AI mở đường biến tài nguyên văn hóa thành 'mỏ vàng' mới

Ngày 8-10, Diễn đàn 'Công nghệ số và AI trong kiến tạo nền kinh tế sáng tạo - từ tài nguyên văn hóa đến năng lực cạnh tranh quốc gia' diễn ra tại Hà Nội. 

Diễn đàn đưa đến một góc nhìn mới: Văn hóa không chỉ là những giá trị cần bảo tồn, mà còn là nguồn lực hình thành IP văn hóa, sản phẩm, thương hiệu và mô hình kinh doanh mới.

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ chuỗi chương trình Vietnam NEXT & Smart City Asia 2026 do Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số kết hợp cùng Cục Chuyển đổi số Quốc gia tổ chức.

Công nghệ mở rộng không gian cho di sản

Phát biểu tại diễn đàn, bà Nguyễn Thị Bích Lan - Viện trưởng Viện Sáng tạo và chuyển đổi số, nhận định Việt Nam có một nguồn tài nguyên rất lớn - đó là văn hóa, di sản, tri thức bản địa và sức sáng tạo của con người Việt Nam.

Công nghệ số và AI đang tạo ra những phương thức hoàn toàn mới để chúng ta nhận diện, bảo tồn, sáng tạo, sở hữu và đưa những giá trị đó ra thị trường.

"Chúng tôi mong muốn diễn đàn hôm nay không chỉ dừng ở câu chuyện "AI có thể làm được gì cho văn hóa", mà cùng nhau đặt câu hỏi lớn hơn.

Làm thế nào để công nghệ và AI biến tài nguyên văn hóa thành tài sản trí tuệ, biến tài sản trí tuệ thành sản phẩm sáng tạo và biến sản phẩm sáng tạo thành giá trị kinh tế, thương hiệu và năng lực cạnh tranh của Việt Nam?", bà Lan chia sẻ.

Theo bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch, xu thế hội tụ giữa văn hóa, công nghệ và sáng tạo đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu.

Sự bùng nổ của các công nghệ chiến lược như AI, big data, blockchain, các không gian thực tế ảo cùng nền tảng truyền thông số đã và đang định hình nên một "hệ sinh thái mới" cho văn hóa.

"Để một giá trị văn hóa thực sự bước vào nền kinh tế sáng tạo, nó phải vận hành qua một chuỗi giá trị toàn diện và liên tục: Khởi nguồn từ chủ thể nắm giữ di sản - qua bàn tay đội ngũ sáng tạo - sự hỗ trợ của công nghệ - năng lực quản trị của doanh nghiệp và cuối cùng là thương mại hóa trên thị trường", bà Hoàng Lan nói.

IP văn hóa và giá trị thương mại

IP văn hóa là những sáng tạo được phát triển từ tài nguyên văn hóa, như nhân vật, câu chuyện, tác phẩm, buổi biểu diễn gắn với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ cụ thể và có chủ sở hữu rõ ràng.

Lấy dẫn chứng tour diễn kỷ lục của nữ ca sĩ Taylor Swift, bà Trần Tám - Giám đốc IPCOM - chia sẻ tác động kinh tế của show diễn này mạnh đến nỗi các nhà kinh tế học phải sử dụng cụm từ Taylornomics hay Swiftonomics.

"The Eras tour đã thu về 2,2 tỉ USD với 149 buổi biểu diễn, hơn 10 triệu vé được bán ra trên toàn thế giới. Tại khu vực Đông Nam Á, 6 đêm diễn ở Singapore tạo lực kích cầu du lịch mạnh mẽ tạo giá trị 350-500 triệu USD, 70% du khách đến với đêm diễn là khách quốc tế", bà Tám chia sẻ.

Điều đó cho thấy sức mạnh mềm mà công nghiệp văn hóa mang lại tác động tích cực đến nhiều lĩnh vực kinh tế khác.

Theo bà Tám, Việt Nam có tài nguyên văn hóa đa dạng từ di sản, làng nghề, nghệ thuật dân gian… chúng ta cần biết nó thành IP văn hóa gồm các nhân vật, tác phẩm, thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho chủ sở hữu rõ ràng.

Từ đó, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia qua việc xuất khẩu văn hóa, du lịch, tạo việc làm, sức mạnh mềm chuyển hóa thành lợi thế quốc gia.

"Phát triển IP văn hóa là nhân lên bản sắc Việt, đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới và từng bước xây dựng sức mạnh mềm cho quốc gia", bà Tám nhận định.

Đầu tư công nghệ nhanh hơn con người, doanh nghiệp coi chừng 'mua máy xịn nhưng chạy cách cũ'

Doanh nghiệp rót tiền mua công nghệ và giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng năng lực đội ngũ lại bị bỏ lại phía sau là vấn đề được các chuyên gia, CEO mổ xẻ thẳng thắn tại hội thảo "Xây dựng doanh nghiệp học tập trong thành phố học tập".