Các học viên của Trung tâm Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Nhật Bản vò đầu bứt tóc do tin lời “cò” mà đứng trước tình cảnh tiền mất tật mang - Ảnh: Quang Phương

Ông Nguyễn Ngọc Quỳnh - Ảnh: Đức Bình

Ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Dolab) - thuộc Bộ LĐ-TB&XH, cho biết như vậy.

Theo ông, các vụ việc “tiền mất tật mang” ở lĩnh vực xuất khẩu lao động (XKLĐ) là vấn đề nhức nhối của xã hội và chưa xóa triệt để nạn lừa đảo.

* Ông có thể nói rõ hơn nguyên nhân từ NLĐ?

- Lĩnh vực XKLĐ đã có luật, thông tin về lĩnh vực này luôn được đăng tải rộng rãi trên các phương tiện truyền thông, trên trang web của Dolab và tại từng địa phương (sở LĐ-TB&XH) cũng có các cơ quan chuyên môn quản lý.

Tuy nhiên, NLĐ thiếu sự quan tâm về các thông tin này nên dễ bị “cò” và những người làm chức năng XKLĐ lừa đảo. Thậm chí nhiều nơi NLĐ muốn đi nhanh, bằng mọi giá mà không muốn học tiếng, học văn hóa nước sở tại... nên dính vào cạm bẫy lừa.

* Ông nói có cả những người làm chức năng XKLĐ vẫn lừa đảo?

- Một số công ty XKLĐ buông lỏng quản lý, giao và ủy quyền hết cho chi nhánh, văn phòng đại diện, từ đó các chi nhánh, cơ sở này cấu kết với “cò” làm tiền NLĐ. Bên cạnh đó, có việc tuyển nhiều hơn số lượng so với đơn hàng, thu tiền NLĐ qua “cò”, sau đó không đưa NLĐ đi được thì đổ hết trách nhiệm cho “cò”, “cò” thì quỵt tiền NLĐ. Lại có một số nhân viên các công ty XKLĐ tự làm kênh riêng thông qua “cò” tuyển dụng lao động.

* Có phải còn có sự quản lý không chặt từ các cơ quan chuyên môn mà trực tiếp là Dolab?

- Chúng tôi vẫn thường xuyên xử lý nhiều vụ việc như trên. Tuy nhiên, cũng cần phải nói nhiều khi NLĐ không hợp tác, nhất là chuyện nâng giá chi phí để trục lợi của một số công ty XKLĐ.

Đơn cử như vừa qua, chúng tôi có phỏng vấn trực tiếp 3.000 lao động có nguyện vọng đi Đài Loan, họ trả lời phỏng vấn rất chuẩn, nhưng khi qua Đài Loan họ lại tố cáo công ty trong nước thu tiền quá quy định. Đây là điều đáng tiếc, có thể họ sợ khi chưa xuất cảnh mà khai báo thì đi không được dù chúng tôi cam kết bằng mọi giá, bảo đảm. Nói như vậy để thấy cái khó trong quản lý cũng như sự chủ quan, thiếu hợp tác của NLĐ.

Khi dính đến “cò” thì chúng tôi không có chức năng xử lý mà phải báo công an phối hợp. Dolab chỉ xử lý sai phạm các công ty có giấy phép XKLĐ.

* Nhưng dường như các biện pháp hành chính mà Dolab đưa ra còn nhẹ, không đủ sức răn đe - nói cách khác là chưa thấy việc rút giấy phép hoạt động?

- Thực tế muốn xử phạt hay rút giấy phép phải làm theo luật quy định, các sai phạm đến mức nào thì xử lý mức đó, việc rút giấy phép hoạt động không phải điều muốn là làm.

* Để hạn chế và tránh rủi ro cho NLĐ, ông có những lời khuyên nào cho người có nguyện vọng đi XKLĐ?

- Trước hết, yêu cầu công ty mà mình sẽ ký hợp đồng XKLĐ xem họ có giấy phép hay không, xem đơn hàng tuyển dụng của họ đã được Dolab phê duyệt chưa, nhất là không nên nghe lời và thông qua “cò” để làm các thủ tục. Các địa chỉ tìm hiểu thì như tôi nói ở trên, thậm chí có thể điện trực tiếp đến Dolab. Tôi khẳng định “cò” môi giới, thậm chí các trung tâm cung ứng lao động không có chức năng thu tiền hay ký hợp đồng, vì vậy NLĐ không nên đặt niềm tin vào các đối tượng này.

Tôi yêu cầu các địa phương cần quản lý chặt các chi nhánh, văn phòng đại diện các công ty XKLĐ đặt tại địa bàn và các trung tâm cung ứng lao động hoạt động ở địa phương. Cần thiết phải nêu tên các chi nhánh, công ty làm ăn không uy tín, để xảy ra nạn lừa đảo trên các phương tiện thông tin để NLĐ biết mà tránh, thường xuyên có các buổi tư vấn về tận cơ sở nhằm cung cấp thông tin và trang bị kiến thức cho NLĐ.