Trong gian phòng dành riêng cho tập huấn được đặt tại Trường cao đẳng Công nghệ TP.HCM, hai bạn Nguyễn Thị Bảo Yến và Phạm Thị Ngọc Huệ gần như không rời mắt khỏi những tấm vải, bản vẽ và ma nơ canh đặt trước mặt. Đây là giai đoạn các em đang được rèn luyện để chuẩn bị cho kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới (Worldskills), nơi mỗi thao tác nhỏ đều có thể trở thành tiêu chí chấm điểm.

Nỗ lực tiếp cận chuẩn thế giới

Bảo Yến (21 tuổi), quê Ninh Thuận, hiện học ngành may thời trang tại Trường cao đẳng Công nghệ TP.HCM. Bạn cho biết mình đến với nghề vì bị cuốn hút bởi vải và máy may, khi từ một tấm vải thô bình thường, người ta có thể tạo nên trang phục trên ma nơ canh. Càng học, càng hiểu thêm tên gọi, đặc tính, cách xử lý của từng loại vải bạn càng thấy hấp dẫn.

Đang học năm 2 Yến thừa nhận ban đầu khi đăng ký dự thi vòng tuyển chọn cho kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới, bạn thấy mình "thua xa" các anh chị năm 3. Tuy nhiên các chuyên gia tuyển chọn đánh giá rất cao khả năng học nhanh, bắt nhịp tốt và dần đuổi kịp yêu cầu huấn luyện.

Khó khăn lớn nhất với Yến là phần thiết kế mẫu. Bạn nói khả năng sáng tạo của mình còn bị giới hạn. Để mở rộng cảm quan, ngày ngày Yến phải xem rất nhiều bộ sưu tập, triển lãm, tiếp xúc với nhiều loại vải, học cách quan sát chất liệu, màu sắc, phom dáng và biến tấu chi tiết.

"Áp lực lớn nằm ở việc phải bước ra khỏi những bài học quen thuộc trong trường để tiếp cận một hệ thống yêu cầu sát chuẩn quốc tế hơn", Yến nói.

Cùng là "đồng môn" tập luyện, Phạm Thị Ngọc Huệ (20 tuổi), học ngành thiết kế thời trang tại Trường cao đẳng Công nghệ TP.HCM, nói mình "có duyên từ bé" với quần áo. Bạn thích hình khối, thích cảm giác từ một mảnh vải mềm, phẳng, vuông vức có thể tạo thành một cấu trúc mặc được trên cơ thể.

Theo bạn, Kỹ năng nghề thế giới đòi hỏi thí sinh phải có khả năng xử lý rất rộng. Từ nhìn một bộ trang phục, thí sinh phải phát triển mẫu, dựng rập, làm rập, xử lý chất liệu rồi đi đến sản phẩm. "Nhìn chung, cuộc thi bao gồm rất nhiều kỹ năng, buộc người dự thi phải ôn gần như toàn bộ quy trình của nghề công nghệ thời trang", Huệ nói.

Mỗi ngày luyện tập bắt đầu từ 7h30 và kéo dài đến 17h. Có hôm các em tiếp tục ở lại học thêm. Với các bài draping (tạo hình trên ma nơ canh), thí sinh có thể phải tháo ra làm lại nhiều lần để chỉnh mép vải, chỉnh khối và đường nét. Những lỗi nhỏ vốn dễ bỏ qua trong lớp học lại trở thành điểm yếu khi đặt vào tiêu chuẩn WorldSkills.

Khắt khe và công phu

TS Hoàng Quốc Long - Hiệu trưởng Trường trung cấp Nguyễn Tất Thành, chuyên gia của kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới, nghề công nghệ thời trang - chịu trách nhiệm huấn luyện chính cho Yến và Huệ. Ông chia sẻ tại Kỹ năng nghề thế giới, thí sinh phải thể hiện năng lực tổng hợp từ thiết kế, dựng mẫu, làm rập, giác sơ đồ, cắt may, hoàn thiện sản phẩm và sử dụng thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành.

Cụ thể, ở mô đun draping, thí sinh nhận một hình ảnh thời trang bí mật, sau đó dùng vải mộc dựng trực tiếp trên ma nơ canh sao cho gần với mẫu. Cái khó nằm ở khả năng nhìn hình để đoán tỉ lệ, đường nét, khối, canh sợi và xử lý mép vải.

Mô đun tiếp theo là thiết kế rập và giác sơ đồ. Từ bản vẽ kỹ thuật, thí sinh phải làm bộ rập đạt chuẩn công nghiệp, sau đó sắp xếp các chi tiết rập trên mặt vải sao cho tiết kiệm vải nhất nhưng vẫn đúng canh sợi. Trong sản xuất công nghiệp, chỉ cần tiết kiệm vài phân vải trên một sản phẩm, khi nhân lên hàng trăm hoặc hàng nghìn sản phẩm, lượng vải tiết kiệm được sẽ rất lớn.

Ở mô đun thiết kế bộ sưu tập, thí sinh phải phát triển ít nhất sáu mẫu, gồm nhóm thời trang may sẵn và nhóm thời trang cao cấp. Mỗi sản phẩm cần có mặt trước, mặt sau, đường nét rõ ràng để người làm rập có thể hiểu và triển khai. Bản vẽ phải dùng bút mực, không để lộ nét bút chì, đồng thời có chú thích bằng tiếng Anh.

Mô đun có tỉ trọng điểm cao nhất là cắt may hoàn chỉnh một bộ trang phục. Đề thi được công bố ngay trong ngày kèm các yêu cầu bắt buộc như loại vải, dây kéo, túi, chi tiết rút nhún hoặc xếp ly, vật liệu trang trí trong một "chiếc hộp bí mật". Thí sinh phải tự thiết kế, cắt và may trong thời gian giới hạn. Sản phẩm cuối cùng phải mặc lên ma nơ canh như một trang phục hoàn chỉnh, đạt yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ.

"Thí sinh Việt Nam có nền tảng kỹ thuật và sự chăm chỉ nhưng thách thức lớn là chương trình đào tạo trong trường chưa đồng bộ với chuẩn WorldSkills. Ở nhiều nước châu Âu, người học đã được tiếp cận chuẩn nghề quốc tế ngay từ chương trình đào tạo. Khi bước vào cuộc thi, họ có nhiều thời gian hơn để tập trung vào ý tưởng, xu hướng và sáng tạo", ông Long chia sẻ.

Việt Nam tranh tài 11 nghề tại Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới quy mô lớn nhất trước nay

Bên cạnh thí sinh, đội ngũ chuyên gia Việt Nam cũng đang được chuẩn hóa theo yêu cầu quốc tế trước khi bước vào Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới 2026 tại Thượng Hải.