Thương mại điện tử phát triển: Tiềm năng lớn, thách thức không nhỏ

"Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số đang đưa thương mại điện tử trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam", bà Phạm Thanh Hương, chuyên viên chính của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - Bộ Công Thương, chia sẻ tại chương trình tương tác "Lên số - Lên đời" lần 5 diễn ra tại Hội trường Thuế TP.HCM hôm nay 15-1.

Đây là sự kiện thuộc dự án "Cùng hộ kinh doanh lên doanh nghiệp số" 2025, do báo Tuổi Trẻ, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), Cục Thuế (Bộ Tài Chính), Sở Công Thương TP.HCM phối hợp với UBND phường Cát Lái tổ chức.

Theo bà Thanh Hương, thương mại điện tử phát triển tại nước ta, nhờ quy mô dân số khoảng 100 triệu người (79% sử dụng Internet và 70 triệu người có tài khoản mạng xã hội).

Đặc biệt khi gần 60% người Việt mua sắm trực tuyến mỗi tuần cho các mặt hàng đa dạng như quần áo, mỹ phẩm, đồ ăn, nông sản và hàng tiêu dùng.

Quy mô thị trường thương mại điện tử bán lẻ cho thấy sự tăng trưởng ấn tượng trong những năm gần đây, mang lại nhiều lợi ích.

Điển hình như quản lý đơn giản hơn, được thanh toán điện tử, theo dõi doanh thu chi phí thuận tiện, kinh doanh hiệu quả hơn, bán hàng đa kênh và tăng tốc độ bán hàng.

Trong hơn một thập kỷ qua, hoạt động thương mại điện tử chủ yếu được điều chỉnh bởi Nghị định số 52 và Nghị định số 85 của Chính phủ về thương mại điện tử. Đây là những văn bản quan trọng, góp phần hình thành nền tảng pháp lý ban đầu, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận môi trường mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ trực tuyến.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của thị trường cùng sự xuất hiện liên tục của các mô hình kinh doanh mới, các quy định này dần bộc lộ những hạn chế và chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, Quốc hội đã thông qua Luật Thương mại điện tử, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực này.

Song song đó, Tổ soạn thảo Luật đã biên soạn cuốn Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử, với mong muốn đưa các quy định của Luật sớm đi vào đời sống, giúp độc giả tiếp cận và nắm bắt nội dung một cách hệ thống, dễ hiểu.

Hợp sức giúp tiểu thương chợ truyền thống tăng tốc chuyển đổi số

Trong khuôn sự kiện, trước hàng trăm hộ kinh doanh, tiểu thương, cá nhân kinh doanh... trên địa bàn phường Cát Lái tham gia, bà Phạm Thanh Hương chia sẻ nhiều dữ liệu quan trọng.

Việt Nam có hơn 8.000 chợ truyền thống, trong đó có khoảng 2.000 chợ quy mô lớn, nhưng đang dần mất đi lợi thế cạnh tranh bởi thương mại điện tử.

Các chợ truyền thống đang đối diện với nhiều thách thức như nguồn hàng chưa đổi mới và nhập qua nhiều khâu trung gian, hoạt động đóng gói chưa theo quy chuẩn và chưa tối ưu chi phí logistics, thiếu đa dạng hình thức thanh toán (chủ yếu tiền mặt hoặc QR code ngân hàng).

Bên cạnh đó tiểu thương đối mặt với cạnh tranh lớn từ xu hướng mua sắm trực tuyến, yêu cầu cao hơn về chất lượng hàng hóa và minh bạch từ người tiêu dùng.

Nhiều tiểu thương thiếu nhận diện sản phẩm và sự khác biệt về thương hiệu, năng lực kinh doanh còn hạn chế về kỹ năng số, marketing, quản lý và cơ sở hạ tầng (CSHT) chợ đã lạc hậu. Nguồn hàng hóa cũng còn hạn chế, phụ thuộc nhiều vào thương lái.

Với góc nhìn chuyển đổi số là cách duy nhất để chợ truyền thống tồn tại và phát triển bền vững, Bộ Công Thương đã khởi động chương trình chuyển đổi số tiểu thương chợ truyền thống.

Nhiều giải pháp được thực hiện như hiện đại hóa mô hình kinh doanh truyền thống, cải thiện chất lượng dịch vụ, kết nối với các sàn thương mại điện tử và đưa chợ truyền thống, tiểu thương thành một phần của hệ sinh thái thương mại điện tử bền vững.

Mục tiêu giai đoạn 2025-2030, hỗ trợ 34 tỉnh/thành phố chuyển đổi số thành công các chợ truyền thống và tuyến phố, với hơn 1 triệu tiểu thương chợ truyền thống chuyển đổi số thành công.

Các hoạt động chính bao gồm: khảo sát nhu cầu thực tế của tiểu thương, triển khai các giải pháp công nghệ số (thanh toán, logistics, phần mềm quản lý bán hàng), tổ chức đào tạo, hướng dẫn phù hợp dựa trên kết quả khảo sát, xây dựng cộng đồng tiểu thương chuyển đổi số để chia sẻ kinh nghiệm, cơ hội giao thương và tổ chức "Phiên chợ chuyển đổi số" kết nối các chủ thể tham gia.

Đối tượng tham gia chương trình rất đa dạng, trong đó có: Bộ Công Thương, ban quản lý chợ, tiểu thương, người tiêu dùng, các nền tảng thương mại điện tử, các doanh nghiệp sản xuất/OCOP/nhập khẩu, các doanh nghiệp công nghệ, chuyển phát, ngân hàng, tổ chức thanh toán, cơ quan thông tấn báo chí và lực lượng sinh viên, thanh niên am hiểu công nghệ số.

Giúp tiểu thương làm chủ kinh doanh thời đại số

Tại sự kiện, ông Nguyễn Danh Hưng, Giám đốc Phát triển giải pháp thanh toán khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ, Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) cho biết, đây là một trong số ít ngân hàng cho phép mở tài khoản trực tuyến cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp chỉ trong vài phút, đồng thời tặng tài khoản số đẹp có giá trị lên đến 10 triệu đồng.

VIB hiện phát triển VIB Business - ngân hàng số dành cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ đầu tiên tích hợp đồng thời POS và QR. Bộ giải pháp này giúp tiểu thương thu tiền nhanh, hạn chế rủi ro tiền mặt, đồng thời quản lý dòng tiền hiệu quả hơn.

Để hỗ trợ tiểu thương chuyển đổi số, đơn vị triển khai chương trình "Làm chủ kinh doanh thời đại số", cung cấp giải pháp toàn diện cho hộ kinh doanh Việt. Gần 10.000 tiểu thương đã đăng ký chỉ trong ngày đầu triển khai.

Bên cạnh đó tài khoản "Siêu lợi suất" mang lại lợi suất mỗi ngày từ 2,5%-4,5%/năm, cho phép kích hoạt với một chạm, rút tiền linh hoạt bất kỳ lúc nào mà vẫn bảo toàn lợi suất, giúp tối ưu dòng tiền nhàn rỗi trong kinh doanh.

VIB cũng giới thiệu thẻ tín dụng VIB Visa Business Card với 58 ngày miễn lãi, hạn mức tín chấp lên đến 1 tỉ đồng, được xem là nguồn vốn linh hoạt giúp hộ kinh doanh bán hàng - thu tiền trước, thanh toán sau, giảm áp lực dòng tiền.

Hiện nay hộ kinh doanh và doanh nghiệp có thể quét mã QR để mở tài khoản ngân hàng, sử dụng giải pháp nộp thuế điện tử eTax, cùng các phương thức thanh toán POS và QR tích hợp trực tiếp trên ứng dụng, giúp vận hành kinh doanh thuận tiện và minh bạch hơn.

Tiểu thương nhận quà thưởng, học kiến thức từ chương trình tương tác Lên số - Lên đời:

Sắp có hướng dẫn kê khai, tính thuế, sử dụng hóa đơn với hộ kinh doanh

Từ ngày 1-1, hộ kinh doanh sẽ chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai. Ngưỡng doanh thu chịu thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm, tức doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng.