Phía sau mỗi ly sữa quen thuộc mà hàng triệu người Việt sử dụng mỗi ngày là vô số quyết định không hiện lên trên bao bì, không dễ được người tiêu dùng nhận ra, nhưng lại trực tiếp định hình chất lượng và độ an toàn của sản phẩm.

Có những tiêu chuẩn được nâng lên từ rất lâu trước khi thị trường hay quy định pháp lý yêu cầu điều đó.

1.000 tỉ đồng để vượt chuẩn an toàn cho sữa tươi

Đầu thập niên 1990, Việt Nam vừa bước qua những năm tháng khó khăn nhất. Khi ấy, điện lưới quốc gia vẫn còn là điều xa xỉ ở nhiều vùng quê, chiếc tủ lạnh là tài sản lớn của các gia đình thành thị, và hơn 61,8% dân số sống ở nông thôn cùng những vùng xa trung tâm.

Báo cáo của UNICEF giai đoạn đó ghi nhận sự thiếu hụt dai dẳng của trẻ em nông thôn trên nhiều phương diện, từ y tế, giáo dục cho đến dinh dưỡng; với trẻ em vùng sâu vùng xa, thực tế ấy còn khó khăn hơn.

Trong bối cảnh đó, bài toán của ngành sữa không chỉ là làm ra sản phẩm đủ dinh dưỡng. Câu hỏi lớn hơn là làm thế nào để một hộp sữa có thể đi xa hàng trăm cây số, đến được những nơi chưa có điện, chưa có tủ lạnh, mà vẫn bảo toàn chất lượng và độ an toàn cho người sử dụng.

Lời giải xuất hiện vào năm 1991, khi Vinamilk lần đầu tiên đưa công nghệ tiệt trùng UHT và đóng gói vô trùng về Việt Nam. Công nghệ này giúp sữa tươi giữ nguyên dưỡng chất và bảo quản được nhiều tháng ở nhiệt độ thường mà không cần chất bảo quản.

Những bịch sữa giấy tiệt trùng đầu tiên ra thị trường lập tức tạo nên một "cơn sốt, nhiều cửa hàng bán sạch chỉ sau vài giờ. Lần đầu tiên, trẻ em ở những vùng quê xa xôi có thể tiếp cận nguồn sữa an toàn chất lượng một cách dễ dàng.

Nhưng với ban lãnh đạo và đội ngũ R&D của Vinamilk, chuẩn an toàn chưa bao giờ là một đích đến cố định. Năm 2020, châu Âu bắt đầu siết chặt quy định kiểm soát một số tạp chất sinh ra trong quá trình tinh luyện dầu thực vật ở nhiệt độ cao.

Thời điểm đó, Việt Nam chưa có quy chuẩn tương ứng và giới khoa học vẫn đang tiếp tục đánh giá mức độ ảnh hưởng của các hợp chất này. Xét về pháp lý, các sản phẩm của Vinamilk trên thị trường khi ấy hoàn toàn đáp ứng yêu cầu lưu hành.

Thế nhưng, đứng trước những cảnh báo sớm từ quốc tế, đại diện đội ngũ R&D, bà Cù Thị Thu Vân cùng các đồng nghiệp đã đưa ra một quyết định táo bạo: Lập tờ trình đề xuất chuyển toàn bộ nguyên liệu dầu thực vật sang chuẩn mới nhất của Châu Âu.

Đó là một quyết định không hề nhỏ. Kế hoạch dự kiến tiêu tốn gần 1.000 tỉ đồng và tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất cũng như hiệu quả kinh doanh trong ngắn hạn. Thế nhưng ngay lập tức, ban lãnh đạo đã kiên quyết chỉ đạo đội ngũ R&D triển khai kế hoạch mới.

Tất cả xuất phát từ một nguyên tắc xuyên suốt trong quản trị chất lượng của Vinamilk: Thực phẩm một khi đã đi vào cơ thể người là không có cơ hội để sửa sai. Phải 6 năm sau thời điểm Vinamilk vượt chuẩn, quy định quốc gia về nội dung này mới chính thức được ban hành.

Sữa công thức "may đo" cho trẻ Việt ra thế giới

Nếu câu chuyện của sữa nước tại Vinamilk là hành trình nỗ lực nâng cao chuẩn an toàn, thì sữa bột lại là bài toán về sự phù hợp. Rất nhiều người mẹ quan niệm: càng nhiều dưỡng chất, hàm lượng càng cao thì càng tốt. Nhưng trong dinh dưỡng trẻ em, câu chuyện không đơn giản như vậy.

Giá trị của một công thức không nằm ở số lượng vi chất được bổ sung, mà nằm ở tỷ lệ, khả năng hấp thu và mức độ phù hợp với nhu cầu thực tế của cơ thể trẻ. Việc nạp quá nhiều dưỡng chất vượt quá khả năng hấp thụ của hệ tiêu hóa non nớt không chỉ gây lãng phí, mà còn vô tình tạo áp lực lớn lên cơ thể trẻ, đặc biệt là hệ bài tiết và thận.

Chính vì vậy, đội ngũ làm R&D tại Vinamilk luôn giữ vững một nguyên tắc "nằm lòng": Không thể lấy nguyên một công thức sữa dành cho trẻ em ở các nước phương Tây về áp dụng cho trẻ em Việt Nam.

Thay vì chạy theo những trào lưu, các chuyên gia dinh dưỡng Vinamilk bắt đầu xây dựng công thức sữa dành riêng cho trẻ em Việt từ dữ liệu khách quan: Báo cáo tình trạng dinh dưỡng toàn dân.

Đây là cơ sở xác định những thiếu hụt phổ biến cần ưu tiên giải quyết cho dinh dưỡng trẻ em Việt Nam. Khi báo cáo chỉ ra bức tranh thiếu hụt vi chất diện rộng ở trẻ em trong nước - đặc biệt là Vitamin A, sắt và kẽm - đội ngũ nghiên cứu của Vinamilk bắt tay vào bài toán xây dựng công thức phù hợp để bù đắp những thiếu hụt đó.

Từng dưỡng chất được đưa vào công thức đều phải trải qua quá trình cân nhắc kỹ lưỡng: đủ để hỗ trợ trẻ phát triển, đúng tỷ lệ để cơ thể hấp thu hiệu quả, và trên hết là phù hợp với khả năng chuyển hóa của trẻ.

Sự cẩn trọng ấy đã biến từng lon sữa thành người bạn đồng hành tin cậy của hàng triệu gia đình qua nhiều thế hệ lớn khôn.

Không dừng lại ở niềm tin trong nước, tư duy dinh dưỡng "chuẩn chỉnh và vừa vặn" ấy cũng chứng minh tính đúng đắn khi vươn ra thế giới. Minh chứng là dòng sản phẩm Optimum A2 Pro+ đã xuất sắc được xướng tên ở hạng mục Best Children’s Dairy Product (Sản phẩm sữa cho trẻ em tốt nhất) tại giải thưởng uy tín toàn cầu World Dairy Innovation Awards 2026.

Trước đó, năm 2023, Optimum Gold của Vinamilk trở thành thương hiệu đầu tiên tại Châu Á đạt giải thưởng Purity Award, bảo chứng cho độ tinh khiết của sản phẩm khi đáp ứng hơn 400 chỉ tiêu an toàn, tinh khiết về chất lượng sản phẩm và điều kiện sản xuất.

Đồng thời, sản phẩm cũng đạt chứng nhận "First 1,000 Day Promise" (Chứng nhận 1.000 ngày đầu đời) của tổ chức Clean Label Project (Mỹ), khẳng định tiêu chuẩn an toàn cao nhất cho trẻ ở những năm tháng đầu đời.

Qua 5 thập kỷ, điều gì thực sự thôi thúc một doanh nghiệp liên tục nâng chuẩn, khi những thay đổi ấy không nằm trong yêu cầu bắt buộc? Câu trả lời nằm ở niềm tin của người tiêu dùng và tâm huyết của người làm sản phẩm.

Với nhiều người tiêu dùng, đó có thể chỉ là một ly sữa quen thuộc. Nhưng phía sau sự quen thuộc ấy là những con người đã dành cả sự nghiệp để làm cho sản phẩm ngày hôm nay tốt hơn ngày hôm qua, kể cả khi không ai yêu cầu họ phải làm như vậy.

Chương trình nghệ thuật ‘Vinamilk 50 năm - Phụng sự khát vọng Việt’

Tối 23-7, chương trình nghệ thuật kỷ niệm 50 năm thành lập Vinamilk với chủ đề “Vinamilk 50 năm - Phụng sự khát vọng Việt” đã được phát sóng trực tiếp trên VTV1, tái hiện lại chặng đường phát triển của Vinamilk kể từ khi thành lập.