Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội vừa mở phiên xét xử vụ tranh chấp chia tài sản thừa kế mảnh đất 1.213m², giữa 11 anh em ruột cùng trú huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ. Vụ án này đã kéo dài hơn 5 năm, qua nhiều phiên xét xử.

Phiên tòa được mở sau 9 tháng TAND tỉnh Phú Thọ tuyên ông Hoàng (67 tuổi, con trai thứ 4, bị đơn) được sở hữu mảnh đất tranh chấp, song sau đó Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội đã hủy án để xét xử lại do có kháng cáo của ông Vinh (76 tuổi, con trưởng, nguyên đơn đại diện 9 anh em khởi kiện).

11 anh em tranh chấp mảnh đất cha mẹ để lại

Theo đơn khởi kiện, cha mẹ những người này sinh được 11 con.

Năm 1962, cha mẹ của họ nhận chuyển nhượng thửa đất 1.213m² từ một người địa phương, chưa được cấp sổ đỏ.

Năm 1984, cha mẹ cho ông Hoàng 138m² đất để làm nhà riêng, hơn 1.000m² còn lại gồm nhà, cây cối, công trình xây dựng của cha mẹ.

Năm 2001 và 2015, cha mẹ lần lượt qua đời, không để lại di chúc. Năm 2014, một trong số 11 người con cũng mất.

Năm 2020, ông Vinh họp anh chị em bàn xây nhà từ đường của dòng họ trên phần đất hơn 1.000m² vì đây là tài sản thừa kế chung.

Tuy nhiên ông Vinh "bất ngờ và sốc" khi ông Hoàng không đồng ý và biết toàn bộ 1.213m² đất đã đứng tên ông Hoàng.

Ông Vinh cho rằng em trai sử dụng thửa đất khi cha mẹ không có di chúc, gia đình không họp mặt để phân chia tài sản, cũng không ai ủy quyền làm thủ tục đứng tên là trái quy định.

Vì vậy ông Vinh đại diện cho 9 anh chị em cùng khởi kiện (vợ và con trai của người đã mất ủy quyền cho ông Vinh khởi kiện).

Là bị đơn, ông Hoàng khẳng định từ năm 1992, cha đã tới UBND xã làm thủ tục cho ông toàn bộ 1.213m² đất. Suốt quá trình sử dụng, ông đã tôn tạo, trồng trọt, chăn nuôi, đóng thuế đất... đến năm 2005 thì được UBND huyện Thanh Thủy cấp sổ đỏ.

Ông Hoàng cho biết sau khi cho ông toàn bộ 1.213m² đất, cha mẹ mua một khu đất khác cùng xã để sinh sống ổn định đến khi qua đời. Đến nay, thửa đất này đã bán để lấy tiền chia cho 11 anh chị em.

Ông Hoàng cho rằng toàn bộ di sản thừa kế của cha mẹ đã được định đoạt xong, không ai có ý kiến gì, nay do "sốt đất" nên các anh chị em mới đòi quyền lợi. Ông không chấp nhận yêu cầu của phía nguyên đơn.

Tòa sơ thẩm tuyên bị đơn được sở hữu mảnh đất tranh chấp

Tại phiên tòa hồi tháng 9-2025, hội đồng xét xử cho hay qua xét xử và xem xét chứng cứ, tại phiên sơ thẩm lần thứ nhất và phiên phúc thẩm, hồ sơ liên quan việc cấp sổ đỏ cho ông Hoàng không thu thập được, do UBND xã và huyện đều trình bày hồ sơ bị thất lạc.

Song tháng 3-2024, UBND xã tìm thấy tài liệu thể hiện năm 2000 địa phương có đợt rà soát để cấp sổ đỏ đồng loạt cho người dân. Chính quyền tổ chức công khai việc đăng ký hồ sơ và giải quyết các trường hợp tranh chấp.

Hội đồng xét duyệt xác định 668 hộ không có tranh chấp, đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận. Danh sách được niêm yết công khai, thông báo trên loa phát thanh 15 ngày nhưng không phát sinh khiếu nại. Đến tháng 12-2005, sổ đỏ được cấp cho 668 hộ, trong đó có ông Hoàng.

Từ những căn cứ này, cấp sơ thẩm cho rằng cha mẹ và các con đều sinh sống tại địa phương, biết chủ trương cấp sổ nhưng không ai kê khai, phản đối ngoài ông Hoàng. Việc cấp giấy chứng nhận cũng được thực hiện công khai, không phải cấp riêng cho ông Hoàng.

Tòa sơ thẩm nhận định có cơ sở xác định cha mẹ đã đồng ý cho ông Hoàng sử dụng toàn bộ thửa đất.

Theo tòa sơ thẩm, lập luận của ông Vinh và các anh chị em rằng "không biết việc niêm yết, thông báo cấp sổ đỏ" là không khách quan...

Cấp sơ thẩm cho rằng dù pháp luật quy định tặng cho quyền sử dụng đất phải lập văn bản công chứng, chứng thực, thực tế vẫn có trường hợp các bên đã thực hiện việc tặng cho, bên nhận quản lý, sử dụng công khai, ổn định, liên tục.

Tòa xác định đây là trường hợp chiếm hữu ngay tình và công nhận 1.200m² thuộc quyền sử dụng của ông Hoàng.

Tòa phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ để điều tra, thu thập thêm chứng cứ

Tại phiên tòa phúc thẩm vừa qua, viện kiểm sát cho rằng các lập luận trên của tòa sơ thẩm không có căn cứ.

Theo viện kiểm sát, một cựu cán bộ địa chính xã thừa nhận việc tự ý gạch tên người cha để thay bằng tên ông Hoàng trong hồ sơ địa chính chỉ dựa trên "lời nói miệng" của người cha. Viện kiểm sát cho rằng đây là sai phạm nghiêm trọng, không thể coi là căn cứ xác lập quyền sử dụng đất cho ông Hoàng.

Cạnh đó, thửa đất là tài sản chung của hai vợ chồng nên việc một mình người cha quyết định cho tặng là không hợp pháp.

Cơ quan tố tụng cũng không đồng tình với nhận định các anh chị em đã biết và chấp thuận việc cấp sổ đỏ cho ông Hoàng.

Đại diện viện kiểm sát cho hay việc địa phương niêm yết danh sách, thông báo trên loa phát thanh 15 ngày chỉ là thủ tục hành chính, không thể thay thế cho việc thỏa thuận phân chia di sản giữa 11 người con.

Đồng tình với đánh giá này, tòa phúc thẩm nhận định việc cha mẹ và các anh chị em không có ý kiến trong thời gian dài không đủ căn cứ để công nhận toàn bộ quyền sử dụng đất cho ông Hoàng.

Ngoài ra, hồ sơ về việc hợp thửa 138m² với phần đất còn lại không còn được lưu trữ tại địa phương, khiến quá trình cấp sổ đỏ cho ông Hoàng thiếu sự minh bạch cần thiết.

Do thửa đất đang được ông Hoàng thế chấp tại ngân hàng, việc phân chia di sản ngay tại phiên phúc thẩm không thể thực hiện.

Tòa phúc thẩm quyết định hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ để điều tra, thu thập thêm chứng cứ và xét xử lại.

Tên các đương sự đã được thay đổi.

Vụ 11 anh em ruột kiện nhau thừa kế đất: Tòa tuyên bị đơn được sở hữu mảnh đất tranh chấp

Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ tuyên bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, công nhận quyền sử dụng mảnh đất 1.213m² thuộc về bị đơn trong vụ tranh chấp thừa kế giữa 11 anh em ruột.