Sáng 7-8, TAND khu vực 7 (tỉnh Bắc Ninh) mở phiên xét xử vụ kiện tranh chấp quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn là ông Dũng (86 tuổi) và bị đơn là ông Minh (55 tuổi, con trai thứ 3 của ông Dũng). 

Chỉ giao đất để con ở

Theo hồ sơ địa chính và trình bày của các bên, toàn bộ diện tích đất tranh chấp ban đầu có nguồn gốc từ cha mẹ đẻ của ông Dũng. Ông Dũng trực tiếp quản lý, sử dụng thửa đất này từ năm 1963 khi chung sống cùng vợ cả. Họ có 5 người con chung.

Thời điểm này ông Dũng đã khai hoang, bồi đắp các phần đất trũng, ao chuôm xung quanh, mở rộng tổng diện tích thực tế lên khoảng 595m². 

Vợ ông Dũng qua đời vào năm 1980. Chín năm sau, ông tái hôn với bà Phương và không có thêm con.

Năm 1991, người con thứ ba là Minh lập gia đình riêng. Do nhu cầu về chỗ ở của các con, ông Dũng phân chia diện tích 595m² thành hai phần không gian riêng biệt.

Thửa đất số 173 với khoảng 321m² được vợ chồng ông Dũng tiếp tục quản lý, sử dụng làm nơi ở chính. Phần còn lại là thửa đất 150 diện tích khoảng 274m² được giao cho vợ chồng con trai thứ ba ra ở riêng.

Từ đó hai gia đình sinh sống độc lập trên hai phần đất đã được phân định ranh giới rõ ràng bằng tường bao.

Trong đơn kiện, ông Dũng cho hay việc giao thửa đất 150 cho vợ chồng con trai hoàn toàn không mang tính chất tặng cho quyền sở hữu. Ông khẳng định chỉ cho con mượn đất để làm nơi sinh sống, sản xuất.

Ông cho rằng với tư cách là người quản lý trực tiếp từ năm 1963, ông vẫn giữ toàn bộ quyền định đoạt đối với mảnh đất này.

Năm 2020, ông Dũng triệu tập các con để thông báo ý định chia đôi thửa đất 150 cho ông Minh và anh cả, mỗi người một nửa.

Theo nguyên đơn, lúc đó ông Minh đã đồng ý, xin phép xây dựng nhà bê tông kiên cố trên phần đất của mình.

Mâu thuẫn bùng phát vào năm 2024, khi người con trai thứ hai có nhu cầu chuyển về quê sinh sống, yêu cầu bàn giao đất nhưng người em không chịu.

Qua quá trình tìm hiểu tại cơ quan chức năng, ông Dũng cho hay phát hiện con trai tự ý kê khai và được cấp sổ đỏ đứng tên hộ gia đình riêng từ tháng 10-2000.

Ngoài tranh chấp tài sản, ông Dũng cho rằng người con trai này có thái độ bất hiếu, xúc phạm cha mẹ tại nơi công cộng. 

Do đó ông khởi kiện, đề nghị tòa án hủy sổ đỏ đã cấp cho Minh và buộc trả lại toàn bộ thửa đất 150, di dời toàn bộ công trình, tài sản đã xây dựng trên đất.

Con trai khẳng định được cha tặng đất từ năm 1991

Trong đơn phản tố, bị đơn Minh khẳng định từ năm 1991, cả cha và ông bà nội, khi đó vẫn còn sống, minh mẫn, đều chung ý nguyện tặng cả mảnh đất 150 cho mình.

Việc tặng cho có sự chứng kiến và đồng ý của các thành viên khác trong gia đình tại thời điểm đó.

Về quy trình cấp sổ đỏ năm 2000, bị đơn đưa ra chứng cứ cho thấy ông Dũng là người trực tiếp đi kê khai, nộp đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất cho cả hai thửa và đã ký xác nhận giáp ranh tại phần hồ sơ của con với ghi chú rõ ràng về mốc giới.

Ông Minh cho hay bản gốc sổ đỏ nhận thực tế do cha cất giữ cẩn thận cho đến năm 2007 mới giao lại để mình làm thủ tục vay vốn ngân hàng.

Ông cũng nộp cho tòa án các biên lai đóng thuế sử dụng đất liên tục từ năm 1993 đến nay, khẳng định không có tranh chấp hay khiếu nại nào từ phía cha trong hơn 30 năm qua.

Bị đơn cho rằng việc cha đòi lại đất là do sự tác động từ các thành viên khác trong gia đình và không có căn cứ pháp luật.

Con trai phản tố, yêu cầu chia di sản thừa kế của mẹ kế

Bên cạnh thửa đất 150, ông Minh có đơn phản tố yêu cầu chia di sản thừa kế của người mẹ kế mất năm 2021.

Bị đơn lập luận rằng thửa đất số 173 (diện tích 321m²) được cấp sổ đỏ năm 2000 cho hộ gia đình ông Dũng, khi đó chỉ có hai nhân khẩu là ông Dũng và người vợ hai. Vì vậy bị đơn cho rằng thửa đất 173 phải là tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân giữa cha và mẹ kế.

Do mẹ kế không có con riêng, không để lại di chúc, bị đơn căn cứ Điều 654 Bộ luật Dân sự về quan hệ thừa kế giữa con riêng và mẹ kế để xác lập quyền hưởng di sản.

Ông Minh yêu cầu được nhận diện tích tương đương 1/2 phần di sản của mẹ kế trong thửa đất này, ước tính khoảng 160m².

Bị đơn đã đưa ra dẫn chứng về việc chăm sóc, nuôi dưỡng mẹ kế như mẹ ruột trong hơn 30 năm. 

Khi mẹ kế già yếu, mắc bệnh tiểu đường nặng vào cuối năm 2020, vợ chồng Minh trực tiếp đưa bà đi điều trị tại Hà Nội và lo liệu toàn bộ chi phí y tế. 

Sau khi bà mất, ông được gia đình phân công đứng ra tổ chức tang lễ và đang duy trì việc thờ cúng bà tại nhà riêng.

Do đó ông Minh cho rằng mình đủ điều kiện hưởng suất thừa kế theo quy định của pháp luật. 

Bốn người con còn lại, trong các bản tự khai thể hiện sự ủng hộ tuyệt đối với các yêu cầu của người cha.

Họ cùng khẳng định thửa đất 150 chỉ là cho Minh ở nhờ, và việc ông này tự ý đứng tên trên sổ đỏ là hành vi chiếm đoạt tài sản chung của gia đình. 

Trong các văn bản phản hồi của UBND xã, huyện đều xác nhận hồ sơ lưu trữ về việc cấp sổ đỏ năm 2000 hiện không còn đầy đủ do những biến động về sáp nhập đơn vị hành chính.

Tuy nhiên hồ sơ địa chính hiện hành vẫn ghi nhận ông Minh là chủ sử dụng hợp pháp thửa đất số 150 từ năm 2000. Về thửa đất 173 đang tranh chấp thừa kế, hồ sơ kỹ thuật năm 2004 ghi nhận diện tích là 306m² mang tên ông Dũng.

Cơ quan chức năng xác nhận thửa 150 và 173 đều được tách ra từ thửa đất gốc mang tên cha của ông Dũng.

Vụ 11 anh em ruột kiện nhau thừa kế đất: Tòa tuyên bị đơn được sở hữu mảnh đất tranh chấp

Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ tuyên bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, công nhận quyền sử dụng mảnh đất 1.213m² thuộc về bị đơn trong vụ tranh chấp thừa kế giữa 11 anh em ruột.