Tại cuộc họp báo ngày 10-6, ông Rogelio Villanueva, người phát ngôn về các vấn đề hàng hải của Bộ Ngoại giao Philippines, đã yêu cầu Trung Quốc dỡ bỏ một cấu trúc nổi xuất hiện tại bãi cạn Scarborough và mô tả đây là cấu trúc "bán cố định".

Theo Hãng tin Reuters, ông Rogelio Villanueva nói rằng cấu trúc này được đặt trong khu vực mà không có sự đồng ý của Manila, do đó vi phạm chủ quyền của Philippines.

Truyền thông Philippines đã chia sẻ hình ảnh một bệ nổi (floating platform) tại bãi cạn Scarborough, cho biết đây là cấu trúc "có thể di chuyển được" và dường như có người vận hành.

Theo Hãng tin AP, hôm 9-6, các quan chức Philippines cho biết nước này đã gửi công hàm phản đối việc Trung Quốc triển khai cấu trúc nói trên. Manila lo ngại đây có thể là một phần trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm biến bãi cạn Scarborough thành một căn cứ.

Trong khi đó, hôm 9-6, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố Bắc Kinh có "chủ quyền không thể tranh cãi" đối với bãi cạn Scarborough.

"Mọi hoạt động mà Trung Quốc tiến hành tại đảo Hoàng Nham (cách Bắc Kinh gọi bãi cạn Scarborough), gồm cả nghiên cứu khoa học, đều là quyền hợp pháp của một quốc gia có chủ quyền.

Trung Quốc thúc giục phía Philippines chấm dứt các hành vi xâm phạm và khiêu khích trên biển, đồng thời ngừng thổi phồng vấn đề" - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm (Lin Jian) phát biểu tại Bắc Kinh.

Lực lượng đặc nhiệm của Philippines về Biển Đông cho biết họ đang theo dõi chặt chẽ diễn biến vụ việc và đánh giá bản chất, mục đích cũng như những tác động tiềm tàng của cấu trúc này. Họ khẳng định bãi cạn Scarborough "là một phần của Philippines và nằm trong vùng biển của Philippines như đã được luật quốc tế công nhận".

Bãi cạn Scarborough nằm cách đảo Luzon của Philippines khoảng 230km và cách bờ biển đông nam Trung Quốc khoảng 1.000km.

Cả Trung Quốc và Philippines đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough. Năm 2012, Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn này từ tay Philippines.

Thời gian qua Trung Quốc đã triển khai các tàu hải quân và hải cảnh nhằm ngăn chặn Philippines tiếp cận các rạn san hô và đảo quan trọng ở Biển Đông, dẫn đến một loạt cuộc đối đầu giữa hai bên.

Năm 2016, Tòa Trọng tài thường trực (PCA) ở Hà Lan đã ra phán quyết, bác bỏ cái gọi là "đường 9 đoạn" (đường lưỡi bò) do Trung Quốc tự vẽ ra để tuyên bố chủ quyền với phần lớn diện tích ở Biển Đông. Theo phán quyết, yêu sách của Trung Quốc đối với khoảng 90% Biển Đông là không có cơ sở theo luật quốc tế.

Trung Quốc tuần tra gần bãi cạn Scarborough, giữa lúc Mỹ - Philippines tập trận

Quân đội Trung Quốc tổ chức tuần tra chiến đấu trên biển và trên không tại khu vực gần bãi cạn Scarborough ở Biển Đông, giữa lúc Mỹ - Philippines tập trận thường niên gần đó.