Phóng to

HS lớp 9 ôn bài chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 (năm 2006). Rất ít HS sau khi tốt nghiệp THCS chọn con đường học nghề

Điều này thể hiện rõ nhất ở chỗ: sau THCS phần lớn HS chọn con đường học tiếp THPT và chỉ một số ít HS chọn con đường học nghề; cuộc chạy đua vào các trường đại học vẫn diễn ra căng thẳng, tốn kém, mất cân đối nghiêm trọng trong đào tạo nhân công cho các ngành kinh tế.

Theo kết quả khảo sát ý kiến của 1.466 HS tại TP.HCM và một số tỉnh phía Nam (của Th.S Lê Nguyễn Trung Nguyên, phó giám đốc Trung tâm Đánh giá và kiểm định chất lượng - Viện Nghiên cứu giáo dục): bốn yếu tố ảnh hưởng nhất đến quyết định chọn nghề của HS là lương cao, cơ hội được tiếp xúc nhiều, nghề được mọi người tôn trọng và công việc nhẹ nhàng. Th.S Nguyên đặt câu hỏi: “Khó có công việc nào nhẹ nhàng lại lương cao. Phải chăng chúng ta chưa tư vấn sâu sát, chưa giáo dục hướng nghiệp đến nơi đến chốn khiến HS “vọng tưởng” và mơ hồ về nghề nghiệp tương lai?”.

Ngay như chương trình THPT phân ban, theo GS.TSKH Lê Ngọc Trà, qui trình khảo sát nhu cầu của người học trước khi thiết kế chương trình phân ban chưa được quan tâm thỏa đáng. Chủ trương phân ban đã đưa HS từ chỗ không cần phải chọn lựa (vì trước kia chỉ có một chương trình học thống nhất) đến chỗ phải lựa chọn một chương trình học (mà bản thân HS không thích hoặc không chắc có thích hợp hay không). Công tác tư vấn ở đây rất quan trọng nhưng hiện vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.

Khó có thể nói chương trình phân ban hiện nay có tác dụng tốt trong việc định hướng nghề nghiệp cho HS vì chương trình phân ban hiệu quả chưa rõ ràng, chưa đáp ứng được mục tiêu như là một bước đệm chuẩn bị cho việc thực hiện phân hóa HS bằng phương thức dạy học tự chọn (như các nước tiên tiến đang làm). Nhà trường không nhất thiết phải dạy đầy đủ mọi học phần mà HS chọn. Các cơ sở giáo dục khác (viện, trung tâm) có thể đảm đương (dĩ nhiên phải kiểm định và công nhận chất lượng chương trình đào tạo). GS Lê Ngọc Trà kết luận: “Công tác tư vấn học đường cần được quan tâm đúng mức, bắt đầu bằng đào tạo đội ngũ chuyên nghiệp, am hiểu hệ thống giáo dục và thị trường lao động, có chuyên môn nhằm giúp phụ huynh, HS trong việc định hướng học tập”.

Muốn phân luồng HS vào các cơ sở đào tạo nghề thì bản thân các cơ sở này phải khẳng định lại vị trí của mình, đồng thời có nhiều biện pháp thu hút HS” - Th.S Nguyễn Ngọc Tài, Viện Nghiên cứu giáo dục, kiến nghị: “Theo tôi, nên tổ chức lại loại hình trung học nghề. Rất cần phát triển loại hình này ở ngoại thành và vùng ven để thu hút số HS phổ thông có hoàn cảnh khó khăn (các em được trợ cấp học phí của địa phương). Phát triển nhiều loại hình đào tạo khác nhau để rèn luyện kỹ năng nghề cho số HS không đậu vào ĐH, CĐ...”.