Xe hybrid cắm sạc (PHEV) thường được xem là giải pháp trung gian giữa ô tô động cơ đốt trong và xe điện. Nhờ kết hợp động cơ xăng với pin có thể sạc từ nguồn điện bên ngoài, PHEV có khả năng chạy hoàn toàn bằng điện trong những hành trình ngắn nhưng vẫn sử dụng nhiên liệu khi cần đi xa.

Đặc điểm này giúp PHEV nhận được nhiều chính sách ưu đãi tại một số thị trường. Tuy nhiên, nghiên cứu của Hội đồng Quốc tế về Giao thông sạch (ICCT) cho thấy lợi ích về phát thải của loại xe này phụ thuộc rất lớn vào cách người dùng sử dụng.

Thực tế có thể khác xa phòng thử nghiệm

Một trong những vấn đề được ICCT đề cập là "utility factor", có thể hiểu là hệ số ước tính tỉ lệ quãng đường một chiếc PHEV vận hành hoàn toàn bằng điện.

Các phép tính phục vụ quy định về phát thải thường dựa trên giả định người dùng cắm sạc PHEV với tần suất tương đối cao. Khi đó, phần lớn những hành trình ngắn có thể được thực hiện bằng điện, giúp giảm lượng xăng tiêu thụ và CO₂ phát ra.

Tuy nhiên, dữ liệu sử dụng thực tế cho thấy người dùng không phải lúc nào cũng sạc xe thường xuyên như giả định.

Theo nghiên cứu được dẫn lại, dữ liệu từ xe cá nhân và đội xe doanh nghiệp cho thấy mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế của PHEV có thể cao gấp 2 - 4 lần thông số chính thức.

Chênh lệch càng đáng chú ý đối với những chiếc PHEV ít được cắm sạc. Khi pin không còn đủ năng lượng để đảm nhiệm phần lớn việc vận hành, xe phải phụ thuộc nhiều hơn vào động cơ đốt trong.

Trong trường hợp này, động cơ còn phải "gánh" thêm trọng lượng của pin và các thành phần thuộc hệ truyền động điện. Do đó, lợi thế tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải của PHEV có thể giảm đáng kể.

Ngay cả những mẫu PHEV đời mới sử dụng pin lớn, có phạm vi chạy thuần điện dài hơn, cũng không mặc nhiên đạt mức phát thải thấp nếu người sử dụng ít cắm sạc.

PHEV có "xanh" hay không phụ thuộc cách sử dụng

Kết quả trên không đồng nghĩa PHEV luôn tiêu thụ nhiều nhiên liệu hay gây phát thải cao.

Ngược lại, đặc điểm kỹ thuật của loại xe này cho phép người dùng thực hiện phần lớn hành trình hằng ngày bằng điện nếu xe được sạc thường xuyên. Động cơ đốt trong sẽ đóng vai trò hỗ trợ trong những chuyến đi dài, giúp người sử dụng không phụ thuộc hoàn toàn vào trạm sạc.

Vấn đề nằm ở thói quen sử dụng giữa các chủ xe. Chẳng hạn, cùng một mẫu PHEV, người có điều kiện sạc xe mỗi ngày và chủ yếu đi quãng đường ngắn có thể sử dụng rất ít xăng. Trong khi đó, một người hiếm khi cắm sạc sẽ vận hành chiếc xe gần giống ô tô hybrid thông thường, nhưng phải mang thêm một bộ pin lớn.

Do đó, nghiên cứu không đặt vấn đề loại bỏ xe hybrid cắm sạc. Thay vào đó, các nhà nghiên cứu cho rằng tiêu chuẩn thử nghiệm và chính sách cần phản ánh sát hơn cách loại xe này được sử dụng ngoài thực tế.

'Người Việt đã đổi cách mua xe ô tô, tạo nên những cú sốc chưa từng có'

Từ cú bứt phá của hơn 27.000 xe Limo Green đến sự tăng tốc của hybrid và PHEV, thị trường ô tô Việt Nam năm 2025 cho thấy người dùng đã đổi cách mua xe ô tô, khi điện hóa đã trở thành xu hướng chủ đạo, tạo sức ép lớn lên xe xăng.