Ai đã xây những đường hầm lục giác bí ẩn dưới đáy biển từ 500 triệu năm trước?

Bí ẩn về những đường hầm bí ẩn này đã khiến giới cổ sinh vật học tranh luận hơn 170 năm.

Các cấu trúc được gọi là Paleodictyon, thuộc nhóm hóa thạch dấu vết, tức phần còn lại của hoạt động do sinh vật tạo ra chứ không phải hóa thạch cơ thể của chính con vật.

Nhìn từ trên xuống, Paleodictyon giống một tấm lưới gồm hàng loạt ô lục giác nối sát nhau. Bên dưới là các đường hầm nằm ngang, kèm những ống thông lên bề mặt đáy biển.

Chúng được tìm thấy trong các lớp đá biển có niên đại từ đầu kỷ Cambri, hơn 500 triệu năm trước, tại nhiều nơi trên thế giới. Điều kỳ lạ hơn là những cấu trúc mới có hình dạng rất giống Paleodictyon vẫn được phát hiện ở đáy biển sâu ngày nay.

Nhưng chưa ai từng bắt gặp sinh vật đang xây chúng.

Một nghiên cứu mới đăng trên tạp chí Earth-Science Reviews cho rằng "ứng viên" sáng giá nhất có thể là động vật chân khớp sống dưới đáy biển, nhiều khả năng là những loài giáp xác nhỏ.

Nhóm của Andrea Baucon cùng các cộng sự xem xét các mẫu hóa thạch từ Ý, Bồ Đào Nha và Ba Lan, trải qua nhiều thời kỳ địa chất. Họ chụp ảnh độ phân giải cao, dựng mô hình ba chiều rồi đo chiều dài, chiều rộng và góc của từng đoạn đường hầm.

Kết quả cho thấy mạng lưới này có độ đều đáng kinh ngạc.

Các đoạn hầm thường khá thẳng, chiều rộng ít thay đổi và gặp nhau ở những góc gần 120 độ, đúng với góc của một lục giác đều. Sinh vật tạo ra chúng dường như còn có khả năng sửa những sai lệch nhỏ trong lúc đào để giữ mạng lưới tương đối ngay ngắn.

Đặc điểm này khiến nhóm nghiên cứu nghi ngờ giả thuyết lâu nay cho rằng thủ phạm là một sinh vật giống giun.

Cơ thể mềm của giun thường uốn theo nơi dễ đi qua trong lớp trầm tích, tạo ra đường hầm cong và những chỗ đổi hướng tròn hơn.

Động vật chân khớp thì khác. Chúng có bộ xương ngoài cứng và các chân có khớp, thuận lợi cho việc cào vật liệu ở phía trước, chuyển đất cát ra chỗ khác rồi đổi hướng khá đột ngột.

Cách đào đó phù hợp hơn với những đoạn thẳng và các góc sắc của Paleodictyon.

Thời gian xuất hiện cũng khá trùng khớp. Những mẫu Paleodictyon cổ nhất xuất hiện gần thời điểm các dấu vết sớm của động vật chân khớp bắt đầu có mặt trong hồ sơ hóa thạch vào kỷ Cambri.

Ở đại dương hiện nay, những cấu trúc giống Paleodictyon được ghi nhận ở độ sâu khoảng 1.300 đến 5.000m. Đây cũng là nơi sinh sống của nhiều động vật chân khớp nhỏ có kích thước vừa với các lỗ hầm, như giáp xác chân đều, giáp xác chân bên, copepod và một số giáp xác mười chân.

Trong số đó, nhóm nghiên cứu cho rằng giáp xác chân đều và giáp xác chân bên là hai ứng viên đáng chú ý nhất.

Bất ngờ dấu tay 8.500 năm tuổi trên đất sét

Các khối đất sét tại một ngôi làng tiền sử ở Thổ Nhĩ Kỳ vẫn lưu dấu những bàn tay từng nhào nặn chúng, hé lộ công việc làm gốm dang dở từ khoảng 8.500 năm trước.