Học sinh Khánh Hòa hào hứng dự chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp sáng 25-1- Ảnh: TRẦN HOÀI
Từ nỗi lo trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thay thế con người đến những băn khoăn rất cụ thể về điện hạt nhân, luật kinh tế, tâm lý học hay văn chương, hàng nghìn học sinh Khánh Hòa đã mang theo cả sự háo hức lẫn trăn trở khi đến dự chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp.
Chương trình do báo Tuổi Trẻ phối hợp với Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), Sở Giáo dục và Đào tạo, Tỉnh Đoàn Khánh Hòa tổ chức tại Trường đại học Khánh Hòa (tỉnh Khánh Hòa) sáng 25-1 ghi nhận nhiều ý kiến, băn khoăn của học sinh về chọn ngành, chọn nghề, chọn cách bước vào tương lai trong bối cảnh xã hội biến động nhanh, công nghệ phát triển mạnh mẽ.
Phải "dạy" lại AI
Hơn 5.000 học sinh đã có mặt để mong các thầy cô giải đáp các thắc mắc trong công tác tuyển sinh. Nhiều cánh tay giơ lên xoay quanh một câu hỏi chung: AI sẽ tác động thế nào đến nghề nghiệp trong tương lai?
Nguyễn Huỳnh Thúy San (học sinh Trường THPT Phạm Văn Đồng) chia sẻ sự băn khoăn khi yêu thích mỹ thuật nhưng lo các phần mềm AI ngày càng vẽ đẹp, liệu người học mỹ thuật có còn "đất sống" trong tương lai.
Cùng mối quan tâm ấy, Phạm Hoàng Thanh Trúc (Trường THPT Hà Huy Tập) đặt câu hỏi về ngành du lịch, rằng khi công nghệ phát triển, AI và robot liệu có thể thay thế hướng dẫn viên, làm lu mờ vai trò con người trong ngành dịch vụ.
Trước những trăn trở này, các chuyên gia cho rằng AI không xóa bỏ nghề nghiệp mà làm thay đổi cách làm nghề. Theo các thầy cô, công nghệ có thể hỗ trợ con người về kỹ thuật, dữ liệu nhưng cảm xúc, sáng tạo, khả năng giao tiếp và trải nghiệm vẫn là yếu tố không thể thay thế.
PGS.TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM - nhắn nhủ học sinh cần xây dựng bản sắc nghề nghiệp rõ ràng, tránh để mình trở thành "người tiêu dùng thụ động" của AI.
Theo thầy Thắng, AI có rất nhiều thông tin và trộn các thông tin để cho ra sản phẩm. Con người phải phát triển hơn, dạy lại AI, tạo ra bản sắc riêng. "Chúng ta là con người, làm ra AI để phục vụ con người nên chúng ta không nên lo ngại bị AI xâm chiếm hay thay thế", thầy Thắng khẳng định.
PGS.TS Vũ Thị Hiền, phó hiệu trưởng Trường đại học Ngoại thương, tư vấn cho học sinh - Ảnh: DANH KHANG
Cơ hội cho ngành nghề mới, lạ
Không chỉ xoay quanh công nghệ, nhiều học sinh Khánh Hòa còn quan tâm đến những ngành học gắn với chiến lược phát triển dài hạn của đất nước hay những ngành nghề ít "hot".
Phạm Trần Hoàng Bảo, học sinh Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, bày tỏ sự quan tâm đến ngành kỹ thuật hạt nhân, nhất là trong bối cảnh Việt Nam định hướng phát triển điện hạt nhân để đảm bảo an ninh năng lượng.
Giải đáp cho Bảo, ThS Phùng Quán - chuyên gia tư vấn tuyển sinh Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM - cho biết hiện cả nước chỉ có chưa đến 10 cơ sở đào tạo các ngành liên quan đến kỹ thuật hạt nhân, chủ yếu thực hiện theo đặt hàng của Chính phủ.
Theo ông Quán, sinh viên ngành này không chỉ làm việc trong lĩnh vực điện hạt nhân mà còn được đào tạo để ứng dụng rộng rãi trong y tế, nông nghiệp, công nghiệp, thăm dò dầu khí..., nhờ đó cơ hội việc làm sau tốt nghiệp rất rộng mở, hiện nay công nghệ vận hành điện hạt nhân rất an toàn.
Còn Lâm Bảo Ngọc, học sinh Trường THPT Lý Tự Trọng, đặt câu hỏi: "Em rất thích các ngành theo dõi, chăm sóc sức khỏe tâm lý con người nhưng chưa rõ sau này tốt nghiệp sẽ làm việc tại những cơ sở nào?".
Trả lời học sinh, PGS.TS Phan Đặng Anh Thư - Phó trưởng phòng đào tạo Trường đại học Y Dược TP.HCM - cho biết nhà trường hiện đào tạo ngành tâm lý theo định hướng lâm sàng, trong đó sinh viên được thực hành lâm sàng tại các bệnh viện và cơ sở tư vấn tâm lý. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên sẽ trở thành cử nhân tâm lý, tham gia hỗ trợ bác sĩ và thực hiện các hoạt động tư vấn tâm lý.
Theo cô Thư, đây là ngành học còn khá mới nhưng có nhu cầu xã hội lớn, người học có thể làm việc tại trường học, bệnh viện và các cơ sở chăm sóc sức khỏe tinh thần.
Kết hợp chuyên môn và công nghệ
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, nhấn mạnh rằng thay vì sợ AI, người trẻ cần học cách sử dụng AI như một công cụ. "Người biết kết hợp chuyên môn với công nghệ sẽ có lợi thế lớn hơn trong thị trường lao động tương lai", thầy Nhân nói.
Chiến thuật sắp xếp nguyện vọng
Trả lời câu hỏi của nhiều học sinh về việc lựa chọn ngành, chọn trường, các chuyên gia tại chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp diễn ra cùng ngày ở Ninh Bình khuyên học sinh nên tiếp cận một cách bền vững, chọn ngành rồi mới chọn trường.
Một học sinh lớp 12 lo lắng hỏi: "Hiện còn khoảng năm tháng nữa sẽ diễn ra kỳ thi tốt nghiệp THPT nhưng vẫn chưa biết bản thân sẽ theo học ngành nào, em phải làm thế nào?".
Tư vấn cho học sinh, PGS.TS Vũ Thị Hiền - Phó hiệu trưởng Trường đại học Ngoại thương - cho biết cần tuân thủ theo quy tắc chọn nghề, chọn ngành rồi mới chọn trường để có những bước đi bền vững. Với việc chọn nghề, các em cần nắm được nhu cầu xã hội, năng lực - đam mê, điều kiện thực hiện (hoàn cảnh gia đình, kinh tế...).
Cô Hiền khuyên các phụ huynh có con đang học lớp 10 hãy cho con em trải nghiệm không chỉ kiến thức mà cho con trải nghiệm điểm chạm đến các ngành nghề từ sớm, từ đó phát hiện năng lực và đam mê của con em.
Sau những việc làm trên mà các em vẫn còn mông lung, có thể lựa chọn các ngành học có tính liên ngành để không gặp những rủi ro cho nghề nghiệp tương lai; bổ sung các chứng chỉ, tích hợp các kỹ năng nghề nghiệp để có kiến thức đủ lớn.
Theo TS Lê Thị Thanh Hương - Phó hiệu trưởng Trường đại học Đại Nam, thương hiệu nhà trường có thể tạo lợi thế ban đầu về môi trường, cơ hội và kết nối nhưng không thể thay thế năng lực, thái độ và nỗ lực cá nhân. Chính người học mới là "giá trị cốt lõi" quyết định thành công sau tốt nghiệp.
Một học sinh hỏi ban tư vấn: Nếu năm 2026 Bộ Giáo dục và Đào tạo giới hạn số lượng nguyện vọng xét tuyển đại học của mỗi thí sinh thì cần đặt nguyện vọng thế nào để có điểm rơi an toàn?
PGS.TS Vũ Thị Hiền cho hay đề xuất giới hạn đăng ký 10 nguyện vọng được đánh giá bằng các thông tin kỹ thuật của Bộ Giáo dục và Đào tạo và đây là số nguyện vọng phù hợp để vừa tránh quá tải hệ thống vừa giúp các em học sinh không bị dàn trải các nguyện vọng.
Cô Hiền khuyên thí sinh nên chia nguyện vọng thành ba nhóm: vừa sức, mơ ước và rất an toàn. Trong đó nhóm vừa sức là nhóm nguyện vọng quan trọng nhất, nên đặt từ 3-4 nguyện vọng hoặc hơn. Tuy nhiên để xác định mình đang ở nhóm nào, thí sinh cần đánh giá đúng năng lực học tập, phổ điểm các năm trước và mức độ cạnh tranh của từng ngành, từng trường.
Nhóm thứ hai là nhóm nguyện vọng mơ ước. Nhiều học sinh thường tự ti, đánh giá thấp khả năng của bản thân nên không dám đăng ký vào các ngành, trường yêu thích. Việc dành một số nguyện vọng cho nhóm "dream" là cần thiết để mở ra cơ hội bứt phá.
Nhóm thứ ba là nhóm an toàn, thường có mức điểm chuẩn thấp hơn năng lực dự kiến của thí sinh một chút, nhằm đảm bảo không bị trượt tất cả các nguyện vọng.
Sau khi xác định đủ ba nhóm, cô Hiền lưu ý thí sinh xếp nguyện vọng theo mức độ yêu thích chứ không phải theo nhóm an toàn hay vừa sức. Bởi theo quy chế xét tuyển hiện nay, thí sinh chỉ trúng tuyển vào nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện nên việc ưu tiên ngành, trường mình thực sự mong muốn là yếu tố quan trọng.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận