Phóng to

Đường đua và Thần tượng (ảnh) với doanh thu lép vế cho thấy khán giả quay lưng với phim “tử tế”? - Ảnh: ĐPCC

Nhạc Việt chưa khởi sắc

Làng nhạc Việt năm 2013 vẫn chưa thật sự khởi sắc. Sô ca nhạc và album ra đều đều nhưng chưa làm bật lên những tên tuổi mới hay những chương trình, album ghi danh lịch sử... Nhưng nhìn chung, làng nhạc năm qua đã bớt đi những "thảm họa" nhạc Việt.

- Những sô nhạc nhẹ chất lượng: Kinh tế dù vẫn được cho là rất khó khăn và làm sô gần như khó có lời nhưng rất may là vẫn có khá nhiều sô chất lượng trong năm: Cầm tay mùa hè (Thanh Lam - Hà Trần), Mùa thu của Phương, chuỗi chương trình của In The Spotlight, Cánh cung của Ðỗ Bảo, Ðộc đạo của Tùng Dương, Thanh Lam - Người đàn bà yêu, Bằng Kiều - Impression in Vietnam, Tôi mơ một giấc mơ...

Ðiều đáng nói là hầu hết những sô được cho là có chất lượng nghệ thuật này đều diễn ra tại Hà Nội vì khâu tổ chức, xin giấy phép dễ hơn và giá vé cũng bán được cao hơn tại TP.HCM.

Trong khi đó, các ca sĩ nổi tiếng như Ðàm Vĩnh Hưng, Mỹ Tâm, Lệ Quyên, Cẩm Ly - Minh Tuyết, Trang Nhung, Quang Hà... cũng dốc tiền thực hiện những live show mang dấu ấn cá nhân.

Tuy nhiên, những live show đó chỉ ở mức trung bình mà theo nhận định của giới chuyên môn thì sô sẽ thành công hơn nếu được lèo lái bởi những đạo diễn phù hợp, giỏi nghề.

- "Ðông đúc" chương trình ca nhạc: Không tính đến game show ca nhạc hay truyền hình thực tế thi ca hát, các chương trình ca nhạc trên sóng truyền hình như: Âm nhạc và bước nhảy, Tình khúc vượt thời gian, Dấu ấn, Câu chuyện âm nhạc bên cạnh những chương trình lâu năm Thay lời muốn nói hay Còn mãi với thời gian... cũng là điều đáng ghi nhận trong năm 2013, đáp ứng được nhu cầu xem ca nhạc của khán giả truyền hình. Tuy nhiên, hầu hết chương trình chưa ổn định về "phong độ".

- Chưa hết eo sèo với xìcăngđan: Chuyện ca sĩ Siu Black vướng vào vòng vây nợ nần, ca sĩ Mỹ Tâm bị cho là "hét giá catsê", ca sĩ Ðan Trường lao đao vì chuyện "tình - tiền", phản ứng của ca sĩ Ðàm Vĩnh Hưng sau những chia sẻ thẳng thắn của nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 khiến dư luận "dậy sóng" về văn hóa ứng xử của ca sĩ...

Sân khấu ngủ hơi lâu

Có thể nói trong năm 2013, sân khấu cả nước dường như chìm vào giấc ngủ... sâu. Ðiều này được thể hiện rõ nhất ở thị trường kịch TP.HCM - nơi vốn được xem là sôi động nhất cả nước.

- Kịch TP.HCM: Èo uột kịch mới. Không có nhiều vở kịch mới được dàn dựng trong năm qua. Hầu hết các sân khấu chủ yếu sáng đèn bằng những vở diễn cũ, hoặc bằng loạt kịch tết đã ra mắt từ đầu năm 2013. Mãi cho đến tận cuối năm, tình hình mới trở nên khả quan hơn với một số vở kịch mới được dàn dựng cho mùa tết 2014.

Ðặc biệt là vở diễn Gương mặt kẻ khác của sân khấu 5B đã nhận được những ý kiến đánh giá tốt từ khán giả và giới chuyên môn.

- Liên hoan sân khấu Lưu Quang Vũ: Sự kiện Liên hoan sân khấu Lưu Quang Vũ kỷ niệm 25 năm ngày mất của nhà thơ, nhà biên kịch tài hoa này đã khiến sân khấu miền Bắc có phần khởi sắc hơn vào những tháng cuối năm. Ðã lâu lắm rồi khán giả thủ đô mới nô nức rủ nhau đi xem kịch.

Sự kiện Lưu Quang Vũ còn lan cả vào Nam với đợt lưu diễn của Nhà hát Tuổi Trẻ. Nhờ đó, khán giả phía Nam có dịp được xem lại những tác phẩm kinh điển của một thời nhưng vẫn còn nóng hổi tính thời sự.

- Festival các trường sân khấu quốc tế lần thứ nhất: Lần đầu tiên TP.HCM đã đứng ra đăng cai một liên hoan sân khấu các trường quốc tế, quy tụ hơn 120 đại biểu từ các nước châu Á - Thái Bình Dương. Dù được một đơn vị tư nhân tổ chức nhưng liên hoan đã được các chuyên gia sân khấu quốc tế đánh giá rất cao.

Phim truyền hình: một năm hứng khởi

Trong năm 2013 đã có nhiều tín hiệu vui cho phim truyền hình.

- Phim tốt, quảng cáo nhiều: Các nhà sản xuất đã có nhiều sự chăm chút để chất lượng phim được nâng cao hơn. Một số phim được khán giả yêu thích như Bí mật tam giác vàng (VTV3), Cỏ biếc (HTV9), Sông dài (VTV9), Duyên nợ miền Tây (Truyền hình Cần Thơ), Thuyền giấy (HTV7), Bản di chúc bí ẩn (VTV3), Nữ sát thủ (THVL)...

Sự cuốn hút này cũng khiến khán giả... oải với lượng quảng cáo đổ vào giờ phát sóng khá lớn. Năm 2013 cũng đánh dấu sự chịu khó của nhiều hãng phim khi tìm bối cảnh quay ở nước ngoài.

- Phim ngắn 90 phút trở lại: Việc dòng phim ngắn 90 phút trở lại trên cả hai kênh HTV và VTV cũng là điểm sáng trong năm. Dù chất lượng chưa thật đồng đều, nhưng nỗ lực của nhà đài trong hành trình hồi phục dòng phim này là rất đáng hoan nghênh.

Ðiện ảnh: vui ít, buồn nhiều

Sau mấy năm khởi sắc (dù còn khiêm tốn) cả về phim thương mại lẫn phim nghệ thuật, năm 2013 ghi dấu ấn như "một năm điện ảnh buồn" bởi phim nghệ thuật thì không thấy có một Chơi vơi hay Bi, đừng sợ! mới mẻ nào đó có thể đưa phim Việt đến với các liên hoan phim lớn trên thế giới như Venice hay Cannes.

Còn phim thương mại thì cũng chưa thấy giới chuyên môn thích mà doanh thu cũng khả dĩ. Ba sự kiện "nổi lên" trong năm:

- Bụi đời Chợ Lớn bị cấm chiếu: Bộ phim hành động được chờ đón đã bị cấm phát hành bởi lý do chính là "mang tính kích động bạo lực vi phạm điều cấm của Luật điện ảnh".

Ðây không phải lần đầu tiên một phim Việt bị cấm (trước đó đã có Bẫy cấp 3 của đạo diễn Việt kiều Lê Văn Kiệt) nhưng Bụi đời Chợ Lớn đã tạo nên sự ồn ào trong dư luận. Ðiều đáng tiếc nhất là dù bị cấm phát hành nhưng chỉ ít ngày sau, phim này đã bị phát tán trên mạng và sau đó bán công khai ở các điểm bán đĩa lậu. Cho đến giờ các cơ quan chức năng vẫn chưa tìm ra hoặc công bố ai là người đã tung phim này lên mạng.

- Phim Việt thất thu phòng vé: Biết chết liền, Lọ Lem Sài Gòn, Hit Hoàng tử & Lọ Lem, Săn đàn ông, Cát nóng, Ðường đua, Lửa Phật... đều ghi những dấu ấn buồn bã lên bảng xếp hạng doanh thu phòng vé phim Việt 2013. Ðặc biệt là Lửa Phật - một phim được đầu tư lớn, diễn viên nổi tiếng, chiến dịch PR bài bản chuyên nghiệp nhưng doanh thu đã không cứu nổi vốn đầu tư.

Một số phim còn lại được làm tưởng như chiều hết mức thị hiếu khán giả cũng không có doanh thu phòng vé như mong muốn. Chỉ đến Tèo Em, phòng vé phim Việt mới rộn ràng trở lại. Nhưng doanh thu Tèo Em kết cục ra sao lại nằm ở năm 2014.

- Ðường đua và Thần tượng - khán giả quay lưng với phim "tử tế"? Ðiện ảnh 2013 cũng chứng kiến sự "ngã ngựa" vô cùng đáng tiếc của hai phim được đánh giá là làm "tử tế", chuyên nghiệp và không hề thiếu yếu tố cuốn hút của ngôn ngữ điện ảnh, đó là Ðường đua và Thần tượng.

Con số 853 triệu đồng doanh thu của Ðường đua sau ba ngày đầu tiên ra rạp đã là con số gây sốc đối với không chỉ nhà sản xuất phim này. Giống Tèo Em, doanh thu Thần tượng sẽ thuộc về quyết toán 2014 nhưng trước sự thắng thế quá mạnh của Tèo Em ngoài rạp, có thể thấy trước số phận "hẩm hiu" của phim này nơi phòng vé.

Ngành sách còn nhiều chỗ chưa chuyên nghiệp

Trong mặt bằng sức mua không sáng sủa của ngành sách năm 2013, những điểm nổi bật trong năm lại là những sự cố ít nhiều đáng tiếc.

- Tùy tiện, cẩu thả với sách thiếu nhi: Bắt đầu từ tập sách Phát triển toàn diện trí thông minh cho trẻ với sự cố "Cổng trường em cắm cờ Trung Quốc", tiếp theo là Trắc nghiệm trí tuệ toàn diện cho trẻ trình bày một lá cờ Trung Quốc in màu, Bé làm quen với chữ cái (hành trang cho bé chuẩn bị vào lớp 1) ở bài học chữ C có in lá cờ của Trung Quốc, Tiếng Hoa dành cho trẻ em - tập 1 có in hình bản đồ đường lưỡi bò nhỏ xíu tại trang 35.

Ðến tháng 11 lại phát hiện tập sách Ðồng dao dành cho trẻ mầm non với những câu phản cảm:...Ở với ai/ Với bà/ Bà gì?/ Bà ngoại/ Ngoại gì?/ Ngoại xâm/ Xâm gì?/ Xâm lăng...

- Ồn ào vụ Huyền Chip: Khi ra mắt quyển Ðừng chết ở châu Phi! - tập 2 của bộ sách du ký Xách balô lên và đi vào tháng 9, tác giả Huyền Chip đã gây ra những ồn ào không đáng có; bên bênh vực, bên phản đối, bên nào cũng "lớn tiếng" như nhau. Những sơ suất, cường điệu từ một cây bút nghiệp dư cũng làm lộ ra những bạn đọc nghiệp dư, lúng túng trong cách ứng xử, nhất là khi có người đứng ra gửi thư yêu cầu Cục Xuất bản thu hồi tập sách của Huyền Chip.

- Bài toán khó của xuất bản: Câu chuyện cuối năm cũng là vấn đề đặt ra cho năm tới: bảy nhà xuất bản đồng loạt gửi đơn than khó khăn khi phải thuê mặt bằng trụ sở theo giá... thị trường. Ðiều này làm lộ ra khó khăn lớn hơn của xuất bản: vừa thực hiện nhiệm vụ chính trị, vừa hội nhập với thị trường bằng kinh doanh bình đẳng. Trong khi các công ty tư nhân đang thực thụ làm sách bằng tư cách liên kết, những nhà xuất bản thực thụ lại kiến nghị về nguy cơ phá sản. Mâu thuẫn này là bài toán khó cho xuất bản Việt Nam trong tương lai.

NHÓM PHÓNG VIÊN

Phóng to

Mỹ An và Ngọc Thịnh - á quân và quán quân chương trình Thử thách cùng bước nhảy 2013, một chương trình truyền hình thực tế hấp dẫn, không xìcăngđan - Ảnh: Gia Tiến

Truyền hình thực tế: tăng số lượng, lắm chiêu trò

Năm 2013 tiếp tục sự nở rộ của truyền hình thực tế. Bên cạnh các trò chơi cũ, chỉ tính riêng hai hệ thống kênh chính của VTV và HTV đã có hơn chục chương trình mới được phát sóng. Cụ thể như Giọng hát Việt nhí, Vũ điệu đam mê, Ngôi sao thiết kế thời trang, Vua đầu bếp, Gương mặt thân quen, Người giấu mặt, Đố ai hát được, Chinh phục đỉnh cao (VTV), Tôi là người chiến thắng, Cùng xây nhà mới, Bây giờ làm sao (HTV)...

Như vậy tổng cộng có trên 20 chương trình nối tiếp nhau lên sóng. Tuy số lượng nhiều nhưng chương trình để lại dấu ấn không nhiều. Có lẽ chỉ có Thử thách cùng bước nhảy là giữ được phong độ, không xìcăngđan. Chương trình gây xầm xì nhiều là Giọng hát Việt nhí. Đặc biệt, dù chưa kết thúc nhưng Người giấu mặt đã khiến dư luận dậy sóng khi hình ảnh thí sinh cởi đồ và rờ rẫm nhau xuất hiện trên màn hình.

Phóng to

Trình diễn ánh sáng và âm nhạc tại hội trường Thống Nhất (TP.HCM) - chương trình ấn tượng trong chuỗi sự kiện văn hóa - nghệ thuật đặc sắc kỷ niệm 40 năm quan hệ ngoại giao Pháp - Việt. Trong ảnh: ánh sáng chiếu trên mặt tiền hội trường Thống Nhất hình ảnh biển Việt Nam - Ảnh: T.T.D.

“Tiệc nghệ thuật” của các nước bạn

Năm 2013 vẫn được đánh giá là một “năm sung sướng” của bạn yêu văn hóa - nghệ thuật khắp cả nước khi được thụ hưởng hàng trăm buổi triển lãm, chiếu phim, biểu diễn nghệ thuật, giới thiệu sách, đặc biệt là “tiệc” âm nhạc ở đủ các thể loại: cổ điển, pop, rock, jazz, dance, electronic... của các nghệ sĩ nước ngoài. Nhiều nghệ sĩ danh tiếng đã đến Việt Nam trong dịp kỷ niệm 40 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và các nước như Canada, Anh, Pháp, Nhật, Úc, Ấn Độ, Hà Lan... Trong đó, Nhật và Pháp là hai quốc gia mang đến nhiều hoạt động thú vị và đặc sắc nhất.

Q.N.