Tại kết luận này, TTCP chỉ ra 18 khoản phải xử lý về kinh tế với tổng số tiền lên đến hơn 6.782 tỉ đồng và trên 46 triệu USD.

VNPT phải thực hiện cổ phần hóa và thoái vốn khỏi MobiFone

Phóng to

Vinasat I được chuyển tới trung tâm vũ trụ Guyane. Theo kết luận của TTCP, dự án này lỗ 1.588 tỉ đồng, vượt dự kiến 329 tỉ đồng - Nguồn: VNPT

Qua kết quả thanh tra, TTCP kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo xử lý trách nhiệm đối với các cá nhân, đơn vị liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm được nêu tại kết luận thanh tra. Các kiến nghị của TTCP được Thủ tướng đồng ý, yêu cầu các bộ ngành liên quan và VNPT thực hiện, báo cáo kết quả lên Thủ tướng trong tháng 9-2013.

Giảm bình quân 7,8%/năm

Trong giai đoạn 2006-2010, VNPT thực hiện điều tiết doanh thu đối với các đơn vị hạch toán phụ thuộc, dẫn đến kết quả kinh doanh phản ánh trên báo cáo tài chính của từng doanh nghiệp không đúng; một số doanh nghiệp kinh doanh thực tế có lãi nhưng do điều tiết doanh thu dẫn đến bị giảm lãi hoặc lỗ.

Điển hình là Công ty Dịch vụ viễn thông năm 2008 lãi 4.350 tỉ đồng nhưng khi bị điều tiết thì dẫn đến lỗ 1.544 tỉ đồng.

Kết quả hoạt động kinh doanh của VNPT giai đoạn này không đạt chỉ tiêu lợi nhuận đặt ra, lợi nhuận năm sau thấp hơn năm trước và giảm bình quân 7,8%/năm.

Kết quả sản xuất kinh doanh giảm sút dẫn đến vốn chủ sở hữu năm 2010 của VNPT thiếu hụt 2.793 tỉ đồng so với phê duyệt tăng vốn điều lệ.

Cho đến thời điểm thanh tra, VNPT vẫn chưa có văn bản báo cáo Thủ tướng và Bộ Tài chính về vấn đề này.

TTCP cũng xác định trong các năm từ 2008-2010, các đơn vị hạch toán phụ thuộc VNPT chi vượt 10% chi phí khuyến mãi, hạch toán vào doanh thu, nên phát sinh thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp hơn 1.900 tỉ đồng.

Nguy cơ mất hơn 46 triệu USD

TTCP cũng chỉ ra một số khoản nợ khó đòi lên tới 46 triệu USD tại Công ty Viễn thông quốc tế (VTI). Khoản nợ khó đòi này đều có con nợ là các công ty nước ngoài. Một trong những nguyên nhân dẫn đến số nợ là do VTI thiếu trách nhiệm khi thực hiện hợp đồng.

Cụ thể, Công ty NetGlobal (Mỹ) còn nợ VTI gần 25,5 triệu USD, Công ty Viaworld Internet Telecommunication (Mỹ) nợ hơn 20 triệu USD. VTI đều đã khởi kiện cả hai vụ việc ra tòa và trọng tài kinh tế. Riêng Công ty Eurasia IT services GmbH của Đức còn nợ VTI hơn 244.000 USD do đối tác này không chấp hành đúng các điều khoản thanh toán của hợp đồng đã ký, đến nay vẫn chưa bị khởi kiện.

Trong công tác đầu tư tài chính dài hạn tại các doanh nghiệp ngoài VNPT, TTCP xác định VNPT đầu tư góp vốn vào 86 doanh nghiệp với tổng giá trị hơn 3.273 tỉ đồng nhưng chỉ có 38 doanh nghiệp thu được 322 tỉ đồng lợi nhuận với tỉ suất bình quân 15,64%; hàng chục doanh nghiệp khác không thu được lợi nhuận, gây lãng phí vốn đầu tư. Trong các đơn vị VNPT đầu tư có 12 doanh nghiệp không hoạt động thuộc lĩnh vực kinh doanh chính như ngân hàng, bất động sản... Riêng Công ty VMS đầu tư góp vốn vào hai ngân hàng nhưng theo quy định của Chính phủ, mỗi doanh nghiệp chỉ được đầu tư vào một ngân hàng.

Hàng loạt dự án lớn bị lỗ, chậm tiến độ

Trong giai đoạn từ năm 2006-2011, VNPT triển khai thực hiện gần 42.000 dự án đầu tư. Tại một số dự án, vật tư và thiết bị mua về không sử dụng hết, kinh doanh khai thác kém hiệu quả, phải dừng đầu tư. Trong đó có dự án cáp đồng còn tồn kho vật tư cáp các loại trị giá gần 70,5 tỉ đồng, dự án Cityphone lỗ và tài sản không khấu hao hết tổng cộng hơn 168,5 tỉ đồng.

Đối với hai dự án vệ tinh của VN gồm Vinasat I và Vinasat II, TTCP chỉ rõ chưa đảm bảo hiệu quả kinh tế. Cụ thể, hai dự án có tổng mức đầu tư 9.280 tỉ đồng, đạt được mục tiêu về chính trị - xã hội, khẳng định chủ quyền của quốc gia đối với nguồn tài nguyên trên quỹ đạo vệ tinh, đảm bảo yêu cầu về thông tin vệ tinh phục vụ an ninh quốc phòng, phòng chống thiên tai..., nhưng đến thời điểm năm 2011 chưa đảm bảo hiệu quả kinh doanh như kế hoạch trong dự án được phê duyệt.

Dự án Vinasat I tính đến năm 2011 đã lỗ trên 1.588 tỉ đồng, lỗ vượt dự kiến 329 tỉ đồng. Nguyên nhân là khách hàng thuê kênh không đảm bảo theo kế hoạch do việc lựa chọn cấu hình băng tần chưa phù hợp thực tế. Dự án Vinasat II được đánh giá có mức độ khai thác tốt nhất vẫn lỗ 62-130 triệu USD, trường hợp xấu có thể lỗ tới 216 triệu USD (tương đương 4.000 tỉ đồng).

Một trong những dự án lớn nhằm đáp ứng nhu cầu về hạ tầng cơ sở viễn thông và công nghệ thông tin phục vụ phát triển kinh tế và an ninh quốc phòng lại bị VNPT “treo” gần 10 năm. Đó là dự án đầu tư tuyến cáp quang biển trục Bắc - Nam với tổng mức đầu tư gần 3.000 tỉ đồng bằng nguồn vốn vay ODA của Nhật Bản.

Nguyên nhân chủ yếu là do khâu khảo sát, thiết kế, lập dự toán, thẩm tra, phê duyệt thực hiện kéo dài từ năm 2004-2007, đến nay dự án vẫn chưa thực hiện xong giai đoạn đấu thầu, làm ảnh hưởng tới hiệu quả của dự án và môi trường đầu tư trong việc sử dụng nguồn vốn ODA.