Ông NGUYỄN THẾ NHÃ (Giám đốc ngành hàng dịch vụ hệ thống FPT Shop):

Tăng cường hỗ trợ người dân mua phần mềm bản quyền

Để thúc đẩy việc sử dụng phần mềm bản quyền, cần kết hợp nhiều giải pháp đồng thời như nâng cao nhận thức của người dùng về an toàn và bảo mật số, đồng thời giúp việc mua, kích hoạt và gia hạn các phần mềm chính hãng trở nên đơn giản, thuận tiện hơn. Chế tài và tạo thuận lợi là hai yếu tố cần song hành với nhau.

Chúng tôi cho rằng nên thực hiện ba giải pháp. Trong đó, đầu tiên giảm rào cản tài chính thông qua các chương trình hỗ trợ khách hàng mua phần mềm bản quyền qua các hình thức trả góp 0% lãi suất hoặc giảm giá khi mua kèm máy tính xách tay và mua trước trả sau để việc chọn bản quyền không còn là gánh nặng tài chính.

Thứ hai, đơn giản hóa trải nghiệm mua và sử dụng bằng việc hỗ trợ kích hoạt tại chỗ, chuyển đổi thiết bị, gia hạn bản quyền cũng như tư vấn rõ ràng về lợi ích, sự khác biệt của phần mềm chính hãng.

Và cuối cùng là kiên định với nguyên tắc không cài đặt phần mềm không bản quyền trên các thiết bị bán ra, kể cả khi có yêu cầu từ khách hàng. Đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là trách nhiệm đối với sự an toàn và quyền lợi lâu dài của người dùng.

Về dài hạn, việc nâng cao tỉ lệ sử dụng phần mềm bản quyền cần sự phối hợp nhiều bên. Cơ quan quản lý góp phần xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, các nhà phát triển phần mềm có chính sách phù hợp với thị trường, còn các nhà bán lẻ đóng vai trò là điểm tiếp xúc đầu tiên để tư vấn, đồng hành cùng người dùng...

Ông ADRIAN HIA (Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản, Hãng bảo mật Kaspersky):

Tư duy quản trị ngắn hạn

Nếu khách hàng biết doanh nghiệp của bạn sử dụng phần mềm lậu để quản lý thông tin của họ, hoặc tệ hơn, nếu dữ liệu của họ bị rò rỉ do phần mềm crack, họ sẽ lập tức rời bỏ bạn. Chưa hết, việc sử dụng phần mềm lậu thể hiện một tư duy quản trị ngắn hạn, thiếu tôn trọng chất xám và luật pháp. Điều này làm giảm giá trị thương hiệu trong mắt các nhà đầu tư và đối tác lớn.

Chẳng hạn, riêng đối với lĩnh vực bảo mật, chi phí mua bản quyền phần mềm bảo mật so với các chi phí vận hành khác thật ra không lớn. Điểm khác biệt nằm ở các C-level nhìn nhận nó là chi phí vận hành được ưu tiên hay không. Chi phí này ngoài việc giúp hệ thống được bảo vệ tốt, đảm bảo tính pháp lý mà còn được khấu trừ vào doanh thu khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp của kỳ kế toán đó.

Ông RICARDO ARCE (Chủ nhiệm bộ môn thiết kế - truyền thông số tại Đại học RMIT Việt Nam):

Rào cản là giá cả

Một trong những rào cản lớn nhất khiến doanh nghiệp Việt Nam ngần ngại trong việc đầu tư phần mềm bản quyền là giá cả. Khi các công ty phần mềm lớn hiện áp dụng mô hình "một mức giá chung cho tất cả", với bất kể thị trường nào. Tôi nghĩ các nhà cung cấp phần mềm muốn thúc đẩy tuân thủ cũng cần linh hoạt hơn với các thị trường trẻ như Việt Nam.

Tôi đề xuất các doanh nghiệp chưa có ngân sách có thể chọn giải pháp sử dụng các phần mềm mã nguồn mở với đa dạng lựa chọn cho các tác vụ, từ dựng và chỉnh màu phim, cho đến làm game. Đây đều là những lựa chọn rất phù hợp cho nhiều nhà sáng tạo và doanh nghiệp nhỏ. Khi các giải pháp này không còn đáp ứng được yêu cầu của dự án hoặc khách hàng cụ thể, họ vẫn có thể nâng cấp lên các phiên bản trả phí.

Riêng trong hoạt động đào tạo, các trường đại học bên cạnh việc sử dụng các phần mềm có bản quyền trong việc giảng dạy, cũng cần ưu tiên quan trọng nhất là đào tạo các nguyên lý nền tảng cho sinh viên thay vì tập trung vào một phần mềm cụ thể. Bởi phần mềm chỉ là công cụ, và công cụ thì luôn thay đổi.

Tiềm ẩn nguy cơ chứa mã độc

Theo một chuyên gia về công nghệ thông tin cho biết có một khía cạnh rất quan trọng là vấn đề an ninh mạng. Phần lớn các phần mềm crack hiện nay đều tiềm ẩn nguy cơ chứa mã độc, cửa hậu hoặc công cụ đánh cắp dữ liệu.

Trong bối cảnh dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, việc sử dụng phần mềm không bản quyền không chỉ là hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ mà còn gây nguy cơ với an ninh dữ liệu, an ninh mạng, bí mật kinh doanh của doanh nghiệp.

Do vậy, việc hạn chế và tiến tới chấm dứt tình trạng sử dụng phần mềm lậu cần xác định là một phần của quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế số và hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo.

Một quốc gia muốn trở thành trung tâm khoa học công nghệ, muốn thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu và muốn doanh nghiệp trong nước làm chủ công nghệ, trước hết phải xây dựng được môi trường tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Đây không chỉ là yêu cầu hội nhập quốc tế mà còn là điều kiện nội sinh để phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.

Trung Quốc xóa sổ xài phần mềm lậu ra sao?

Trước khi sửa đổi Luật Quyền tác giả vào năm 2020, Trung Quốc nhiều lần bị các tổ chức và cơ quan nước ngoài xếp vào nhóm thị trường có tỉ lệ vi phạm bản quyền cao.

Trong báo cáo đặc biệt 301 năm 2007, Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ (USTR) dẫn ước tính của ngành công nghiệp bản quyền nước này cho rằng 85 - 93% sản phẩm có bản quyền được tiêu thụ tại Trung Quốc là hàng sao chép trái phép.

Từ năm 2014, Trung Quốc bắt đầu siết chặt việc sử dụng phần mềm có bản quyền trong cơ quan nhà nước thông qua quy định về quản lý phần mềm chính hãng.

Các cơ quan phải xây dựng cấu hình phần mềm tiêu chuẩn cho nhân viên, kiểm soát việc cài đặt và gỡ bỏ phần mềm, lập sổ quản lý tài sản phần mềm, tự kiểm tra định kỳ và chịu kiểm toán, giám sát hằng năm.

Đến cuối năm 2020, Trung Quốc thông qua Luật Quyền tác giả sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1-6-2021, sau gần một thập niên chuẩn bị mà giới lập pháp nước này gọi là quá trình "mười năm mài một kiếm".

Luật mới tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi xâm phạm bản quyền, trong trường hợp cố ý và có tình tiết nghiêm trọng, tòa án có thể buộc bên vi phạm bồi thường từ 1 - 5 lần thiệt hại thực tế, khoản thu lợi bất hợp pháp hoặc phí sử dụng quyền.

Nếu các căn cứ này khó xác định, tòa án có thể ấn định mức bồi thường theo luật định lên tới 5 triệu nhân dân tệ.

Tháng 7-2025, Cục Bản quyền quốc gia Trung Quốc ban hành văn bản yêu cầu tiếp tục củng cố việc sử dụng phần mềm có bản quyền trong cơ quan chính phủ, doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức tài chính, đồng thời mở rộng mô hình này sang các lĩnh vực trọng điểm như giáo dục, y tế.

Đối với hành vi bán phần mềm bẻ khóa, bán mã kích hoạt lậu, cung cấp công cụ bẻ khóa hoặc phát tán phần mềm lậu qua mạng để thu lợi, Trung Quốc có thể chuyển sang xử lý hình sự nếu hành vi đạt ngưỡng luật định.

Theo TAND tối cao và Viện KSND tối cao Trung Quốc, hành vi xâm phạm quyền tác giả có thể bị coi là tình tiết nghiêm trọng nếu thu lợi bất hợp pháp từ 30.000 nhân dân tệ (khoảng 4.400 USD) trở lên hoặc có giá trị kinh doanh bất hợp pháp từ 50.000 nhân dân tệ (khoảng 7.390 USD) trở lên.

Ngoài ra, việc sao chép hoặc phát hành từ 500 bản trở lên hoặc phát tán qua mạng với từ 10.000 lượt tải xuống, 100.000 lượt truy cập hoặc 1.000 thành viên trở lên cũng có thể được xác định là tình tiết để xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tùy hành vi cụ thể, người vi phạm có thể bị xử lý về tội xâm phạm quyền tác giả hoặc tội bán bản sao xâm phạm.

Chế tài gồm phạt tù, phạt tiền, và trong một số trường hợp là xử lý cả đơn vị phạm tội lẫn người trực tiếp phụ trách.

Ngoài ra bản sao phần mềm vi phạm, công cụ bẻ khóa, thiết bị và vật liệu chủ yếu dùng để tạo hoặc phát tán bản sao xâm phạm có thể bị tịch thu, tiêu hủy theo luật.