Phóng to

Thào Dìn, chàng trai làm thuê năm nào, giờ đã thành ông chủ - Ảnh: V.T.

Bản Lầu hiện là vùng chuyên canh dứa nổi tiếng nhất ở Lào Cai.

Sung túc Thào Dìn đã giúp gạo, cây dứa giống cho gia đình ông Thào Pau; giúp ông Ma Khoong trồng chuối để có tiền làm nhà. Từ ban đầu chỉ có 21 hộ gia đình di cư từ Pha Long, đến nay đã có 34 hộ. Nhà nào cũng có tivi. Có nhà có 2-3 xe máy. Có nhà mua xe tải, ôtô con. Nhiều người trước đây vay tiền ngân hàng, còn nay nhiều người có tiền gửi ngân hàng.

Năm 1991 Thào Dìn 18 tuổi. Cũng như bao người khác, hằng ngày Thào Dìn chăm chỉ làm thuê đổi công lấy gạo, nuôi vợ con. Nhưng Thào Dìn cũng mê lắm khi nhìn thấy từng đoàn xe tải dưới xuôi vòng vèo vào tận từng đồi của xã Lống Pâu mua dứa. Chính anh và nhiều người của huyện Hà Khẩu đi bẻ dứa thuê, gùi từng gùi dứa nặng về cho ông chủ ở Lống Pâu cân, xếp lên từng thùng xe.

Đêm nằm Thào Dìn trăn trở: “Người ta chỉ ở cách mình một con suối. Đồi núi của họ cũng chẳng khác đồi núi của mình, thế mà họ làm giàu hết cây dứa sang cây chuối. Còn dân xã mình bao năm rồi vẫn đói, vẫn phải sang đó đi làm thuê”.

Năm 1994, Thào Dìn vừa làm vừa quan sát, học tập kỹ thuật trồng dứa, nhất là cách pha chế thuốc sinh học để kích thích cây dứa ra quả; cách tiếp thị khách mua dứa từ dưới xuôi. Khi tin chắc “mình cũng sẽ trồng được dứa như người Lống Pâu”, cuối năm 1994 Thào Dìn không nhận gạo từ tay ông chủ nữa. Số tiền công anh chuyển sang mua dứa giống. Thấy ông chủ ngạc nhiên, Thào Dìn khiêm tốn nói:“Tôi về làm thử, nếu không được sẽ sang làm thuê cho ông suốt đời”.

Phóng to

Dứa Bản Lầu nổi tiếng ở Lào Cai - Ảnh: V.Toàn

Bán trâu mua dứa

Vụ đầu tiên (1995), Thào Dìn bóp bụng góp vốn mua một vạn gốc dứa rồi huy động vợ con, anh em gùi lên đồi trồng trong vòng một tuần. Khi dứa bén rễ, anh thuê người trong thôn đi làm cỏ, bón phân đúng theo quy trình đã học lỏm được. 18 tháng sau, khắp đồi dứa cho quả chín đều, Thào Dìn mừng khấp khởi vì anh ước tính một vạn gốc sẽ được 5 tấn dứa. Giá dứa 1.000 đồng/kg, 5 tấn quả sẽ bán được 5 triệu đồng. Nhưng mùa thu hoạch đến mà Thào Dìn vẫn buồn khô vì “lúc ấy xã Bản Lầu mới chỉ có con đường nhỏ duy nhất lên huyện nên xe tải không thể vào tận đồi để vận chuyển dứa”. Thế là anh phải thuê người gùi từng gùi dứa nặng đi 3-4 cây số mới bán được. Trừ chi phí tiền công, tiền lãi không được bao nhiêu.

Vụ thứ hai anh dồn vốn tăng thêm 1 vạn gốc nữa. Nhưng hình như cây dứa muốn thử sức chàng trai người Mông đang muốn thoát nghèo. Khi vừa thu hoạch 10 tấn dứa xong thì trời đổ mưa suốt một tuần khiến phần lớn dứa chín bị thối. Thào Dìn lỗ tiếp 10 triệu đồng.

Tuy cũng hơi... sợ nhưng năm tiếp theo Thào Dìn bàn với vợ bán năm con trâu khỏe, vay thêm tiền ngân hàng, sang Lống Pâu mua 3 vạn gốc dứa giống. Vụ này khi dứa chín, may mắn trời không mưa, đường đã mở rộng nên Thào Dìn không mất chi phí thuê người gùi dứa đi bán như trước. Nhờ thế anh thu được 15 triệu đồng.

Thào Dìn bộc bạch: “Năm 1991, nhà mình và 20 hộ gia đình người Mông khác phải rời bỏ vùng đất Pha Long (phía bắc huyện Mường Khương) kéo nhau về đây tìm vùng đất mới. Nhưng cái khó là không ai hướng dẫn cho người Mông trồng cây có giá trị kinh tế như cây dứa của người Lống Pâu. Cho nên bao năm rồi người Mông ở Bản Lầu chỉ quen trồng ngô, sắn. Năm nào không đủ ăn thì đi đào củ mài. Bây giờ dân bản mình không khổ nữa rồi”.

“Vua” dứa

Đồi dứa của Thào Dìn bạt ngàn. Đi trong mùi dứa mật thơm lừng mới hiểu được vì sao cách đây 18 năm, Thào Dìn đứng ngồi không yên mỗi khi nhìn thấy mùa dứa của người Lống Pâu chín lựng, rồi vác cuốc vượt qua con suối biên giới đi làm thuê.

Dưới chân từng quả đồi, xe máy của người đi bẻ dứa thuê dựng chật trong và ngoài khu nhà vườn. Thào Dìn bảo: “Xe máy của những người đến từ huyện Xi Ma Cai, Bát Xát lên bẻ dứa cho mình đấy”. Vừa lúc một tốp thanh niên từ xã Lống Pâu sang. Thào Dìn xòe bàn tay vạm vỡ lộ những vết xước do gai dứa đâm, nói: “Trước đây mình đi làm thuê cho người Lống Pâu. Bây giờ họ lại sang đây làm thuê cho mình”. Ngoài dứa, Thào Dìn còn trồng 3.000 cây chuối.

Mùa dứa 2008, Thào Dìn trồng 18 vạn gốc dứa, thu hoạch 90 tấn, giá dứa 1.500-2.000 đồng/kg, bán được gần 150 triệu đồng, thu lãi to. Mùa dứa năm 2009 đang thu hoạch nhưng Thào Dìn ước tính không kém vụ mùa năm ngoái. Từ năm 2007 đến nay, do luôn thắng đậm nên bà con Bản Lầu gọi anh là “vua” dứa. Còn UBND xã Bản Lầu đề bạt anh làm trưởng thôn Cốc Phương. Nhận chức xong, anh làm thêm dịch vụ mua dứa của bà con trong xã để bán và hướng dẫn kỹ thuật canh tác cây dứa.

Trong căn nhà nhỏ của vợ chồng Thào Dìn nằm bên mé đồi có nhiều bằng khen, giấy khen. Anh khoe năm 2002 anh là đại biểu dự hội nghị “Nông dân sản xuất giỏi toàn quốc” ở Hà Nội, được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen và được nhiều giấy khen của địa phương.