Trong thời đại mạng xã hội phủ sóng từng bữa ăn, giấc ngủ, việc cho trẻ em dùng điện thoại từ mấy tuổi và dùng thế nào cho đúng đang trở thành nỗi trăn trở chung của nhiều gia đình. Câu trả lời không đơn giản như "cấm" hay "cho".

Nên cho trẻ dùng điện thoại từ mấy tuổi?

Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, không có một độ tuổi "chuẩn" tuyệt đối cho mọi đứa trẻ, nhưng các nghiên cứu về phát triển não bộ cho thấy việc tiếp xúc với thiết bị số cần được cân nhắc kỹ theo từng giai đoạn.

Với trẻ dưới 3 tuổi, các chuyên gia khuyến cáo không nên cho tiếp xúc với điện thoại hay màn hình số, bởi đây là giai đoạn não bộ phát triển mạnh về ngôn ngữ, vận động và cảm xúc thông qua tương tác trực tiếp với con người và môi trường thật.

Từ 3 - 5 tuổi, trẻ có thể tiếp cận thiết bị số rất hạn chế, chủ yếu phục vụ học chữ, học số và luôn cần có người lớn đồng hành. Việc để trẻ tự xem video giải trí kéo dài ở độ tuổi này có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và giao tiếp.

Ở giai đoạn 6 - 9 tuổi, trẻ bắt đầu làm quen nhiều hơn với công nghệ phục vụ học tập, tuy nhiên chưa nên sở hữu điện thoại riêng. Thời gian sử dụng cần được kiểm soát chặt chẽ và trẻ tuyệt đối chưa phù hợp với mạng xã hội.

Từ 10 - 12 tuổi, trong một số trường hợp thực tế như nhu cầu liên lạc khi đi học, trẻ có thể được dùng điện thoại riêng nhưng phải kèm theo các công cụ kiểm soát và quy tắc rõ ràng. 

Từ 13 tuổi trở lên, trẻ có thể tiếp cận mạng xã hội như một công dân số tập sự, song đây cũng là giai đoạn dễ tổn thương nhất về tâm lý nếu thiếu định hướng.

Điện thoại không xấu, nhưng cách dùng có thể gây hại

Thực tế cho thấy, vấn đề không nằm ở việc trẻ có dùng điện thoại hay không, mà nằm ở cách sử dụng. Việc lạm dụng thiết bị số đang kéo theo nhiều hệ lụy như nghiện màn hình, giảm vận động, hạn chế giao tiếp thật, thậm chí tiếp xúc sớm với nội dung bạo lực, phản cảm hoặc các trào lưu nguy hiểm trên mạng xã hội.

Không ít trẻ rơi vào trạng thái cáu gắt khi bị thu điện thoại, tự ti khi so sánh bản thân với hình ảnh hào nhoáng trên mạng, hoặc hình thành thói quen sống lệ thuộc vào thế giới ảo. Trong khi đó, nếu được sử dụng hợp lý, điện thoại vẫn có thể trở thành công cụ học tập hiệu quả, giúp trẻ phát triển tư duy số và tiếp cận tri thức hiện đại.

Vấn đề đáng lo ngại là ở nhiều gia đình, điện thoại vô tình trở thành "bảo mẫu điện tử", thay thế cho sự đồng hành của người lớn trong những giai đoạn phát triển quan trọng của trẻ.

Vai trò quyết định của cha mẹ trong hành trình số của con

Các chuyên gia đều thống nhất rằng, điều trẻ cần nhất không phải là sự kiểm soát cực đoan hay cấm đoán tuyệt đối, mà là sự đồng hành tỉnh táo của người lớn. Việc đặt ra giới hạn thời gian sử dụng, không dùng điện thoại trong bữa ăn hay trước giờ ngủ, cài đặt kiểm soát nội dung và quan trọng hơn cả là dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng là những yếu tố then chốt.

Đáng chú ý, cha mẹ chính là tấm gương trực quan nhất cho con trẻ. Khi người lớn liên tục dán mắt vào điện thoại, trẻ khó có thể hiểu vì sao mình bị yêu cầu buông màn hình xuống. Trẻ không học từ lời nhắc nhở, mà học từ cách người lớn sống mỗi ngày.

Trong thời đại số, cấm tuyệt đối điện thoại có thể khiến trẻ bị tụt hậu trong kết nối xã hội, nhưng buông lỏng hoàn toàn lại có nguy cơ khiến trẻ đánh mất tuổi thơ. Giữa hai thái cực đó, lựa chọn đúng đắn nhất vẫn là sự đồng hành, thấu hiểu và định hướng.

Một tháng cấm trẻ em dùng mạng xã hội ở Úc

Chỉ sau hơn một tháng kể từ thời điểm lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi tại Úc chính thức có hiệu lực hôm 10-12, Meta đã vô hiệu hóa hơn nửa triệu tài khoản trên các nền tảng Facebook, Instagram và Threads.