Quy định về khoảng cách an toàn trên cao tốc đang nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt sau khi lực lượng chức năng tăng cường xử lý lỗi không giữ khoảng cách tối thiểu.

Theo Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, trong điều kiện mặt đường khô ráo và thời tiết bình thường, khi chạy 60km/h, khoảng cách an toàn tối thiểu là 35m. Với tốc độ trên 60 - 80km/h, con số này là 55m; trên 80 - 100km/h là 70m và trên 100 - 120km/h là 100m.

Tài xế có thể áp dụng quy tắc 3 giây để ước lượng. Tuy nhiên, trên nhiều ô tô hiện đại, một công nghệ khác có thể trực tiếp hỗ trợ công việc này: kiểm soát hành trình thích ứng (Adaptive Cruise Control - ACC).

Xe tự giảm tốc khi đến gần xe phía trước

Khác với Cruise Control thông thường chỉ duy trì tốc độ do tài xế thiết lập, ACC có thêm khả năng nhận biết xe phía trước và điều chỉnh tốc độ nhằm duy trì khoảng cách.

Tùy nhà sản xuất, hệ thống có thể sử dụng radar, camera hoặc kết hợp nhiều cảm biến để xác định xe phía trước, khoảng cách và chênh lệch tốc độ giữa hai xe.

Chẳng hạn, hệ thống DRCC thuộc Toyota Safety Sense sử dụng radar và camera để phát hiện xe phía trước. Khi phát hiện xe này chạy chậm hơn tốc độ tài xế đã cài đặt, hệ thống có thể tự động giảm tốc để duy trì khoảng cách.

Subaru EyeSight cũng có nguyên lý tương tự, nhưng sử dụng hệ thống camera để quan sát phía trước. Camera phối hợp với động cơ, hệ truyền động và phanh để điều chỉnh tốc độ, duy trì khoảng cách mà người lái đã thiết lập.

Nhờ đó, nếu tài xế cài ACC ở 100km/h nhưng gặp một ô tô phía trước chỉ chạy 90km/h, xe có thể chủ động giảm tốc thay vì tiếp tục duy trì 100km/h và ngày càng tiến sát xe trước.

Khi xe phía trước tăng tốc hoặc chuyển sang làn khác, ACC có thể tăng tốc trở lại mức mà tài xế đã cài đặt nếu điều kiện cho phép.

Không cần nhập khoảng cách 55m hay 100m

Trên nhiều mẫu xe, tài xế không nhập trực tiếp khoảng cách cần giữ. Thay vào đó, xe thường cung cấp một số mức khoảng cách với xe phía trước để người lái lựa chọn. Tài xế có thể tăng hoặc giảm mức này thông qua nút điều khiển trên vô lăng.

Chẳng hạn, trong sổ hướng dẫn sử dụng Subaru Forester, khi bật ACC, màn hình hiển thị cả xe phía trước và mức khoảng cách theo sau được thiết lập.

Cách tiếp cận này giúp ACC thuận tiện hơn so với việc người lái liên tục ước lượng khoảng cách bằng mắt. Tuy nhiên, cũng chính vì vậy, tài xế cần hiểu rằng bật ACC không đồng nghĩa xe chắc chắn đang cách xe phía trước đúng 55m, 70m hay 100m theo quy định.

Khoảng cách mà ACC duy trì phụ thuộc vào thiết kế của từng hãng, mức khoảng cách người lái lựa chọn, tốc độ và điều kiện hoạt động của hệ thống.

Do đó, ACC nên được xem là công nghệ hỗ trợ duy trì khoảng cách, không phải công cụ thay tài xế xác định xe đã đáp ứng quy định pháp luật hay chưa.

Nhiều xe phổ thông ở Việt Nam đã có công nghệ giữ khoảng cách

ACC hiện không còn là trang bị chỉ xuất hiện trên ô tô hạng sang. Toyota cung cấp hệ thống kiểm soát hành trình chủ động DRCC trong gói Toyota Safety Sense trên nhiều dòng xe ở Việt Nam. Hệ thống có thể chủ động điều chỉnh tốc độ để duy trì khoảng cách với xe phía trước.

Honda cũng sử dụng ACC trong gói Honda Sensing trên nhiều dòng xe. Một số hệ thống còn có Low-Speed Follow, mở rộng khả năng bám theo xe phía trước ở tốc độ thấp.

Subaru trang bị ACC trong hệ thống EyeSight. Các mẫu Forester và Crosstrek đang được giới thiệu tại Việt Nam đều có tính năng này. Trên Crosstrek, hãng cho biết người lái có thể lựa chọn khoảng cách và tốc độ mong muốn, sau đó hệ thống tự điều chỉnh.

Một số ô tô điện cũng đã có trang bị tương tự. Chẳng hạn, VinFast VF 6 Plus được công bố có kiểm soát hành trình thích ứng, cùng cảnh báo va chạm phía trước và phanh tự động khẩn cấp. VF 7 Plus cũng có ACC trong gói ADAS, trong khi bản Eco sử dụng kiểm soát hành trình cơ bản.

Có ACC vẫn phải tự chịu trách nhiệm về khoảng cách

Dù ngày càng thông minh, các hệ thống này vẫn được các nhà sản xuất xác định là công nghệ hỗ trợ người lái, không phải lái tự động hoàn toàn.

Subaru lưu ý ACC được thiết kế để hỗ trợ khi lái trên cao tốc nhưng có thể không hoạt động như mong muốn tùy điều kiện đường sá, thời tiết và tình trạng xe. Người lái vẫn phải kiểm soát xe và tuân thủ giới hạn tốc độ.

Camera có thể bị ảnh hưởng khi mưa lớn, sương mù, ánh sáng hoặc tầm nhìn; radar cũng có giới hạn nhận diện trong một số tình huống. Xe phía trước chuyển làn đột ngột, một xe khác chen vào khoảng trống hay điều kiện mặt đường thay đổi đều có thể khiến tài xế phải chủ động can thiệp.

Đặc biệt, khoảng cách do ACC thiết lập không nên mặc nhiên được coi là tương đương các mốc 35m, 55m, 70m hay 100m trong quy định.

Vì vậy, dù ô tô có ACC, cảnh báo va chạm hay phanh tự động khẩn cấp, người ngồi sau vô lăng vẫn phải quan sát và chủ động duy trì khoảng cách phù hợp. 

Trong điều kiện bình thường, quy tắc 3 giây vẫn là một cách đơn giản để tài xế kiểm tra khoảng đệm với xe phía trước; khi trời mưa, đường trơn hoặc tầm nhìn hạn chế, khoảng cách cần được tăng thêm.

Làm sao biết ô tô cách xe trước 55m hay 100m khi đang chạy cao tốc?

Đang chạy 80 hay 120km/h trên cao tốc, với một chiếc xe không có nhiều trang bị hiện đại, tài xế khó thể biết bằng mắt thường xe mình cách xe trước chính xác 55m hay 100m. Một cách đơn giản để ước lượng là áp dụng 'quy tắc 3 giây'.