Ông Nguyễn Thiện Nhân (63 tuổi, Chủ tịch HĐQT Công ty CP vốn Thái Thịnh) vừa bị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao truy tố với cáo buộc tổ chức, chỉ đạo các hành vi liên quan đến những khoản vay gây thiệt hại hơn 3.153 tỉ đồng cho Ngân hàng Đông Á.

Ông Nhân bỏ trốn trước khi bị khởi tố và hiện đang bị truy nã.

Một người nữa cũng đang bỏ trốn bị viện kiểm sát truy tố là Nguyễn Ngọc Minh (Tổng giám đốc Công ty CP vốn Thái Thịnh Đà Lạt).

Còn vợ ông Nhân là Nguyễn Thanh Thủy (Chủ tịch HĐQT Công ty CP Lê Minh MC) và Nguyễn Đắc Hiệp (Chủ tịch HĐQT Công ty Lâm Viên) cùng bị truy tố về tội vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng.

Từ khoản tài trợ 100 triệu USD

Theo cáo trạng, ông Nguyễn Thiện Nhân từng ký hợp đồng hợp tác đầu tư với hai công ty nước ngoài là Vinaland Espero Limited (VNL) và Vietnam Infrastructure Holding Limited (VIHL).

Theo thỏa thuận, hai đối tác nước ngoài tài trợ cho TTC 100 triệu USD để mua cổ phần, góp vốn vào các doanh nghiệp mục tiêu. Đổi lại, doanh nghiệp phải hoàn trả đầy đủ số tiền này cùng các khoản lãi, phí theo cam kết.

Để thực hiện thương vụ, Ngân hàng Đông Á do ông Trần Phương Bình điều hành đứng ra bảo đảm khả năng hoàn trả khoản tiền 100 triệu USD trong trường hợp TTC mất khả năng thanh toán.

Ngân hàng Đông Á đã giải ngân toàn bộ 100 triệu USD, tương đương hơn 1.600 tỉ đồng, cho TTC sử dụng.

Tuy nhiên đến khi VNL và VIHL yêu cầu hoàn trả vốn, TTC không còn khả năng thu xếp nguồn tiền, cáo trạng nêu.

Đây được xem là điểm khởi đầu của chuỗi giao dịch tín dụng kéo dài nhiều năm sau đó.

Đến vòng xoáy vay mới trả nợ cũ

Theo cáo trạng, để Công ty Thái Thịnh có tiền thanh toán cho các đối tác nước ngoài, ông Trần Phương Bình đã chỉ đạo cấp dưới tại Ngân hàng Đông Á cho nhiều công ty và cá nhân liên quan đến nhóm doanh nghiệp này vay vốn.

Kết quả điều tra xác định ngân hàng đã cho vay 11 khoản với tổng số tiền hơn 1.820 tỉ đồng, đồng thời xuất quỹ gần 78 tỉ đồng để mua lại tài sản của nhóm doanh nghiệp này nhằm hợp thức hóa tài sản bảo đảm.

Để duy trì dòng tiền, ông Nguyễn Thiện Nhân đã chỉ đạo nhiều cá nhân, doanh nghiệp trong nhóm Thái Thịnh đứng tên vay vốn tại Ngân hàng Đông Á.

Một trong những khoản vay đầu tiên là khoản vay 210 tỉ đồng của Công ty TTC Đà Lạt vào cuối năm 2008.

Hồ sơ thể hiện doanh nghiệp vay tiền để đầu tư hai dự án văn hóa - thể thao tại Lâm Đồng và dùng chính hai dự án này làm tài sản bảo đảm với giá trị được xác định khoảng 590 tỉ đồng.

Tuy nhiên, thời điểm thế chấp, doanh nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nên các dự án chưa đủ điều kiện pháp lý để làm tài sản bảo đảm.

Sau khi được giải ngân, toàn bộ 210 tỉ đồng được chuyển về TTC để trả nợ khoản vay 100 triệu USD. Đến năm 2011, do không triển khai đúng tiến độ, cả hai dự án bị UBND tỉnh Lâm Đồng thu hồi.

Khoản vay sau đó trở thành nợ xấu với tổng dư nợ hơn 527 tỉ đồng, bao gồm cả gốc và lãi, cáo trạng nêu.

Không chỉ sử dụng doanh nghiệp, ông Nguyễn Thiện Nhân còn trực tiếp đứng tên vay vốn. Chủ tịch doanh nghiệp này ký hồ sơ vay 416,5 tỉ đồng với lý do mua cổ phần Công ty CP vật liệu xây dựng Vĩnh Đức. Tài sản bảo đảm là hơn 42 triệu cổ phần của chính doanh nghiệp này.

Tuy nhiên, kết quả điều tra xác định tài sản không được đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định. Sau khi được giải ngân, toàn bộ số tiền vay được sử dụng để đảo nợ cho các khoản vay đến hạn tại Ngân hàng Đông Á.

Đến thời điểm khởi tố vụ án, khoản vay này đã phát sinh dư nợ hơn 847 tỉ đồng.

Cùng thời điểm, bà Nguyễn Thanh Thủy (vợ ông Nhân) cũng ký hồ sơ vay 110 tỉ đồng với mục đích mua cổ phần Vĩnh Đức. Số tiền sau đó không được sử dụng đúng như hồ sơ vay vốn mà được chuyển để thanh toán các khoản nợ khác. Khoản vay này phát sinh dư nợ gần 197 tỉ đồng, cáo trạng nêu.

Đáng chú ý, khoản vay 442 tỉ đồng của Công ty Lê Minh được bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản thuộc dự án khu đô thị Hùng Vương - Tiền Châu (Vĩnh Phúc).

Tuy nhiên tài sản này trước đó đã được thế chấp cho một khoản vay khác tại một ngân hàng khác. Dù vậy, Ngân hàng Đông Á vẫn giải ngân.

Dư nợ hơn 3.000 tỉ không có khả năng thu hồi

Theo cáo trạng, đến thời điểm khởi tố giai đoạn hai của vụ án Ngân hàng Đông Á, nhóm Công ty Thái Thịnh còn dư nợ 6 khoản vay với tổng số tiền hơn 3.153 tỉ đồng.

Các khoản vay này hầu như không còn tài sản bảo đảm hợp pháp để xử lý thu hồi nợ. Nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, dự án bị thu hồi hoặc tài sản bảo đảm không đủ điều kiện pháp lý, cáo trạng nêu.

Trong khi đó, Nguyễn Thiện Nhân và Nguyễn Ngọc Minh đã bỏ trốn khỏi nơi cư trú. Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định truy nã đối với hai người này.

Kết quả điều tra cho thấy từ khoản tài trợ 100 triệu USD ban đầu, hàng loạt khoản vay được thiết lập, đảo nợ qua nhiều công ty và cá nhân liên quan. Dòng tiền liên tục được xoay vòng để trả nợ cũ thay vì phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh như hồ sơ tín dụng thể hiện.

Theo cáo buộc, chính quá trình này đã khiến Ngân hàng Đông Á phát sinh khoản thiệt hại đặc biệt lớn, với tổng dư nợ hơn 3.000 tỉ đồng không còn khả năng thu hồi.

Viện kiểm sát thông báo các bị can đang bỏ trốn ra đầu thú để hưởng chính sách khoan hồng của Nhà nước theo quy định.

Trường hợp hai người này tiếp tục bỏ trốn, cơ quan tố tụng sẽ xem đây là việc từ bỏ quyền bào chữa và tiến hành xét xử theo quy định pháp luật.

Viện kiểm sát đã chuyển hồ sơ sang Tòa án nhân dân TP.HCM để xét xử sơ thẩm đối với bốn bị can trong vụ án.

Một cá nhân gây thiệt hại cho Ngân hàng Đông Á 3.000 tỉ đã bỏ trốn

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao vừa truy tố ông Nguyễn Thiện Nhân, Chủ tịch HĐQT Công ty CP vốn Thái Thịnh, cùng ba đồng phạm trong vụ án xảy ra tại Ngân hàng TMCP Đông Á.