Phóng to

Phòng nghiên cứu triển khai ứng dụng ở một công ty trong HSP

Những năm 1980, ĐL quyết định chuyển hướng phát triển cơ sở hạ tầng và phát triển công nghiệp, đặc biệt là ngành công nghiệp với kỹ thuật cao (hi-tech). Sự xuất hiện của Công viên khoa học Tân Trúc - HSP là cao trào cho bước đi chiến lược này.

Làn sóng “người trở về”…

Năm 1980, HSP được thành lập dưới sự điều hành của Hội đồng khoa học ĐL với mục tiêu phát triển ngành công nghiệp kỹ thuật cao (hi-tech) . Tất cả tiêu chí và hoạt động của HSP lúc bấy giờ chỉ nhằm phục vụ mục đích làm thế nào để thu hút các công ty kỹ thuật cao vào đầu tư, tạo điều kiện tốt nhất để các công ty này phát triển tốt nhất và mời gọi những kỹ sư hàng đầu trong lĩnh vực này về làm việc trong các công ty ở HSP.

Cựu giám đốc Viện Nghiên cứu kỹ thuật công nghiệp ĐL (ITRI) và là hiệu trưởng của Trường ĐH Thanh Hoa - giáo sư Chintay Shih - cho biết trong giai đoạn năm 1985 - 1990 những nghiên cứu của ITRI được đưa vào ứng dụng trong các công ty ở HSP, các chính sách tài chính của ĐL ở giai đoạn này chủ yếu tập trung vào ngành công nghiệp công nghệ cao.

ĐL có hẳn chính sách tuyển dụng các nhân tài ở nước ngoài trở về làm việc (tạm gọi là returnee). Nổi bật nhất trong các câu chuyện trở về của các returnee có câu chuyện về ông Morris Chang, sau này là sáng lập viên và chủ tịch Công ty sản xuất thiết bị bán dẫn ĐL (TSMC) được coi như một bước tiến bản lề cho việc thu hút các returnee và phát triển công nghiệp công nghệ cao của HSP.

Hiện nay cả ĐL đã có tổng cộng 10 công viên khoa học giống như HSP với diện tích trên 4.000ha. Các công viên này được nối với nhau bằng hệ thống truyền thông tin dữ liệu mạnh nhất hiện nay. Với những thành tựu vượt bậc này, chính quyền ĐL quyết tâm trong thời gian gần nhất đưa hòn đảo này trở thành “green silicon island” (tạm dịch là hòn đảo silicon xanh) - một hòn đảo được kết hợp chủ nghĩa nhân văn và công nghệ.

Ông Chang về ĐL làm giám đốc ITRI năm 1985 mang theo nhiều năm kinh nghiệm trong ngành thiết bị bán dẫn khi làm việc ở các công ty Motorola, Intel, Texas Industries (TI) của Mỹ. Với những kinh nghiệm của mình, ông hiểu rằng ĐL lúc này chưa thể cạnh tranh được với những tên tuổi quá lớn trên thị trường thiết bị bán dẫn của thế giới như châu Âu, Mỹ và Nhật.

Ông chọn con đường vòng, thành lập TSMC như một xưởng gia công khuôn mẫu thiết bị bán dẫn cho các hãng lớn. 90% đơn hàng lúc bấy giờ là từ các hãng này vì họ không muốn đầu tư thêm nhà xưởng để sản xuất thứ mà họ cho rằng đã có nơi gia công hoàn chỉnh với giá rẻ.

Với cơ sở hạ tầng tốt, khả năng gia công của TSMC phát triển rất nhanh và lúc đó ông Chang âm thầm thành lập các công ty sản xuất các thiết bị bán dẫn công nghệ cao bằng nguồn lợi nhuận thu được từ TSMC. Theo tài liệu của Phòng Thương mại châu Âu tại Đài Bắc (CCCT), những năm 1987 - 1990 được ghi nhận là những năm phát triển vượt bậc của ngành công nghệ sản xuất thiết bị bán dẫn và dẫn đầu là các công ty mà ông Chang đã lập ra.

Cũng từ năm 1990 TSMC đã phát triển lên thành một tập đoàn sản xuất thiết bị bán dẫn lớn nhất ở ĐL đóng trong Thung lũng Silicon. Thành công của TSMC đã làm các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến HSP đầu tư tăng lên nhanh chóng, tạo nền tảng cho những bước phát triển của HSP sau này.

Các chuyên gia của HSP lúc bấy giờ đã nhận định: hiện có rất nhiều tài năng gốc Trung Hoa đang làm việc ở Silicon Valley (Mỹ), nhưng vấn đề là làm thế nào để đưa ra lời mời thật đúng lúc. Các văn phòng kinh tế văn hóa Đài Bắc ở Mỹ và đặc biệt ở Thung lũng Silicon có quan hệ rất mật thiết với các hiệp hội kỹ sư công nghệ thông tin người gốc Hoa đang làm ở đây, thông qua các tổ chức này họ liên tục tổ chức các buổi hội thảo mời gọi đầu tư, làm việc ở HSP.

Nhưng con số này chỉ thật sự tăng lên nhanh chóng sau khi Silicon Valley bị ảnh hưởng bởi một cuộc khủng hoảng trong lòng nước Mỹ vào khoảng cuối thập niên 1980 đầu 1990, song song đó là việc các công ty kỹ thuật cao cấu trúc lại công ty, số kỹ sư giỏi không có việc làm tăng cao. Và miền đất hứa lúc bấy giờ - HSP đã trở thành nơi trở về của những tài năng Trung Hoa khắp nơi trên thế giới!

Nếu trong năm 1987 chỉ có 92 người trở về (chiếm 0,75% lực lượng lao động trong HSP), một năm sau cũng chỉ có thêm 94 người nữa gia nhập gia đình HSP thì đến năm 1997 con số này đã là 2.859 người, chiếm gần 4,2% lao động ở đây.

Và tính đến cuối năm 2004 đã có 4.646 người từng làm việc ở nước ngoài trở về làm việc, trong số này không ít người trở về từ Thung lũng Silicon của Mỹ. Họ thành lập 116 công ty riêng, chiếm gần 30% tổng số công ty đang đầu tư kinh doanh ở HSP, nhiều công ty trong đó có chi nhánh ở cả Silicon Valley.

Viện nghiên cứu + trường đại học = thành công

Lương kỹ sư mới ra trường làm ở HSP chưa phải cao: tốt nghiệp ĐH khoảng 24.000 - 28.000 đài tệ/tháng, thạc sĩ mới ra trường cũng khoảng 28.000 -32.000 đài tệ/tháng. Tuy nhiên họ lại được ưu tiên nắm giữ các cổ phần trong công ty mình đang làm việc. Cuối năm thay vì được nhận tiền thưởng thì các công ty tặng nhân viên của mình cổ phiếu hoặc bán lại với giá rẻ. Chẳng hạn như năm ngoái Công ty TSMC đã tặng mỗi nhân viên với mức trung bình 1 triệu đài tệ bằng cổ phiếu. Điều này đã làm cho nhiều nhà đầu tư cổ phiếu trên thị trường chứng khoán bất bình. Nhiều kỹ sư, nhân viên sau đó bán các cổ phiếu này với giá đôi khi cao hơn giá được bán ưu đãi hàng chục lần, thậm chí theo Công ty quản lý HSP, có lúc giá cổ phiếu mua bán trên trị trường cao đến 20 lần giá mà một công ty đã nhượng lại cho các nhân viên của mình. Chưa kể đến hàng loạt các phúc lợi xã hội khác như nhà cửa…

HSP hình thành dựa trên ba trụ cột: viện nghiên cứu (sử dụng các chuyển giao kỹ thuật, các công trình nghiên cứu của ITRI, từ các liên doanh chiến lược...), các hiệp hội công nghiệp và returnee.

Một trong những yếu tố không kém phần quan trọng đó là HSP được đặt bên cạnh hệ thống các trường đại học, các phòng thí nghiệm, nghiên cứu hàng đầu của ĐL. Ở ĐL có ba trường đại học lớn thì hai đã nằm ở Tân Trúc (ĐH Thanh Hoa và ĐH Giao thông, mỗi trường có không dưới 10.000 sinh viên đang theo học).

Tại HSP có 56 phòng nghiên cứu hàng đầu ĐL thì 40 phòng là của ITRI và 16 phòng là sở hữu của hai trường ĐH tập trung tại khu vực HSP.

Giáo sư Chintay Shih đúc kết, mô hình liên kết giữa các nhà đầu tư với hệ thống các cơ quan nghiên cứu (ITRI), phòng thí nghiệm và các trường ĐH đã hỗ trợ lẫn nhau trong suốt quá trình phát triển của HSP.

Các trường ĐH có thể nhận đào tạo nhân lực thực tế theo yêu cầu cho các công ty, doanh nghiệp tại đây. Các phòng nghiên cứu cung cấp các công trình nghiên cứu cho các công ty hoặc các công ty tài trợ cho các công trình nghiên cứu từ các phòng thí nghiệm dưới nhiều hình thức...

Tân Trúc trước đây tuy có hai trường ĐH lớn nhưng phần lớn sinh viên sau khi tốt nghiệp đều lên Đài Bắc tìm cơ hội cho mình. Sau khi HSP xuất hiện, mọi chuyện đã thay đổi. Nhiều sinh viên từ Đài Bắc, Đài Trung, Đài Nam và nhiều thành phố khác đã mang theo cả gia đình đến HSP làm việc và sinh sống.

Bà Diệp Tú Uyển - chuyên viên phòng đầu tư Công ty quản lý HSP - là một ví dụ. Sinh ra và lớn lên ở Đài Bắc nhưng cả hai vợ chồng và hai con đều chọn Tân Trúc là nơi sống và làm việc: “Tôi không nghĩ sẽ đi đâu nữa, ở đây mọi thứ đều rất tuyệt và tiện lợi, các con tôi có thể lớn lên trong một môi trường quá lý tưởng, lớn thêm chút nữa tụi nó có thể học ĐH ở đây...”.

HSP đang ngày càng phát triển và mở rộng thêm diện tích về phía nam và phía bắc của thành phố để mời gọi thêm nhà đầu tư trong lĩnh vực thiết kế IC, IT, SoC, công nghệ sinh học...

Tìm hiểu về cộng đồng người Việt đang làm việc tại HSP, bà Diệp Tú Uyển, chuyên viên phòng quản lý đầu tư - công ty quản lý HSP, cho biết: “Trước đây có một số kỹ sư VN sang làm việc theo diện trao đổi và học tập kinh nghiệm, họ đã về nước cả rồi…”. Nhưng tôi đã gặp được hai người VN khá thành công ở HSP trong những tình huống không ngờ…

-----------

* Kỳ cuối: Những người Việt trong HSP

------------------

Tin, bài liên quan:

- Kỳ 1: Vào “Taiwan Silicon Valley”