Phóng to

Binh sĩ Mỹ thực hiện một cuộc đổ bộ giả lập ở Philippines hồi tháng 10-2011 - Ảnh: AFP

Cuộc tập trận mang tên Balikatan (Vai kề vai) là một cuộc tập trận thường niên, nhưng như AFP cho biết, lần này nó được chú ý nhiều hơn bởi một số chương trình diễn tập sẽ được tổ chức gần vùng nước “nhạy cảm” ở biển Đông.

Cuộc tập trận diễn ra từ ngày 16 đến 27-4 ở khu vực Luzon và đảo Palawan phía tây của Philippines. “Mục đích của chúng tôi không nhằm vào bất cứ nước nào. Mục tiêu của chúng tôi là bảo vệ an ninh biển và bảo vệ các lợi ích của đất nước” - người phát ngôn của Balikatan, thiếu tá Emmanuel Garcia, tuyên bố và nhấn mạnh Trung Quốc không nên nhìn nhận cuộc tập trận như một hành động khiêu khích.

Thiếu tá Garcia nêu rõ tàu chiến của Mỹ và Philippines sẽ tập trận ở vùng nước hướng ra biển Đông và hoàn toàn giới hạn trong khu vực lãnh thổ được xác định rõ ràng của Philippines.

Thông điệp khéo léo

Cả Mỹ và Philippines đều nhấn mạnh Balikatan không chỉ tập trung diễn tập chống tình huống có xung đột mà còn thực hiện các cuộc diễn tập cứu trợ nhân đạo và khắc phục thảm họa. Tuy nhiên, như AFP ghi nhận, gần đây quan hệ Philippines và Trung Quốc đang trở nên căng thẳng. Các lãnh đạo Philippines liên tục nói rằng Trung Quốc là một trong những mối quan tâm về an ninh hàng đầu của nước mình. Trong hai năm qua, Philippines không ngừng cho rằng Trung Quốc đang trở nên gây hấn nhiều hơn. Tháng trước, Tổng thống Philippines Benigno Aquino tuyên bố mặc dù không có chuyện Mỹ đóng quân thường trực ở Philippines nhưng ông hoan nghênh việc Mỹ hiện diện nhiều hơn ở nước này thông qua các cuộc tập trận chung như Balikatan.

Chuyên gia chính trị và an ninh khu vực thuộc Trường đại học Quốc gia Úc John Blaxland nhận định trong bối cảnh ấy, cuộc tập trận Balikatan cũng là một thông điệp gửi cho Trung Quốc. “Đó là một thông điệp khéo léo khẳng định với Trung Quốc rằng Mỹ đang nghiêm túc trong chiến lược của mình ở châu Á và sẽ giúp những nước nào cần hỗ trợ” - ông Blaxland phân tích.

Tương tự, Đài VOA dẫn lời chuyên gia về an ninh Đông Nam Á Carl Thayer thuộc Trường đại học New South Wales của Úc cho rằng cuộc tập trận năm nay “muốn gửi một thông điệp rõ ràng về việc Philippines đang tăng cường sức mạnh quân sự và Mỹ sẵn sàng hỗ trợ Philippines”. Chuyên gia này nói thêm rằng thái độ của Trung Quốc càng thúc đẩy Philippines yêu cầu Mỹ tăng cường sự hiện diện ở nước mình và khu vực hơn nữa.

Giám đốc Viện Nghiên cứu hòa bình, khủng bố và bạo lực của Philippines Rommel Banlaoi cho rằng bằng cách quan hệ tốt với Philippines, Mỹ có thể tiếp tục duy trì ảnh hưởng của mình ở Đông Nam Á.

Đàm phán bế tắc

Trong khi đó, Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario ngày 14-4 cho biết cuộc đàm phán giữa nước này và Trung Quốc về vụ chạm trán ở bãi cạn Scarborough vẫn đang bế tắc.

Ông Rosario, như AFP cho biết, xác nhận cả tám tàu cá Trung Quốc đã rời khỏi bãi cạn Scarborough trong lúc cuộc hội đàm với đại sứ Trung Quốc Mã Khắc Khánh đêm 13-4 đang diễn ra. Chỉ còn một tàu hải giám Trung Quốc ở lại. “Cuộc gặp với đại sứ Mã vẫn bế tắc khi mỗi bên đều yêu cầu tàu của bên kia rời khỏi khu vực tranh chấp trước” - ông Rosario nói.

Ông Rosario cũng cáo buộc trong lúc đó Trung Quốc lại đưa một tàu lớn trở lại bãi cạn Scarborough và quấy rối một tàu nghiên cứu khoa học của Philippines. Chạm trán xảy ra ngày 8-4 khi Philippines phát hiện tám tàu cá Trung Quốc trong khu vực mà Manila tuyên bố chủ quyền. Hải quân Philippines đang định bắt giữ các tàu cá thì bị ba tàu hải giám Trung Quốc đến chặn ngang để ngăn cản.

Theo báo The Philippines Star, vụ đụng độ giữa tàu Philippines và Trung Quốc sẽ càng khiến Manila yêu cầu Washington cấp bách hỗ trợ các thiết bị hiện đại cho Philippines trong cuộc gặp sắp tới vào ngày 30-4. Cuộc gặp diễn ra tại Mỹ với sự tham gia của bộ trưởng quốc phòng và ngoại giao hai nước, và tại cuộc gặp này Philippines sẽ chuyển cho Mỹ danh sách các thiết bị quân sự bao gồm cả tàu chiến và một đội máy bay F-16 để giúp Philippines bảo vệ vùng biển.

Mỹ chế tạo tàu khu trục tàng hình Hải quân Mỹ đang chế tạo một trong những tàu chiến lớn nhất, đắt nhất và hiện đại nhất tại xưởng đóng tàu Bath Iron Works ở bang Maine, Mỹ. Theo Daily Mail, tàu có tên USS Zumwalt, dài gần 183m, nặng 14.500 tấn và là loại tàu khu trục trị giá tới 7 tỉ USD. Tàu được trang bị công nghệ tàng hình, làm cho nó giống như một tàu đánh cá dưới rađa của đối phương. Tàu được trang bị ống phóng tên lửa chéo (thay vì thẳng đứng như cách thông thường). Mặc dù đây là tàu khu trục lớn nhất của hải quân Mỹ nhưng nó sẽ chỉ chở theo một nửa thủy thủ đoàn so với thông thường nhờ vào hệ thống tự động mở rộng được trang bị trên tàu. Tham mưu trưởng hải quân Hoa Kỳ - đô đốc Jonathan Greenert nói con tàu này hoàn toàn phù hợp với sự thay đổi chiến lược của Tổng thống Obama về sự hiện diện của quân đội Mỹ ở châu Á - Thái Bình Dương. Phóng to Hình ảnh mô phỏng tàu Zumwalt - Ảnh: trang web của hải quân Mỹ