
Cận cảnh hộp xá lị Phật Tháp Nhạn ở Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh - Ảnh: DOÃN HÒA
Ngày 16-11, bà Trần Thị Mỹ Hạnh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An - cho biết từ ngày 17-11, Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh sẽ khai trương phòng trưng bày bảo vật quốc gia hộp xá lị Phật Tháp Nhạn. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức đại lễ cung rước bảo vật qua nhiều tuyến phố trung tâm đô thị Vinh.
Bảo vật vàng được phát hiện trong lòng tháp cổ
Đây là lần đầu tiên hộp xá lị Phật Tháp Nhạn được trưng bày rộng rãi để người dân và du khách chiêm ngưỡng, trong khuôn khổ Tuần văn hóa, Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026.
"Việc trưng bày và tổ chức đại lễ cung rước không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của tăng ni, phật tử mà còn góp phần giáo dục lịch sử, bồi đắp niềm tự hào quê hương, mở ra hướng phát triển du lịch văn hóa - tâm linh và tăng cường giao lưu văn hóa", bà Hạnh nhấn mạnh.
Di tích Tháp Nhạn, còn gọi là Nhạn Tháp, nằm bên tả ngạn sông Lam, thuộc xã Hồng Long, huyện Nam Đàn cũ, nay là xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An.
Trong hai năm 1985-1986, Viện Khảo cổ học phối hợp với Bảo tàng Nghệ Tĩnh tổ chức hai đợt khai quật tại di tích. Qua khai quật, các nhà khảo cổ làm xuất lộ mặt bằng chân tháp có bố cục hình vuông.

Người dân, du khách tới chiêm bái hộp xá lị Phật Tháp Nhạn - Ảnh: DOÃN HÒA
Phát hiện quan trọng nhất nằm ở trung tâm lòng tháp, nơi có một trụ gỗ được ghép từ hai nửa thân cây khoét rỗng. Bên trong trụ chứa đầy than củi và đất xốp, mềm bị thẩm thấu vào.
Đặc biệt, các nhà khảo cổ tìm thấy một hộp đựng xá lị bằng vàng đặt bên trong hộp hình chữ nhật bằng đồng. Cả hai chiếc hộp được đặt trong lòng trụ gỗ ghép.
Bên trong hộp vàng có hai viên xá lị hình tròn, màu trắng trong suốt, cùng tro và những mảnh hạt gạo cháy.

Trong hai năm 1985-1986, Viện Khảo cổ học phối hợp với Bảo tàng Nghệ Tĩnh tổ chức hai đợt khai quật tại di tích Tháp Nhạn. Qua khai quật, các nhà khảo cổ làm xuất lộ mặt bằng chân tháp có bố cục hình vuông - Ảnh: Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh cung cấp
Chế tác tinh xảo trên chất liệu vàng
Theo Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh, đến nay, đây vẫn là hộp đựng xá lị Phật bằng vàng duy nhất được phát hiện ở Việt Nam. Hiện vật là chứng cứ vật chất có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử Phật giáo trên vùng đất Nghệ An.
Ngày 25-12-2017, Thủ tướng Chính phủ công nhận hộp đựng xá lị Tháp Nhạn là bảo vật quốc gia đợt 6, có niên đại thế kỷ VII-VIII. Đến năm 2021, hình ảnh chiếc hộp được lựa chọn in trên bộ tem bưu chính "Bảo vật quốc gia Việt Nam (bộ 2): Đồ vàng".

Các nhà khảo cổ tìm thấy một hộp đựng xá lị bằng vàng đặt bên trong hộp hình chữ nhật bằng đồng. Cả hai chiếc hộp được đặt trong lòng trụ gỗ ghép - Ảnh: DOÃN HÒA
Hộp xá lị Tháp Nhạn có hình chữ nhật, dài 8cm, rộng 5cm, cao 5,5cm, nặng khoảng 200 gram. Hiện vật gồm hai phần là thân và nắp, được chế tác bằng kỹ thuật tán dập nguội trên vàng.
Theo mô tả của Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh, phần nắp hộp có hình dáng giống nắp mui luyện của những ngôi mộ hợp chất, với gờ mái nhô ra xung quanh.
Trên đỉnh nắp được trang trí hình hoa sáu cánh, ở giữa có nhụy nhỏ hình tròn. Các họa tiết hoa được sắp xếp liên tiếp, tạo thành một khung trang trí hình chữ nhật.

Đến nay, đây vẫn là hộp đựng xá lị Phật bằng vàng duy nhất được phát hiện ở Việt Nam. Hiện vật là chứng cứ vật chất có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử Phật giáo trên vùng đất Nghệ An - Ảnh: DOÃN HÒA
Trong khi đó, phần thân hộp được trang trí những bông hoa ba cánh chụm lại dưới một cuống có hai lá, tạo hình hoa sen cách điệu. Họa tiết này chạy thành dải băng bao quanh thân hộp.
Không chỉ có giá trị về mặt mỹ thuật và kỹ thuật chế tác kim loại quý, hộp xá lị Tháp Nhạn còn mang ý nghĩa đặc biệt trong nghiên cứu dấu tích Phật giáo ở Nghệ An nói riêng và lịch sử Phật giáo Việt Nam nói chung.



Hộp xá lị Tháp Nhạn có hình chữ nhật, dài 8cm, rộng 5cm, cao 5,5cm, nặng khoảng 200 gram. Hiện vật gồm hai phần là thân và nắp, được chế tác bằng kỹ thuật tán dập nguội trên vàng - Ảnh: DOÃN HÒA

Ông Võ Trọng Hải - Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An - kiểm tra công tác chuẩn bị không gian trưng bày Bảo vật Quốc gia Hộp đựng xá lị Phật Tháp Nhạn tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh - Ảnh: PHẠM BẰNG

Ngày 25-12-2017, Thủ tướng Chính phủ công nhận hộp đựng xá lị Tháp Nhạn là bảo vật quốc gia đợt 6, có niên đại thế kỷ VII-VIII - Ảnh: DOÃN HÒA

Đây là lần đầu tiên hộp xá lị Phật Tháp Nhạn được trưng bày rộng rãi để người dân và du khách chiêm ngưỡng, trong khuôn khổ Tuần văn hóa, Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An năm 2026 - Ảnh: DOÃN HÒA

Chuỗi hoạt động Tuần văn hóa, Đại đoàn kết các dân tộc tỉnh Nghệ An tại Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh - Ảnh: Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh cung cấp
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận