Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An

Bảo vật quốc gia hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn có niên đại thế kỷ VII-VIII, lần đầu được trưng bày rộng rãi tại Nghệ An, hé lộ dấu tích quan trọng về lịch sử Phật giáo trên vùng đất xứ Nghệ.

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 1.

Cận cảnh hộp xá lị Phật Tháp Nhạn ở Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh - Ảnh: DOÃN HÒA

Ngày 16-11, bà Trần Thị Mỹ Hạnh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An - cho biết từ ngày 17-11, Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh sẽ khai trương phòng trưng bày bảo vật quốc gia hộp xá lị Phật Tháp Nhạn. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức đại lễ cung rước bảo vật qua nhiều tuyến phố trung tâm đô thị Vinh.

Bảo vật vàng được phát hiện trong lòng tháp cổ

Đây là lần đầu tiên hộp xá lị Phật Tháp Nhạn được trưng bày rộng rãi để người dân và du khách chiêm ngưỡng, trong khuôn khổ Tuần văn hóa, Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026.

"Việc trưng bày và tổ chức đại lễ cung rước không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của tăng ni, phật tử mà còn góp phần giáo dục lịch sử, bồi đắp niềm tự hào quê hương, mở ra hướng phát triển du lịch văn hóa - tâm linh và tăng cường giao lưu văn hóa", bà Hạnh nhấn mạnh.

Di tích Tháp Nhạn, còn gọi là Nhạn Tháp, nằm bên tả ngạn sông Lam, thuộc xã Hồng Long, huyện Nam Đàn cũ, nay là xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An.

Trong hai năm 1985-1986, Viện Khảo cổ học phối hợp với Bảo tàng Nghệ Tĩnh tổ chức hai đợt khai quật tại di tích. Qua khai quật, các nhà khảo cổ làm xuất lộ mặt bằng chân tháp có bố cục hình vuông.

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 2.

Người dân, du khách tới chiêm bái hộp xá lị Phật Tháp Nhạn - Ảnh: DOÃN HÒA

Phát hiện quan trọng nhất nằm ở trung tâm lòng tháp, nơi có một trụ gỗ được ghép từ hai nửa thân cây khoét rỗng. Bên trong trụ chứa đầy than củi và đất xốp, mềm bị thẩm thấu vào.

Đặc biệt, các nhà khảo cổ tìm thấy một hộp đựng xá lị bằng vàng đặt bên trong hộp hình chữ nhật bằng đồng. Cả hai chiếc hộp được đặt trong lòng trụ gỗ ghép.

Bên trong hộp vàng có hai viên xá lị hình tròn, màu trắng trong suốt, cùng tro và những mảnh hạt gạo cháy.

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 3.

Trong hai năm 1985-1986, Viện Khảo cổ học phối hợp với Bảo tàng Nghệ Tĩnh tổ chức hai đợt khai quật tại di tích Tháp Nhạn. Qua khai quật, các nhà khảo cổ làm xuất lộ mặt bằng chân tháp có bố cục hình vuông - Ảnh: Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh cung cấp

Chế tác tinh xảo trên chất liệu vàng

Theo Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh, đến nay, đây vẫn là hộp đựng xá lị Phật bằng vàng duy nhất được phát hiện ở Việt Nam. Hiện vật là chứng cứ vật chất có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử Phật giáo trên vùng đất Nghệ An.

Ngày 25-12-2017, Thủ tướng Chính phủ công nhận hộp đựng xá lị Tháp Nhạn là bảo vật quốc gia đợt 6, có niên đại thế kỷ VII-VIII. Đến năm 2021, hình ảnh chiếc hộp được lựa chọn in trên bộ tem bưu chính "Bảo vật quốc gia Việt Nam (bộ 2): Đồ vàng".

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 4.

Các nhà khảo cổ tìm thấy một hộp đựng xá lị bằng vàng đặt bên trong hộp hình chữ nhật bằng đồng. Cả hai chiếc hộp được đặt trong lòng trụ gỗ ghép - Ảnh: DOÃN HÒA

Hộp xá lị Tháp Nhạn có hình chữ nhật, dài 8cm, rộng 5cm, cao 5,5cm, nặng khoảng 200 gram. Hiện vật gồm hai phần là thân và nắp, được chế tác bằng kỹ thuật tán dập nguội trên vàng.

Theo mô tả của Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh, phần nắp hộp có hình dáng giống nắp mui luyện của những ngôi mộ hợp chất, với gờ mái nhô ra xung quanh.

Trên đỉnh nắp được trang trí hình hoa sáu cánh, ở giữa có nhụy nhỏ hình tròn. Các họa tiết hoa được sắp xếp liên tiếp, tạo thành một khung trang trí hình chữ nhật.

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 5.

Đến nay, đây vẫn là hộp đựng xá lị Phật bằng vàng duy nhất được phát hiện ở Việt Nam. Hiện vật là chứng cứ vật chất có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử Phật giáo trên vùng đất Nghệ An - Ảnh: DOÃN HÒA

Trong khi đó, phần thân hộp được trang trí những bông hoa ba cánh chụm lại dưới một cuống có hai lá, tạo hình hoa sen cách điệu. Họa tiết này chạy thành dải băng bao quanh thân hộp.

Không chỉ có giá trị về mặt mỹ thuật và kỹ thuật chế tác kim loại quý, hộp xá lị Tháp Nhạn còn mang ý nghĩa đặc biệt trong nghiên cứu dấu tích Phật giáo ở Nghệ An nói riêng và lịch sử Phật giáo Việt Nam nói chung.

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 6.
Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 7.
Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 8.

Hộp xá lị Tháp Nhạn có hình chữ nhật, dài 8cm, rộng 5cm, cao 5,5cm, nặng khoảng 200 gram. Hiện vật gồm hai phần là thân và nắp, được chế tác bằng kỹ thuật tán dập nguội trên vàng - Ảnh: DOÃN HÒA

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 9.

Ông Võ Trọng Hải - Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An - kiểm tra công tác chuẩn bị không gian trưng bày Bảo vật Quốc gia Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh - Ảnh: PHẠM BẰNG

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 10.

Ngày 25-12-2017, Thủ tướng Chính phủ công nhận hộp đựng xá lị Tháp Nhạn là bảo vật quốc gia đợt 6, có niên đại thế kỷ VII-VIII - Ảnh: DOÃN HÒA

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 11.

Đây là lần đầu tiên hộp xá lị Phật Tháp Nhạn được trưng bày rộng rãi để người dân và du khách chiêm ngưỡng, trong khuôn khổ Tuần văn hóa, Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026 - Ảnh: DOÃN HÒA

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 12.

Chuỗi hoạt động Tuần văn hóa, Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An tại Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh - Ảnh: Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh cung cấp

Cận cảnh hộp xá lị Phật bằng vàng 1.400 năm tuổi ở Nghệ An - Ảnh 13.Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Xây dựng tổ chức Giáo hội Phật giáo Việt Nam trang nghiêm, vững mạnh, phát triển

Sáng 7-11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026 - 2031 với chủ đề: "Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả" chính thức khai mạc tại Học viện Phật giáo Việt Nam, TP.HCM.

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
google Nguồn ưu tiên trên Google Ưu tiên Tuổi Trẻ trên Google Search. Xem hướng dẫn.
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên

    Dòng sự kiện: Bảo tồn di sản

    Xem thêm
    Tải App

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất