Trong chương trình Trên Ghế ngày 30-1, chuyên gia Nguyễn Thúc Hoàng Linh đã đưa ra những nhận định sâu sắc về thị trường xe máy điện Việt Nam.

2026 là năm quyết chiến của xe máy điện

* Rất nhiều mẫu xe máy điện mới được ra mắt trong thời gian qua. Anh nghĩ sao về xu thế này?

- Năm 2026 chứng kiến một làn sóng mới khi các hãng lớn đều có kế hoạch bài bản và nghiêm túc hơn với xe máy điện. Honda đã nổ phát pháo đầu tiên từ đầu năm, sau đó là VinFast với hàng loạt giải pháp mới. 

Có thể thấy các hãng đã xác định đây là năm “quyết chiến”, vừa chinh phục thị trường vừa đẩy mạnh xe điện, điều hoàn toàn dễ hiểu trong bối cảnh các chính sách giảm phát thải sắp được triển khai.

* Động lực nào để người tiêu dùng tích cực hơn trong việc chuyển đổi sang xe máy điện?

- Điều này cũng giống như khi nói về xe điện và xe xăng: một chiếc xe máy điện tốt thực sự mang lại nhiều lợi thế cho người tiêu dùng so với xe dùng động cơ xăng. 

Trước hết, xe điện sạch hơn vì không phải sử dụng xăng dầu và không có khói bụi. Thứ hai, chi phí sử dụng trước mắt rẻ hơn, do sạc điện rẻ và mức hao tổn thấp hơn.

Tất nhiên, các vấn đề như xử lý pin hay tuổi thọ mô tơ là câu chuyện cần tính về dài hạn. Nhưng trong bối cảnh xã hội và phương tiện hiện nay, xe điện vẫn mang lại rất nhiều lợi ích thấy ngay, vì thế quá trình chuyển đổi chắc chắn sẽ bắt nguồn từ phía người tiêu dùng.

Tất nhiên vẫn tồn tại các rào cản, nhưng những người dùng có thể dung hòa được hai yếu tố này, việc chuyển sang xe điện sẽ đem lại khá nhiều lợi ích. 

Một điểm quan trọng là xe điện có đặc thù sử dụng thuận tiện hơn xe xăng nếu xét riêng ở góc độ phương tiện: điện có thể đưa về nhà, sạc tại chỗ mà không cần ghé trạm xăng. Về lý thuyết, lợi thế là rất rõ ràng, dù trong thực tế khi sử dụng vẫn sẽ có những bất cập nhất định.

Hạ tầng là yếu tố quyết định

* Đâu là khó khăn giữa việc người tiêu dùng và nhà sản xuất gặp nhau?

- Nút thắt lớn nhất để người tiêu dùng có thể sử dụng xe máy điện một cách thoải mái chính là hạ tầng.

Chi phí sở hữu xe điện không chênh lệch quá nhiều so với xe xăng cùng phân khúc, nhưng câu hỏi sạc ở đâu, sạc như thế nào và để xe ở đâu vẫn là điều khiến người dân băn khoăn.

Để giải quyết điểm nghẽn này, cần có sự chung tay của 3 bên, trong đó có vai trò rất quan trọng của cơ quan chức năng. Chính quyền cần có chính sách và đầu tư phù hợp về hạ tầng, từ quy hoạch mạng lưới điện, bố trí bãi đỗ tới các quy định khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để người dân chuyển sang xe điện.

Nhiều gia đình muốn mua xe điện nhưng sống ở các chung cư cũ, nơi hạ tầng không được thiết kế cho việc sạc xe máy điện với số lượng lớn.

Ngoài ra, với những người sống trong ngõ nhỏ hoặc khu vực lõi đô thị như phố cổ Hà Nội, việc không có chỗ để xe cố định khiến chuyện sạc xe càng trở nên khó khăn.

Tôi đang ở khu vực cho phép sạc xe khá thoải mái. Nhưng trải nghiệm thực tế cho thấy việc sạc tại chỗ vẫn có những bất cập so với phương án tháo pin mang lên nhà sạc, đòi hỏi người dùng phải điều chỉnh thói quen sử dụng.

Song song với đó cần có sự hỗ trợ từ phía nhà sản xuất thông qua các mẫu xe phù hợp hơn, cùng chính sách và hạ tầng đi kèm. Khi cả ba yếu tố này hội tụ, xe máy điện mới có điều kiện phát triển thuận lợi.

* Nhiều hãng xe máy đã giới thiệu các mẫu xe đổi pin cũng như các trạm đổi pin. Điều này sẽ tác động thế nào đến người tiêu dùng?

- Có nhiều ý kiến cho rằng đổi pin sẽ là chìa khóa giúp xe điện trở nên đại trà. Tuy nhiên, tôi cho rằng xe điện đổi pin chỉ giải quyết một phần nhu cầu sử dụng, chứ không thay thế hoàn toàn các hình thức xe điện khác.

Honda CUV e: là dòng xe không thể cắm sạc trực tiếp, buộc phải tháo pin và đặt vào đế sạc. Với những người dùng có chỗ đỗ và ổ cắm sẵn tại nhà, việc xe không thể sạc trực tiếp lại trở thành một bất tiện.

Có những mẫu xe sử dụng pin rất nặng, lên tới khoảng 20kg, khiến việc tháo pin để mang đi sạc hay đổi pin trở nên khó khăn, đặc biệt với chị em. 

Điều đó cho thấy các hãng sản xuất cần đa dạng hóa sản phẩm để phù hợp với nhiều điều kiện sử dụng khác nhau: người ở căn hộ có ổ điện riêng, người ở chung cư có chỗ sạc, hay người thường xuyên ở ngoài đường và cần đổi pin nhanh. 

Việc xuất hiện thêm các dòng xe đổi pin sẽ giúp bức tranh xe máy điện trở nên hoàn thiện hơn. Một tỉ lệ không nhỏ người dùng xe máy điện là các tài xế chạy dịch vụ, những người cần xe hoạt động liên tục và muốn giảm thời gian chờ sạc bằng cách đổi pin. 

Với người dùng cá nhân, nhu cầu đổi pin vẫn có nhưng sẽ không quá lớn, bởi mô hình này vẫn tồn tại những băn khoăn như chất lượng pin sau khi đổi hay khả năng đáp ứng của hạ tầng tủ đổi pin tại các khu vực đông đúc.

Thị trường Việt Nam mới ở giai đoạn sơ khai

* Thị trường xe máy điện Việt Nam đang ở giai đoạn nào?

- Nếu nhìn sang Trung Quốc, có thể thấy việc phổ cập xe máy điện ở Việt Nam mới chỉ ở giai đoạn sơ khai. Theo trải nghiệm của tôi, Trung Quốc có lẽ đã đi trước chúng ta khoảng 20 năm trong câu chuyện này.

Ở Việt Nam hiện nay, VinFast là một trong những nhà sản xuất nổi bật nhờ lợi thế bản địa, cùng cách tiếp cận thị trường rất quyết liệt và sát với nhu cầu thực tế. Có những việc mà các hãng nước ngoài khó làm, hoặc nếu làm được cũng không thể nhanh như VinFast, điều đó thực sự đáng ghi nhận. 

Bên cạnh đó, VinFast còn sở hữu danh mục sản phẩm rất đồ sộ, đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người dùng, bởi thực tế không có hai người nào có nhu cầu hoàn toàn giống nhau.

Chính vì vậy, trong năm tới VinFast vẫn sẽ giữ vai trò dẫn dắt thị trường. Còn những ông lớn như Honda, Yamaha hay các hãng Trung Quốc như Yadea cũng sẽ không đứng ngoài cuộc chơi.

Năm 2026 được dự báo sẽ là giai đoạn rất sôi động của thị trường xe máy điện, một phần do mốc 1-7-2026 liên quan đến thí điểm vùng phát thải thấp. 

Từ nay đến đó, chúng ta sẽ còn chứng kiến nhiều giải pháp mới và sáng tạo, thậm chí có hãng đã tính đến việc tái sử dụng pin sau vòng đời trên xe. 

Những yếu tố này quan trọng không kém trải nghiệm sử dụng. Khả năng cao thời gian tới sẽ còn thêm nhiều thương hiệu mới gia nhập thị trường Việt Nam.

* Thị trường xe máy điện hiện có 3 thương hiệu lớn là VinFast, Honda, Yadea. Đâu là cái tên có ưu thế hơn?

- Hiện nay, chúng ta ít nghe đến Yadea bởi ngay từ đầu hãng đã xác định nhóm khách hàng chính là học sinh, sinh viên. Đã có giai đoạn doanh số xe máy điện Honda trong các trường học đứng đầu, cho đến khi VinFast tung ra những giải pháp hợp lý và cạnh tranh hơn. 

Những gì Honda thể hiện gần đây cùng chiến lược cho giai đoạn 2026 - 2028 cho thấy hãng đang định vị mình ở phân khúc cao. Điều này cũng dễ hiểu, Honda là một ông lớn toàn cầu và không có nhiều lý do để tham gia sâu vào phân khúc giá thấp. 

Bên cạnh đó, tâm lý người dùng Việt Nam vẫn rất trung thành với Honda. Đây không phải số ít mà là một nhóm người dùng khá đông. Nếu Honda đi đúng lộ trình đã cam kết, rất có thể họ sẽ trở thành một thế lực lớn, tương tự như những gì từng làm được với SH hay Spacy, và giờ có thể là CUV e:.

Ngoài ra, Yamaha hay các hãng khác, thậm chí Suzuki, cũng được biết là có kế hoạch đưa xe máy điện về Việt Nam. Trước mắt, các hãng này sẽ ưu tiên giữ chân và chinh phục khách hàng trung thành của mình. 

Trong ngắn hạn, khoảng 2 - 3 năm tới, bức tranh xe máy điện tại Việt Nam sẽ phân chia khá rõ ràng, về lâu dài sẽ phụ thuộc rất nhiều vào chính sách cũng như các ưu đãi dành cho xe điện.

* Cảm ơn những chia sẻ của anh.

VinFast lập kỷ lục hơn 406.000 xe máy điện, dẫn đầu thị trường năm 2025

Ngày 26-1, VinFast công bố đã bán ra 406.453 xe máy điện tại thị trường Việt Nam trong năm 2025, chính thức vươn lên vị trí số 1 thị phần xe máy điện trong nước.