Theo tác giả Darren Chua người Singapore, mốc chuẩn bị cho tuổi già từ tuổi 40 là không hề sớm. Tuổi Trẻ biên tập và chuyển ngữ bài viết của ông.

Gần đây, Bộ Y tế Việt Nam đề xuất một khung chính sách nhằm hướng dẫn người dân từ 40 tuổi trở lên chuẩn bị cho tuổi già. Đề xuất này bao gồm các nội dung như: duy trì lối sống lành mạnh, chăm sóc sức khỏe, lập kế hoạch tài chính và chuyển đổi nghề nghiệp trước khi nghỉ hưu.

Những phép tính tài chính từ tuổi 40 

Thoạt nghe, việc chuẩn bị cho tuổi già từ độ tuổi 40 có vẻ quá sớm. Tuy nhiên trong bối cảnh các xã hội châu Á đang già hóa nhanh chóng, bước vào tuổi trung niên mà không có một kế hoạch hưu trí rõ ràng đang trở thành một rủi ro kinh tế - xã hội đáng kể.

Đề xuất của Việt Nam gợi cho tôi nhớ đến hai mô hình tài chính tiêu biểu: hệ thống Quỹ Dự phòng trung ương (CPF) và nhà ở công của Singapore; cùng chương trình hưu trí Superannuation của Úc mà tôi từng được học trong thời gian học đại học tại Melbourne.

Cả hai đều cho thấy chuẩn bị cho tuổi già từ tuổi 40 không hề sớm, mà là một yêu cầu thiết yếu.

Những phép tính tài chính ở tuổi 40 thường sai lệch vì nhiều người ước tính nhu cầu trong tương lai dựa trên mức chi phí sinh hoạt hiện tại. Nhưng trong khoảng thời gian 20 năm, lạm phát sẽ làm thay đổi hoàn toàn bài toán.

Theo Quy tắc 72 trong tài chính, với mức lạm phát tương đối khiêm tốn là 3,5% mỗi năm, chi phí sinh hoạt cơ bản sẽ tăng gấp đôi sau khoảng 20 năm. Điều đó có nghĩa là khoản chi tiêu 1.000 USD mỗi tháng đủ để sống thoải mái hôm nay sẽ phải tăng lên 2.000 USD mỗi tháng khi bạn bước sang tuổi 60.

Chương trình hưu trí Superannuation của Úc được xây dựng dựa trên việc tích lũy lợi nhuận thực tế vượt trên lạm phát. 

Bài học rất rõ ràng: nếu để tài sản nằm yên dưới dạng tiền mặt trong suốt những năm 40 và 50 tuổi sẽ khiến lạm phát âm thầm làm giảm 30 - 50% sức mua của bạn trước khi bạn bắt đầu nghỉ hưu.

Trong khi đó Singapore quản lý rủi ro tuổi thọ bằng cách lồng ghép việc chuẩn bị cho tuổi già vào đời sống kinh tế hằng ngày thông qua hệ thống Quỹ Dự phòng trung ương CPF và nhà ở công HDB. 

Tài khoản Đặc biệt (Special Account - SA) dành cho hưu trí trong hệ thống CPF bảo đảm lãi suất tối thiểu 4%/năm, giúp quỹ hưu trí tích lũy tăng trưởng nhanh hơn tốc độ lạm phát cơ bản. Bên cạnh đó, hơn 70% người dân Singapore sở hữu căn hộ HDB. Giá trị bất động sản này thường tăng cùng lạm phát và có thể được chuyển thành nguồn tài chính về sau.

Từ chỗ dựa vào con cái đến tự chủ tài chính

Một quan niệm truyền thống ở Đông Nam Á là coi con cái trưởng thành là chỗ dựa chính khi cha mẹ về già đang dần thay đổi.

Tại Singapore, ngày càng nhiều người cho rằng tự chủ là cách sống có phẩm giá. Các bậc cha mẹ cũng xem việc không trở thành gánh nặng tài chính cho con cái là trách nhiệm của mình, trong bối cảnh thế hệ trẻ phải đối mặt với áp lực trả nợ mua nhà và chi phí nuôi gia đình ngày càng tăng.

Việc chuẩn bị ở tuổi 40 sẽ giúp xây dựng khả năng tự bảo vệ bản thân trước những áp lực tài chính trong tương lai.

Trong khi đó việc Việt Nam tập trung vào nhóm dân số trên 40 tuổi là một phản ứng mạnh mẽ trước tình trạng già hóa dân số. Xem xét trong vòng 20 năm tới, ta có ba bài học quan trọng:

Nâng cao kiến thức tài chính: Người dân cần được hướng dẫn cách phân bổ tài sản hợp lý. 

Chăm sóc sức khỏe như tài sản: Quản lý các bệnh mãn tính ở tuổi 45 là cách hiệu quả nhất để làm giảm chi phí y tế cá nhân của hộ gia đình ở tuổi 65.

Kéo dài thời gian kiếm thu nhập: Hỗ trợ đào tạo lại kỹ năng giữa sự nghiệp cho phép người lao động lớn tuổi chuyển sang các vai trò tư vấn bền vững hoặc linh hoạt, kéo dài thời gian kiếm thu nhập hiệu quả của họ.

Đề xuất của Việt Nam cho thấy đến một sự thật không thể phủ nhận: thời điểm tốt nhất để chuẩn bị cho tuổi già là hàng chục năm trước khi nó đến, và cách duy nhất để vượt qua 20 năm lạm phát là bắt đầu từ sớm.

Tuổi 30, tôi đã chuẩn bị hai khoản dự phòng cho tuổi già

Ngoài tích lũy tiền bạc, tôi còn tranh thủ học thêm các khóa công nghệ, kỹ năng mới… để chuẩn bị cho tuổi già.