Đinh Hoàng Lân (sinh năm 1996) và Trương Văn Tới (sinh năm 2000) không chỉ tạo ra chén, đĩa từ thứ tưởng chừng chỉ bỏ đi mà còn đưa sản phẩm từ mo cau thuần Việt ấy bước ra khỏi làng quê đến với sự kiện quốc tế.

Tận dụng phế phẩm, tạo giá trị xanh

Chúng tôi tìm đến xưởng sản xuất chén, đĩa mo cau của Đinh Hoàng Lân và Trương Văn Tới vào một buổi chiều nắng nhẹ ở ngoại ô TP Huế. Trong không gian xưởng nhỏ, những chiếc chén, đĩa mo cau vừa ép xong được xếp ngay ngắn. Mùi thơm khô mộc, dịu nhẹ vẫn còn vương trên những bẹ cau gợi nhớ đến những bữa cơm quê trên đồng ruộng, khi chiếc mo cau từng là vật dụng quen thuộc trong đời sống người Việt.

Trước khi "bén duyên" với mo cau, Lân và Tới từng có công việc ổn định tại một công ty cung cấp thiết bị bay phục vụ nông nghiệp. Công việc đưa họ đi nhiều nơi, đặc biệt là các tỉnh miền Tây, tiếp xúc trực tiếp với nông dân, đồng ruộng và đời sống sản xuất thực tế. "Đi nhiều, nhìn nhiều, tụi mình mới nhận ra có những điều không còn thật sự phù hợp với bản thân, thấy nhớ Huế và muốn trở về Huế", Lân chia sẻ.

Nhưng về Huế sẽ làm công việc gì và bắt đầu từ đâu là câu hỏi luôn khiến cả hai trăn trở. Thời điểm ấy, Huế đang định hướng phát triển du lịch xanh, bền vững, gắn với cam kết Net Zero của Việt Nam đến năm 2050. "Xanh" không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành xu hướng, mở ra nhiều cơ hội cho những người trẻ muốn khởi nghiệp gắn với môi trường như Lân và Tới.

"Khởi nghiệp xanh có nhiều cách. Nhưng tụi mình muốn làm xanh theo hướng tạo ra giá trị thật, có doanh thu, có thể đi đường dài nên ngay từ đầu đã nghĩ đến những sản phẩm có khả năng tiêu thụ lớn", Lân nói.

Bài toán vật liệu là thử thách lớn nhất trong những ngày đầu khởi nghiệp. Lân và Tới từng nghĩ đến làm chén, đĩa dùng một lần bằng bã mía, giấy vì là những nguyên liệu phổ biến, dễ tiếp cận. 

Nhưng càng tìm hiểu, cả hai càng nhận ra muốn đi xa hơn, muốn làm ra một sản phẩm hoàn toàn tự nhiên, không có hóa chất, không có phụ gia, chỉ tận dụng những gì thiên nhiên sẵn có.

Cả hai đã thử với lá vả, lá bàng... những vật liệu quen thuộc trong những khu vườn miền Trung. Nhưng chỉ đến khi cầm trên tay những bẹ mo cau khô, cả hai mới thấy mình đã tìm đúng câu trả lời. Mo cau bền, thơm, chỉ cần nhặt lên và trao cho nó thêm một vòng đời mới.

Qua tìm hiểu, cả hai bạn trẻ nhận ra nguồn mo cau ở Việt Nam còn rất dồi dào. Tại Huế, ở các khu vực như vùng cao Nam Đông, mo cau nhiều nhưng hầu như chưa được sử dụng. Ở Quảng Nam rồi miền Tây, vùng nguyên liệu còn rất phong phú, đủ khả năng đáp ứng sản xuất quy mô lớn.

Từ vườn cau quê đến thị trường quốc tế

Công ty YeHu của hai bạn trẻ chính thức đi vào hoạt động từ tháng 5-2025. "Lúc bắt đầu tụi mình chưa dám chắc sẽ thành công. Vì vậy chọn đi chậm nhưng phải đi cho bền", Lân chia sẻ.

Nhưng thử thách đến sớm hơn dự tính. Đợt lũ cuối năm 2025 khiến nguồn nguyên liệu khan hiếm, kho hàng ở Huế và Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng) bị ảnh hưởng nặng. Không có mo cau trữ sẵn, sản xuất buộc phải giảm, đơn hàng phải lùi. Đó là bài học đầu tiên về sự chủ động không chỉ trong kinh doanh mà cả tư duy làm kinh tế gắn với thiên nhiên.

Tới cho biết mo cau sau khi thu lượm được phơi khô ngay tại vườn rồi đưa về xưởng phơi lại, cất trữ. Đến khi sản xuất, mo cau được ngâm nước, rửa sạch, lau khô, canh độ ẩm phù hợp rồi đem ép định hình. Sau khi ép, sản phẩm được sấy khô, chiếu tia UV để diệt khuẩn rồi đóng gói bằng màng POF có khả năng phân hủy tự nhiên.

"Chén, đĩa mo cau hoàn toàn không sử dụng hóa chất hay phụ gia. Khi dùng vẫn còn thoảng mùi nắng, mùi thơm của hương cau tự nhiên. Đặc biệt sản phẩm dùng được cho lò vi sóng, lò nướng", Tới nói.

Hiện mỗi tháng xưởng mo cau nhỏ ở ngoại ô Huế cung cấp ra thị trường khoảng 300.000 - 400.000 sản phẩm, doanh thu đạt chừng 100 triệu đồng. Với Lân và Tới, đó chưa phải là con số để tự hào mà là kết quả của nhiều tháng xoay xở nguyên liệu, chấp nhận làm chậm để giữ chất lượng và sự "xanh" ngay từ đầu.

Từ những đơn hàng nhỏ lẻ ban đầu, chén, đĩa mo cau dần xuất hiện tại các sự kiện văn hóa - du lịch như Miss Cosmo, lễ hội ẩm thực Huế, Festival Yên Tử hay trên chuyến tàu di sản Huế - Đà Nẵng. Với hai bạn trẻ, mỗi lần sản phẩm được sử dụng trong những không gian ấy là thêm một lần mo cau quê nhà bước ra khỏi khu vườn cũ, mang theo câu chuyện về một lối sống xanh và tử tế.

Hành trình lột xác của chiếc mo cau

Chiếc mo cau có hành trình thú vị: giờ đây không chỉ được tiêu thụ trong và ngoài nước mà còn trở thành sản phẩm "đại sứ" khoang thương gia của một hãng bay.