Bộ Giáo dục lý giải đề xuất tuyển sinh trường chuyên theo 3 khối thay vì từng môn

Tối 10-11, ông Thái Văn Tài - Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - đã có những chia sẻ liên quan đến dự thảo vừa ban hành.

Ông nhấn mạnh việc đổi mới trường chuyên phải hướng tới phát triển tài năng trên nền tảng giáo dục toàn diện, song không nóng vội trong tổ chức thực hiện; sự ổn định, công bằng và quyền lợi học tập của học sinh phải được đặt lên hàng đầu.

Vì sao thi tuyển sinh chuyên theo 3 khối thay vì từng môn?

Theo ông Tài, cách tổ chức đào tạo trường chuyên hiện nay còn có những mặt cần tiếp tục hoàn thiện, trong đó việc phân hóa theo từng môn chuyên từ sớm có thể dẫn đến xu hướng học sinh tập trung nhiều vào môn chuyên, chưa có đủ cơ hội phát triển đồng đều các năng lực nền tảng, năng lực liên môn, nghiên cứu, sáng tạo và định hướng nghề nghiệp.

Việc đánh giá chất lượng hoạt động của trường chuyên nếu quá chú trọng thành tích thi học sinh giỏi, giải thưởng cũng chưa phản ánh đầy đủ quá trình phát triển tài năng và sự trưởng thành lâu dài của học sinh.

Trên tinh thần đó, dự thảo quy chế được xây dựng theo định hướng Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, với mục tiêu định vị trường chuyên là môi trường giáo dục chất lượng cao, thực hiện nhiệm vụ phát hiện sớm, bồi dưỡng, phát triển và ươm tạo tài năng, đồng thời bảo đảm giáo dục toàn diện cho học sinh.

Theo đó, tuyển sinh là khâu đầu tiên và rất quan trọng trong quá trình phát hiện, bồi dưỡng tài năng. Vì vậy đổi mới tuyển sinh phải xuất phát từ mục tiêu đổi mới mô hình giáo dục trường chuyên, bảo đảm lựa chọn được những học sinh có nền tảng kiến thức, năng lực tư duy, phẩm chất và tiềm năng phát triển phù hợp với lĩnh vực đào tạo.

Dự thảo đề xuất chuyển sang tuyển sinh theo ba khối chuyên: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Đây là cách tiếp cận nhằm đánh giá học sinh trên nền tảng năng lực của một lĩnh vực rộng hơn, thay vì chỉ dựa chủ yếu vào kết quả của một môn thi riêng lẻ.

Cụ thể đối với khối Khoa học tự nhiên, dự thảo đề xuất các bài thi toán nâng cao, ngữ văn và đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên; đối với khối Khoa học xã hội là ngữ văn nâng cao, toán và đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội; đối với khối Ngoại ngữ là toán, ngữ văn và bài thi ngoại ngữ mà học sinh đăng ký dự tuyển.

Điểm đáng chú ý là các bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên, khoa học xã hội được xây dựng trên nền tảng yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục cấp THCS, tập trung đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề; không yêu cầu học sinh phải có kiến thức chuyên sâu của từng môn học. Các bài thi nâng cao và bài thi ngoại ngữ có hệ số tối thiểu là 2, các bài thi còn lại có hệ số 1.

Bộ kỳ vọng với phương thức này sẽ góp phần đánh giá toàn diện hơn nền tảng và tiềm năng của học sinh, giảm sự phụ thuộc vào việc luyện thi chuyên sâu một môn học từ sớm.

Một điểm quan trọng khác là tuyển sinh theo khối không đồng nghĩa với việc học sinh phải học chuyên sâu tất cả các môn thuộc khối đó. Sau khi trúng tuyển, học sinh được tư vấn, trải nghiệm và đăng ký môn học chuyên sâu phù hợp với năng lực, sở thích, nguyện vọng của mình.

Trường chuyên được chủ động chọn thời điểm đổi cách tuyển sinh

Dự thảo hiện đề xuất hai mốc triển khai. Những trường bảo đảm điều kiện có thể áp dụng mô hình mới từ năm học 2027-2028; những trường chưa bảo đảm điều kiện được tiếp tục thực hiện theo quy chế hiện hành và áp dụng mô hình mới từ năm học 2028-2029.

Ông Tài nhấn mạnh việc quyết định thời điểm áp dụng không thực hiện một cách đồng loạt hoặc chủ quan. Theo dự thảo, sở giáo dục và đào tạo đối với trường chuyên thuộc tỉnh, cơ sở giáo dục đại học đối với trường chuyên thuộc cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm đánh giá mức độ đáp ứng các điều kiện và phương án tuyển sinh để quyết định thời điểm áp dụng đối với từng trường.

Đối với học sinh đã trúng tuyển và đang học tại trường chuyên trước thời điểm áp dụng quy định mới, dự thảo quy định các em tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh đến khi hoàn thành cấp học.

Riêng đối với học sinh lớp 9 hiện nay, bộ nhận thức rõ các em đã có quá trình học tập, ôn luyện và định hướng dự tuyển theo phương thức hiện hành. Vì vậy việc thay đổi phương thức tuyển sinh cần được xem xét thận trọng, phải có thông tin đầy đủ, rõ ràng và bảo đảm thời gian chuẩn bị phù hợp.

Ông Tài nhấn mạnh mốc năm học 2027-2028 trong dự thảo là phương án đề xuất, không phải yêu cầu tất cả các trường phải triển khai bằng mọi giá.

Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến của các địa phương, các trường chuyên, chuyên gia, giáo viên, phụ huynh và học sinh để đánh giá kỹ tác động của lộ trình này.

"Chúng tôi kiên định với mục tiêu đổi mới nhưng không nóng vội trong tổ chức thực hiện. Sự ổn định, công bằng và quyền lợi học tập của học sinh phải được đặt lên hàng đầu", ông Tài chia sẻ.

Đề xuất bỏ tuyển sinh theo từng môn, trường chuyên chuyển sang ba khối

Dự thảo mới đề xuất trường THPT chuyên tuyển sinh theo ba khối thay vì từng môn, học sinh được chọn môn chuyên sâu sau học kỳ I lớp 10.