Tác phẩm do nghệ sĩ người Anh Kirstie Macleod khởi xướng là kết tinh lao động của 380 nghệ nhân đến từ 51 quốc gia, kể những câu chuyện đời sống bằng kim chỉ.

Không cần chung một thứ tiếng để thấu hiểu nhau, hàng trăm phụ nữ từ nhiều nền văn hóa đã cùng nhau tạo nên một "bản đồ sống" bằng thêu tay trên nền lụa đỏ. Dự án "The Red Dress" được Kirstie Macleod khởi xướng từ năm 2009, vừa hoàn tất khâu thực hiện sau 14 năm, trước khi tiếp tục hành trình triển lãm quốc tế kéo dài đến năm 2026.

Từ ý tưởng giản dị đến tác phẩm thêu cộng đồng của các nghệ nhân

Ý tưởng "The Red Dress" ra đời từ một trải nghiệm rất đời thường của Kirstie Macleod khi bà mới 21 tuổi. Trong thời gian làm việc cùng những thợ thủ công tại Ấn Độ, Macleod nhận ra rằng dù không nói chung một ngôn ngữ, họ vẫn có thể phối hợp nhịp nhàng thông qua chuyển động tay và sự tập trung vào từng mũi kim. 

Từ nhận thức đó, nghệ sĩ người Anh bắt đầu hình dung về một tác phẩm có thể kết nối phụ nữ trên toàn thế giới bằng chính kỹ năng thêu thùa.

Chiếc váy đỏ trở thành trung tâm của dự án. Được may từ lụa silk dupion màu đỏ tía, tác phẩm nặng khoảng 6,8kg và được ghép từ nhiều mảnh vải để thuận tiện cho việc di chuyển giữa các quốc gia. 

Trong suốt giai đoạn 2009-2023, tổng cộng 380 nghệ nhân đến từ 51 quốc gia đã tham gia thêu lên chiếc váy này. Họ đến từ nhiều bối cảnh khác nhau, phần lớn là phụ nữ có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, người tị nạn hoặc sống trong những cộng đồng chịu nhiều bất ổn xã hội.

Mỗi mảng thêu là một câu chuyện riêng, phản ánh đời sống và ký ức của người thực hiện. Tại Ai Cập, khoảng 50 phụ nữ Bedouin thêu họa tiết thảo mộc gắn với vùng núi Sinai. Ở châu Âu, những người tị nạn Ukraine gửi gắm niềm hy vọng thông qua hình ảnh hoa hướng dương. 

Tại Mexico, nghệ nhân Zenaida Aguilar thêu cỏ cây quê nhà như một cách khẳng định sự tự chủ sau khi rời bỏ cuộc hôn nhân bạo hành. Những chi tiết ấy góp phần biến chiếc váy thành một "bản đồ" văn hóa sống động, nơi mỗi mũi kim đại diện cho một lát cắt đời sống.

Giá trị và hành trình triển lãm đến năm 2026

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa biểu tượng, "The Red Dress" còn được xây dựng như một dự án có trách nhiệm xã hội. Theo thông tin từ ban tổ chức, trong số 380 nghệ nhân tham gia, 141 người được đặt hàng chính thức và nhận thù lao cho phần thêu của mình. 

Bên cạnh đó, lợi nhuận thu được từ các cuộc triển lãm và hoạt động bán ấn phẩm liên quan cũng được chia sẻ nhằm hỗ trợ đời sống của các nghệ nhân, giúp họ duy trì sinh kế từ chính kỹ năng thủ công truyền thống.

Theo kế hoạch, hành trình này sẽ kéo dài đến năm 2026. Kirstie Macleod cho biết bà mong muốn đưa tác phẩm trở lại những quốc gia nơi nó được "thai nghén", để chính các nghệ nhân có thể giới thiệu và kể câu chuyện của mình trước công chúng quê hương.

Dự án được xem như minh chứng cho khả năng kết nối của nghệ thuật thủ công, khi phụ nữ từ nhiều nền văn hóa khác nhau cùng hợp tác, chia sẻ và nâng đỡ lẫn nhau thông qua những mũi kim lặng lẽ nhưng bền bỉ.

Một số hình ảnh khác về dự án The Red Dress:

Nhà thiết kế áo cưới nổi tiếng Lê Minh Khoa triển lãm tranh Giữa lao xao, thả mình trôi

Sau hơn ba thập kỷ đi giữa mỹ thuật ứng dụng và sáng tác, Lê Minh Khoa lần đầu ra mắt triển lãm cá nhân ‘Giữa lao xao, thả mình trôi’, nơi anh chắt lọc những trải nghiệm lâu năm để hình thành ngôn ngữ trừu tượng riêng, giàu cảm xúc và suy tưởng.