PGS.TS Lê Quốc Lý bày tỏ: Có thể thấy rõ, sau 40 năm đổi mới, nhất là trong nhiệm kỳ khóa XIII, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu rất quan trọng.

Triển khai hiệu quả ba đột phá chiến lược

* Nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội khóa XIII và 40 năm đổi mới, ông ấn tượng thế nào với các thành tựu phát triển của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng?

- Từ một nền kinh tế lạc hậu, công cuộc đổi mới đã đưa Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội và vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế năng động, phát triển nhanh chóng của khu vực và thế giới. Quy mô GDP tăng trưởng vượt bậc và thu nhập bình quân đầu người tăng đáng kể.

Cũng từ chỗ thiếu ăn, Việt Nam đã trở thành một trong những nước xuất khẩu nông sản lớn trên thế giới. Kim ngạch xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản như cà phê, gạo, hạt điều, rau quả, tôm… đều đứng ở vị trí tốp đầu thế giới.

Còn với nhiệm kỳ Đại hội XIII được đánh giá là "nhiệm kỳ khó khăn nhất" nhưng cũng ghi dấu những thành tựu đáng nhớ khi Việt Nam đã thành công vượt "những cơn gió ngược". Đó là từ đại dịch bệnh Covid-19, thiên tai cho đến cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến động tài chính tiền tệ, căng thẳng thương mại…

Có thể nhấn mạnh nhiệm kỳ này đã ghi dấu ấn thành công của Việt Nam khi kiểm soát thành công và khắc phục hiệu quả đại dịch COVID-19 được quốc tế ghi nhận, đánh giá cao. Nhờ đó, kinh tế nhanh chóng phục hồi sau đại dịch, đạt được con số tăng trưởng ấn tượng, nhất là 2 năm cuối nhiệm kỳ.

Một trong những dấu ấn nổi bật của nhiệm kỳ là triển khai quyết liệt và hiệu quả ba đột phá chiến lược gồm cả về hạ tầng kinh tế, hạ tầng giao thông và hạ tầng số.

Nhiều "siêu dự án" quy mô nhiều tỉ USD đã khởi công và hoàn thành như hơn 3.245km đường bộ cao tốc (mục tiêu 3.000km), sân bay Long Thành giai đoạn 1 đạt tiêu chuẩn 4F đầu tiên tại Việt Nam. Số lượng doanh nghiệp đang hoạt động lần đầu tiên trong lịch sử vượt con số 1 triệu.

Trong nhiệm kỳ này tiếp tục ghi dấu ấn về xây dựng và hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật là một trong ba đột phá chiến lược tạo động lực mới cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Đáng chú ý, Bộ Chính trị đã ban hành 7 nghị quyết và đầu năm 2026 tiếp tục ban hành 2 nghị quyết mới mang ý nghĩa chiến lược, tạo cơ chế chính sách đột phá cho các ngành, lĩnh vực phát triển. Nhất là phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế nhà nước…

Nhiệm kỳ khóa XIII cũng đánh dấu cuộc "cách mạng" sắp xếp tổ chức bộ máy của cả hệ thống chính trị từ các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ. Đặc biệt là việc "sắp xếp lại giang sơn" khi đưa cả nước từ 63 còn 34 tỉnh thành, không tổ chức cấp huyện, sắp xếp lại cấp xã từ 10.035 đơn vị xuống 3.321 đơn vị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp…

Cùng với phát triển kinh tế, việc chăm lo đời sống người dân, an sinh xã hội trong nhiệm kỳ XIII cũng được Đảng rất quan tâm. Nhiều chính sách lớn đã được thực hiện như năm 2025 xóa nhà tạm, nhà dột nát giúp dân được sống an vui.

Chiến dịch Quang Trung xây dựng nhà ở cho người dân bị bão lụt có nhà trước Tết âm lịch là dấu ấn rõ nét đặc biệt về Đảng, Nhà nước chăm lo cuộc sống cho người dân. Các chính sách miễn học phí và từ 2026 sẽ tiếp tục triển khai khám sức khỏe miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản cũng tạo niềm tin cho cán bộ, đảng viên, nhân dân.

* Cùng với phát triển kinh tế - xã hội, công tác xây dựng Đảng trong nhiệm kỳ qua cũng đạt nhiều đột phá?

- Có thể nhận thấy công tác xây dựng Đảng tiếp tục có bước tiến mạnh mẽ hơn, ngày càng đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao nhận thức, củng cố đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng và hệ thống chính trị. Công tác xây dựng Đảng về cán bộ được xác định là khâu then chốt, với nhiều đổi mới mang tính đột phá.

Lần đầu tiên việc bố trí 100% bí thư tỉnh/thành ủy không phải là người địa phương được hoàn thành. Cùng với đó là mở rộng bố trí các chức danh chủ tịch UBND tỉnh/thành, chủ nhiệm ủy ban kiểm tra, chánh thanh tra tỉnh/thành không phải người địa phương.

Đây là bước đi bài bản và mạnh mẽ vì sự liêm chính của bộ máy, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng trong công tác cán bộ. Chủ trương này không chỉ giúp tăng cường tính khách quan và liêm chính, mà còn góp phần loại bỏ những "vùng an toàn", "vùng cấm" trong quản lý, giám sát.

Đi liền với đó là tạo điều kiện cho các cán bộ có cơ hội được rèn luyện và cống hiến tốt hơn.

Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng được tăng cường thường xuyên, gắn chặt với tự phê bình và phê bình, cũng như việc tuân thủ pháp luật.

Công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được triển khai quyết liệt theo đúng tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người đó là ai". Đồng thời khẳng định phương châm Đảng "nói đi đôi với làm", tạo bước chuyển rõ rệt từ trung ương đến địa phương, qua đó củng cố mạnh mẽ niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Xác định tư duy phát triển mới của đất nước

* Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, ông nhìn nhận ý nghĩa nổi bật nhất của Đại hội XIV của Đảng là gì?

- Tôi cho rằng Đại hội XIV phải tạo ra những đột phá thực sự, trước hết là đột phá về thể chế, về tư duy và phương thức hành động. Trong đó, đại hội phải nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Đảng đúng với bản chất cốt lõi vì nhân dân mà hành động, vì sự giàu mạnh của dân tộc.

Bởi thước đo cuối cùng của sự phát triển không phải là báo cáo hay con số trên giấy mà là hiệu quả thực tiễn, là đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng cao, đất nước càng ngày càng giàu có và văn minh hiện đại.

Bên cạnh đó, Đại hội XIV phải tiếp tục thể hiện quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, bởi đây là nhiệm kỳ bản lề trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc như Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh.

Trong 5 năm tới, nếu không tạo được những bước đột phá mạnh mẽ thì đất nước sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển. Do vậy, phải loại bỏ tư tưởng ngại khó, ngại khổ, chần chừ, không dám nghĩ, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo. Dứt khoát không thể để chủ nghĩa cá nhân, lợi ích cục bộ, tư duy bảo thủ cản trở bước tiến chung của dân tộc.

Một điểm rất quan trọng là Đảng đã xác định chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo. Do vậy, giai đoạn tới phải đặt nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào trung tâm chiến lược phát triển, coi đây là điều kiện then chốt để vượt bẫy thu nhập trung bình và duy trì tăng trưởng cao, bền vững.

Cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng xanh, số, tuần hoàn; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng mới… Nếu không có tiềm lực tài chính, khoa học - công nghệ và trí tuệ thì chúng ta không thể bứt phá. Đã đến lúc phải từ bỏ lối tư duy lạc quan hình thức, mà thay bằng hành động thực chất.

* Như vậy, theo ông, yêu cầu nào là quan trọng nhất đối với Đại hội XIV sắp tới?

- Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nêu rõ thế giới hiện nay đã thay đổi, phát triển và biến động rất nhanh, rất mạnh, cạnh tranh chiến lược gay gắt, xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu… Do vậy, yêu cầu quan trọng nhất của Đại hội XIV phải xác định bằng được tư duy phát triển mới của đất nước.

Tức là phải trả lời cho được các câu hỏi là Việt Nam sẽ phát triển bằng con đường nào, dựa vào động lực nào để phát triển nhanh và bền vững hơn trong bối cảnh mới. Không thể tiếp tục duy trì tư duy an toàn, làm ít sai ít, hay thà đứng trước hội đồng kỷ luật còn hơn đứng trước hội đồng xét xử hoặc "đứng giữa" các dòng chảy phát triển.

Chúng ta phải có bản lĩnh lựa chọn, dám chịu trách nhiệm, hành động quyết liệt, dứt khoát, dám đột phá, sáng tạo vì lợi ích của đất nước, của dân tộc.

Tôi kỳ vọng Đại hội XIV sẽ tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo hướng thực chất hơn, gắn chặt giữa xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức với kiểm soát quyền lực. Cùng với đó, nâng cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ đảng viên, nhất là người đứng đầu.

Đặc biệt, tất cả những việc này không chỉ dừng ở khẩu hiệu hay các cuộc vận động, mà phải biến thành kỷ luật nghiêm minh, thành cơ chế "không thể, không dám, không muốn và không cần tham nhũng".

* Một nhiệm vụ quan trọng của Đại hội XIV sẽ bầu ra BCH Trung ương Đảng khóa mới. Từ góc độ là nhà nghiên cứu và đào tạo cán bộ, ông kỳ vọng thế nào về việc lựa chọn cán bộ chiến lược của Đảng để dẫn dắt đất nước phát triển trong 5 năm tới tại đại hội?

- Cán bộ là "then chốt của then chốt". Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh công tác chuẩn bị, giới thiệu nhân sự BCH Trung ương khóa XIV là nhiệm vụ, công việc đặc biệt hệ trọng.

Việc lựa chọn nhân sự ban lãnh đạo cao nhất của Đảng để lãnh đạo triển khai thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ rất cao, rất quyết liệt, rất khẩn trương để phát triển đất nước trong giai đoạn mới phải thật kỹ lưỡng, chắc chắn, thận trọng, chính xác, đúng quy định.

Do vậy, với Đại hội XIV có ý nghĩa rất lớn trong công tác cán bộ. Với cơ cấu dự kiến 180 ủy viên Trung ương chính thức và 20 ủy viên dự khuyết, đại hội phải gửi đi thông điệp rất rõ ràng là lựa chọn cán bộ không chỉ dựa vào bằng cấp hay hồ sơ đẹp, mà quan trọng nhất là phẩm chất và năng lực thực tiễn, tinh thần dấn thân vì lợi ích chung.

Cán bộ cấp chiến lược phải là những người có đủ "đức - sức - tài". Trong đó, đức là yếu tố gốc của người cách mạng. Sức không chỉ là sức khỏe mà là năng lượng đổi mới, bản lĩnh chính trị, sự kiên trung, khả năng chịu đựng cường độ và áp lực công việc ngày càng cao và phức tạp. Còn tài chính là tri thức và năng lực hành động.

Nói cách khác, cán bộ cấp chiến lược được chọn phải là những người có tầm nhìn dài hạn, có bản lĩnh chính trị vững vàng, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Tôi tin rằng với định hướng đúng đắn của Trung ương và chỉ đạo trực tiếp của Tổng Bí thư, công tác lựa chọn cán bộ chiến lược sẽ có nhiều chuyển biến mạnh mẽ. Phải chấm dứt tình trạng "an phận", "giữ ghế", làm việc cầm chừng và ai không theo kịp yêu cầu phát triển phải mạnh dạn thay thế, đứng sang một bên.

TS NGUYỄN TRẦN NHƯ KHUÊ (Trưởng bộ môn luật Học viện Cán bộ TP.HCM):

Lựa chọn được những người có đủ phẩm chất, năng lực

Quan điểm lựa chọn cán bộ chiến lược cho Đại hội XIV lần này để dẫn dắt đất nước trong 5 năm tới là những cán bộ, như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, có "đức - sức - tài". Đó là những cán bộ có đủ khả năng để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Vì thế nhân dân kỳ vọng lớn lao ở đội ngũ cán bộ chiến lược lần này là Đại hội XIV của Đảng sẽ lựa chọn được những người có đủ phẩm chất, năng lực.

Cụ thể, cán bộ chiến lược đáp ứng được yêu cầu, tiêu chuẩn chung của cán bộ, có đức để có đủ liêm chính và khát vọng phụng sự đất nước, dám làm, dám chịu tránh nhiệm; có đủ sức để chịu được áp lực công việc nhiều hơn, nặng nề hơn so với trước đây; có tài để làm việc một cách khoa học, hiệu quả, hạn chế được rủi ro; kết quả công việc được đo lường, minh bạch bằng dữ liệu cụ thể.

Trong kỷ nguyên mới, cán bộ chiến lược được kỳ vọng sẽ đáp ứng được một số yêu cầu để đưa đất nước phát triển trong 5 năm tới.

Một là, những người được lựa chọn có tư duy chiến lược, có tầm nhìn để đưa đất nước phát triển đúng hướng, phát triển nhanh, tự chủ và hội nhập trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động về kinh tế, chính trị.

Hai là, thế hệ cán bộ chiến lược được lựa chọn chắc chắn sẽ là những người có tư duy và năng lực thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ chuyển đổi số của quốc gia.

Cán bộ chiến lược phải đi đầu trong việc xây dựng và thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số, xem chuyển đổi số là điều kiện và lợi thế để phát triển nhanh, đột phá kinh tế đất nước trong thời gian tới, tránh nguy cơ bị tụt hậu về kinh tế, đồng thời nâng cao năng lực quản lý và điều hành xã hội.

Ba là, một trong những kỳ vọng nữa là Đại hội XIV sẽ lựa chọn được những người kiên định thực hiện đồng bộ các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước đã và đang triển khai - đó là cải cách bộ máy nhà nước, sắp xếp bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu quả, hiệu lực.

Đại biểu TẠ VĂN HẠ (Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội):

Xác lập rõ các trụ cột chiến lược để Việt Nam tiến xa

Tôi kỳ vọng Đại hội XIV sẽ tạo ra đột phá toàn diện và thực chất trong phát triển kinh tế - xã hội không chỉ ở tốc độ tăng trưởng mà quan trọng hơn là chất lượng, bền vững và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Đồng thời sẽ định hình một tầm nhìn phát triển đủ dài, đủ sâu, đủ lớn; khơi dậy mạnh mẽ khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, hạnh phúc; xác lập rõ các trụ cột chiến lược để Việt Nam vững vàng tiến bước đến năm 2030 và xa hơn.

Trọng tâm là đột phá về thể chế, xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, ổn định, minh bạch, thực sự đi trước một bước để giải phóng và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội, khắc phục triệt để các điểm nghẽn đang kìm hãm phát triển.

Cùng với đó, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ được đặt đúng vị trí là động lực trung tâm của tăng trưởng, tạo bước nhảy vọt về năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ cao.

Song song đó là kinh tế tư nhân phải được khuyến khích phát triển mạnh mẽ, bình đẳng, minh bạch, trở thành lực lượng nòng cốt trong đổi mới sáng tạo, tham gia sâu vào chuỗi giá trị của khu vực và toàn cầu. Đồng thời phát triển kinh tế phải gắn chặt với phát triển con người, bảo đảm công bằng xã hội, đầu tư mạnh cho giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa và an sinh xã hội.

Nếu thực hiện đồng bộ các đột phá này, nhiệm kỳ tới sẽ tạo được nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa khát vọng phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.

Một điểm rất mới, sâu sắc trong chủ đề Đại hội XIV là việc nhấn mạnh "tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin". Điều này phản ánh nhận thức rất rõ ràng của Đảng về bối cảnh thế giới đầy biến động, cạnh tranh chiến lược gay gắt và nhiều yếu tố khó lường.

Điều này cũng khẳng định bản lĩnh của Việt Nam là phát triển nhanh nhưng bền vững, hội nhập sâu rộng nhưng giữ vững độc lập, tự chủ, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết.

Việc đưa nội dung "tự chủ chiến lược" vào dự thảo báo cáo chính trị có ý nghĩa rất sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn, đồng thời phản ánh một bước phát triển mới rất quan trọng trong tư duy lãnh đạo của Đảng.

Trong đó, "tự chủ chiến lược" là sự phát triển ở tầm cao hơn của tư duy độc lập, tự chủ - một nguyên tắc xuyên suốt của cách mạng Việt Nam.

Nếu trước đây, độc lập, tự chủ chủ yếu được nhấn mạnh trong lĩnh vực chính trị, đối ngoại và quốc phòng - an ninh thì hiện nay khái niệm này được mở rộng, tiếp cận một cách toàn diện, bao trùm cả kinh tế, khoa học - công nghệ, thể chế, nguồn nhân lực và năng lực quản trị quốc gia.

Đây là bước bổ sung rất quan trọng, thể hiện tư duy phát triển chủ động, không lệ thuộc, không bị động trước các cú sốc bên ngoài. Quan trọng hơn, "tự chủ chiến lược" phản ánh bước chuyển từ tư duy phòng thủ sang tư duy kiến tạo và dẫn dắt phát triển, hội nhập sâu hơn, tự tin hơn…

Thủ tướng: Hoàn thành cơ sở dữ liệu thanh tra kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức

Dữ liệu số là tư liệu sản xuất chủ yếu, là đầu vào trọng yếu và huyết mạch của nền kinh tế số, cần phát triển dữ liệu, kinh tế dữ liệu.