Cách Singapore và Trung Quốc 'chăm' cây xanh ở đô thị, giảm nguy cơ gãy đổ

Đa dạng hóa để tăng khả năng chống chịu

Nằm ở khu vực châu Á và thường xuyên đối mặt với mưa lớn, gió mạnh do biến đổi khí hậu, Singapore - quốc gia mang mỹ danh "thành phố trong vườn" - đã chủ động xây dựng hệ thống quản lý cây xanh dựa trên nền tảng dữ liệu và công nghệ hiện đại.

Xem cây xanh là phần hạ tầng đô thị thiết yếu cần duy trì dài hạn, Cục Công viên quốc gia Singapore (NParks) ứng dụng Hệ thống Thông tin địa lý (GIS) để quản lý toàn bộ khoảng 2 triệu cây xanh đô thị, lưu trữ đầy đủ dữ liệu vị trí và lịch sử chăm sóc của từng cây.

Những năm gần đây, đơn vị này tiếp tục nâng cấp quy trình với hệ thống quản lý từ xa, ứng dụng các công nghệ quét laser di động và hình ảnh toàn cảnh để xây dựng mô hình số 3D.

Ngoài ra NParks cũng sử dụng các công nghệ tiên tiến như quét lidar, thiết bị bay không người lái, Internet vạn vật (IoT) và cảm biến để hỗ trợ đo đạc, theo dõi sát sao sự thay đổi về độ nghiêng của thân cây trưởng thành.

Việc chặt hạ cây luôn là giải pháp cuối cùng, ưu tiên luôn là áp dụng các kỹ thuật như cắt tỉa giảm tải tán hoặc gia cố hệ thống chống đỡ, nhằm bảo đảm an toàn và kéo dài tuổi thọ cây.

Theo chia sẻ từ đại diện đơn vị phát triển nền tảng số phục vụ quản lý cây xanh Greehill tại Singapore Gyula Fekete, bên cạnh việc tăng cường mật độ thiết bị cảm biến, nước này còn đặt trọng tâm vào việc trồng đa dạng các loài cây.

Định hướng này phù hợp với chiến lược "Thành phố trong thiên nhiên" của Singapore.

Bên cạnh mục tiêu trồng mới 1 triệu cây xanh trong giai đoạn 2020-2030, Singapore chú trọng đa dạng hóa loài cây, ưu tiên cây bản địa để tăng cường khả năng chống chịu của hệ sinh thái đô thị.

Ba phần trồng, bảy phần chăm

Tại Trung Quốc, ít nhất từ năm 2019, việc phát triển công viên và không gian xanh đã được lồng ghép vào chương trình cải tạo đô thị tại Trung Quốc, mức độ bao phủ, diện tích cây xanh cũng trở thành tiêu chí xếp hạng thành phố.

Đến cuối năm 2025, tỉ lệ phủ xanh tại các khu vực đô thị đã xây dựng tại Trung Quốc vượt 43%, trong đó thủ đô Bắc Kinh đứng đầu nhóm thành phố từ cấp phó tỉnh trở lên.

Từ năm 2018, Bắc Kinh bắt đầu học hỏi kỹ thuật kiểm tra cây và đánh giá rủi ro từ các nước Singapore và Nhật Bản, triển khai kiểm tra sức khỏe cây xanh và lập hồ sơ đánh giá định kỳ hằng tháng.

Trong năm 2026, cơ quan chức năng thành phố đã kiểm tra sức khỏe cho gần 49.000 cây thân gỗ tại hai quận Đông Thành và Tây Thành.

Quy trình dựa trên 28 chỉ số rủi ro, kết hợp mô hình "bệnh viện cây xanh" và đội ngũ "bác sĩ cây xanh" chuyên trách đánh giá, điều trị và chăm sóc.

Tại Thượng Hải - thành phố có hơn 1,7 triệu cây xanh đô thị, cơ quan quản lý đã thí điểm lắp đặt cảm biến thông minh, hay được gọi là "hộp trắng", trên cây xanh tại 300 đoạn đường thuộc 15 quận, ưu tiên những nơi từng xảy ra nghiêng, đổ, khu vực đông người qua lại và cây già yếu để theo dõi.

Từ tháng 7-2025 đến tháng 9-2026, hệ thống hộp trắng đã phát hơn 20 cảnh báo, giúp lực lượng chức năng xử lý kịp thời, và không có trường hợp cây liên quan nào bị gãy đổ.

Dù vậy tình trạng cây gãy đổ vẫn xảy ra tại một số địa phương khác ở Trung Quốc trong các đợt mưa gió.

Tháng 7-2026, đại diện cơ quan quản lý khu mới Giang Bắc, thành phố Nam Kinh, cho biết hiện nay công tác chăm sóc cây xanh vẫn bị xem nhẹ so với hoạt động trồng mới.

Nguyên tắc "ba phần trồng, bảy phần chăm" thường được các chuyên gia nước này nhắc lại để nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chăm sóc, bảo dưỡng cây sau khi trồng.

Một khảo sát từ Trung tâm Cây xanh thành phố Hạ Môn từng xác định việc trồng và chăm sóc chưa đầy đủ là nguyên nhân thứ ba dẫn đến hiện tượng cây đổ, chỉ sau sức gió và khả năng chịu gió của loài cây.

Giới chuyên môn của thành phố cũng đề xuất lộ trình từng bước thay thế những loài cây dễ bị thiệt hại trong các đợt thiên tai, giảm trồng các loài sinh trưởng nhanh, rễ nông.

Việc thay thế cần được xem xét cả điều kiện nơi trồng lẫn chất lượng chăm sóc dài hạn, nhằm bảo đảm an toàn và duy trì tính đa dạng sinh học cho đô thị, theo lời kỹ sư cây xanh cao cấp Vương Bổn Diệu nhận định với Nhật báo Giải Phóng Trung Quốc.

Cây đổ gây chết người: Các nước xác định trách nhiệm đơn vị quản lý ra sao?

Tại nhiều nước, việc kiểm tra, bảo dưỡng cây xanh và cảnh báo trước thời tiết cực đoan có thể là căn cứ để xác định trách nhiệm khi cây đổ gây tai nạn.