Hiện tượng "mưa máu", những cơn mưa mang theo bụi đỏ Sahara để lại lớp cặn bẩn trên cửa sổ và ô tô, đã trở thành nỗi ám ảnh mới với người dân châu Âu - Ảnh: The New York Times
Những năm gần đây, người dân Tây Ban Nha, Pháp và Anh thường chứng kiến cảnh tượng kỳ lạ: bình minh màu cam đậm cùng bầu trời quánh đặc lớp sương mù vàng. Nguyên nhân là bụi Sahara đang "đổ bộ" châu Âu.
Hiện tượng này xuất phát từ các luồng bụi khổng lồ từ sa mạc Sahara, vượt hàng nghìn km qua Địa Trung Hải. Khi biến đổi khí hậu làm thay đổi diện mạo sa mạc lớn nhất thế giới, châu Âu phải hứng chịu trực tiếp những "di chấn" môi trường này.
Sahara chiếm hơn một nửa tổng lượng bụi phát thải toàn cầu. Trong điều kiện nóng, khô và gió mạnh, các hạt bụi bị cuốn lên vài km, di chuyển xuyên lục địa.
Dù phần lớn bay về phía Tây tới châu Mỹ, một lượng đáng kể lại hướng lên phía Bắc, đặc biệt từ tháng 2 đến tháng 6, lan tới Biển Bắc và bán đảo Scandinavia.
Nhiệt độ toàn cầu tăng cao khiến đất khô cằn, thúc đẩy sa mạc hóa, làm gió dễ cuốn trôi các hạt bụi mịn. Các nghiên cứu dự báo, nếu nóng lên cực đoan, lượng bụi Sahara có thể tăng 40-60% vào cuối thế kỷ này. Tuy nhiên, mức "độ bụi" còn phụ thuộc vào vòng tuần hoàn gió. Tin tốt là trong hai thập kỷ qua, một số cơn bão bụi đã giảm nhờ thảm thực vật ở vùng Sahel và gió bề mặt suy yếu.
Đằng sau sắc cam huyền ảo của bầu trời là hiểm họa hiện hữu. Các hạt bụi mịn PM10 siêu nhỏ dễ xâm nhập phổi, đi vào máu, là tác nhân chính gây hen suyễn, viêm phổi và các biến chứng tim mạch. Nghiên cứu tại Tây Ban Nha và Ý cho thấy bụi Sahara có thể gây tới 44% số ca tử vong liên quan ô nhiễm bụi mịn.
Khi những lớp bụi đỏ lắng đọng trên những đỉnh núi tuyết trắng xóa ở dãy Alps, chúng biến bề mặt tuyết trở nên sẫm màu - Ảnh: Xavi Lapuente / shutterstock
Khi lớp bụi đỏ lắng trên núi tuyết Alps, bề mặt tuyết sẫm màu hơn. Thay vì phản xạ ánh sáng, lớp tuyết "bẩn" hấp thụ nhiệt mạnh, đẩy nhanh tốc độ tan băng, đe dọa nguồn nước ngọt và hệ sinh thái vùng cao.
Bụi Sahara còn là "khắc tinh" của năng lượng tái tạo, làm giảm hiệu suất tấm pin mặt trời. Trong giao thông, những trận "bão bụi" làm tầm nhìn hạn chế, đình trệ chuyến bay và tăng nguy cơ tai nạn trên các tuyến cao tốc xuyên quốc gia.
Để ứng phó với tình trạng này, các chuyên gia nhấn mạnh cần hành động phối hợp giữa nơi phát tán và nơi tiếp nhận bụi:
Tại "thượng nguồn" (sa mạc Sahara): Giữ cho mặt đất ổn định là chìa khóa ngăn bụi bùng phát. Việc bảo vệ lớp vỏ biocrust - mạng lưới vi sinh vật, rêu và địa y mỏng manh nhưng như "keo tự nhiên" kết dính cát, là điều thiết yếu. Đồng thời kiểm soát chăn thả quá mức và duy trì dòng chảy tự nhiên của sông ngòi giúp đất không bị rời rạc.
Tại "hạ nguồn" (châu Âu): Khi không thể ngăn hoàn toàn bụi, các quốc gia cần tập trung bảo vệ người dân qua hệ thống cảnh báo sớm (dự báo trước 15 ngày), nâng cấp hệ thống lọc không khí tòa nhà và phủ xanh thành phố, tạo "màng lọc tự nhiên" giảm nồng độ bụi trong không khí.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận