Ngày 8-3, một phụ nữ kéo vali ra cổng sân bay, chị chỉ muốn tìm một chuyến xe về nhà. Nhưng thứ chị nhận được là tiếng chửi bới và chiếc vali bị đập nát giữa đường chỉ vì từ chối lên xe của một tài xế có biểu hiện say xỉn.

Vụ việc được ghi hình, lan truyền và cơ quan công an vào cuộc ngay trong ngày. Nhưng câu hỏi đáng suy nghĩ hơn nằm ở phía sau vụ bắt giữ. Vì sao cơ quan chức năng lại xử lý nghiêm đến vậy với một vụ việc mà thiệt hại vật chất chỉ là chiếc vali bị hư hỏng?

Câu trả lời nằm ở bản chất của Tội gây rối trật tự công cộng. Điều 318 Bộ luật hình sự 2015 không bảo vệ chiếc vali. Điều luật bảo vệ trạng thái ổn định, an toàn của không gian công cộng nơi mà mỗi công dân có quyền đi lại, sinh hoạt mà không phải lo sợ bị xâm phạm vô cớ.

Nhìn rộng hơn, vụ việc trên không phải là trường hợp cá biệt.

Theo thống kê của Công an TP.HCM, chỉ trong 9 ngày nghỉ Tết Bính Ngọ 2026, thành phố đã xảy ra 12 vụ cố ý gây thương tích và 5 vụ gây rối trật tự công cộng.

Đáng chú ý 100% số vụ án đã được khám phá, 32 nghi can bị bắt giữ, trong đó 12 người liên quan trực tiếp đến hành vi gây rối trật tự công cộng.

Điểm chung của các vụ việc đều bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ trong sinh hoạt, va chạm giao thông hoặc bộc phát từ tiệc tùng, ăn nhậu.

Con số 100% khám phá không chỉ là thành tích. Đó là thông điệp rõ ràng rằng hành vi côn đồ nơi công cộng dù xuất phát từ nóng giận nhất thời đã chạm vào ngưỡng mà hệ thống pháp luật và cơ quan chức năng không thể bỏ qua.

Công an TP.HCM đã khẳng định những hành vi mang tính côn đồ, coi thường pháp luật, gây rối trật tự công cộng sẽ bị phát hiện và xử lý nghiêm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Trong bối cảnh TP.HCM đang phấn đấu trở thành đô thị văn minh, hiện đại thì thông điệp này cần được lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa.

Nhưng xử lý nghiêm chỉ là một vế của bài toán. Vế còn lại và có lẽ quan trọng không kém là vì sao nhiều người vẫn hành xử côn đồ dù biết hậu quả?

Phần lớn các vụ việc cho thấy nguyên nhân trực tiếp là sự thiếu kiểm soát cảm xúc. Một cú va chạm nhẹ trên đường, một cuốc xe bị từ chối, một câu nói không vừa ý… chỉ cần bấy nhiêu là đủ để một số người chuyển từ bực tức sang bạo lực.

Họ không nghĩ đến hậu quả pháp lý, không nghĩ đến việc hành vi của mình đang được camera ghi lại và càng không nghĩ đến cảm giác bất an mà họ gieo rắc cho những người xung quanh.

Ở chiều ngược lại cũng cần thấy rằng nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế. Không ít người chỉ thực sự biết hành vi của mình là vi phạm pháp luật khi đứng trước cơ quan chức năng.

Và khi đó cái giá phải trả không chỉ là mức phạt hay án tù mà còn là danh dự, công việc và tương lai của chính bản thân và gia đình.

Sự thiếu hiểu biết pháp luật không phải là lý do để được miễn trừ trách nhiệm. Vì vậy bên cạnh việc xử lý nghiêm minh, công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật cần được đầu tư thực chất hơn.

Không chỉ dừng ở khẩu hiệu hay văn bản mà phải đến được từng cộng đồng dân cư, từng nhóm lao động tự do, từng nền tảng mạng xã hội nơi thông tin lan truyền nhanh nhất.

Để mỗi người dân yên tâm bước ra không gian công cộng mà không phải lo sợ, cần cả bàn tay mạnh mẽ của pháp luật lẫn nền tảng ý thức mà mỗi cá nhân tự xây cho chính mình.

Pháp luật có thể răn đe nhưng chỉ văn hóa ứng xử mới tạo ra sự an toàn bền vững. Không gian công cộng là của tất cả mọi người và không ai được phép biến nó thành nơi trút giận cá nhân.

Chi phí tuân thủ pháp luật

Những ngày qua, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Căn cước, Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Tài nguyên nước (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở...