Thất bại của HLV Yutaka Ikeuchi với đội tuyển U19/U20 Việt Nam ở hai giải đấu vừa qua đã viết thêm lịch sử buồn của các nhà cầm quân người Nhật Bản với bóng đá Việt Nam.

Đội tuyển U19 Việt Nam bị loại ngay từ vòng bảng Giải U19 Đông Nam Á 2026, U20 Việt Nam xếp chót bảng C vòng loại U20 châu Á 2027 ngay trên sân nhà sau 3 trận toàn thua. 

HLV giỏi chưa chắc là HLV phù hợp

Đứng hạng 17 thế giới và dẫn đầu châu Á trên bảng xếp hạng FIFA gần nhất, bóng đá Nhật Bản rõ ràng là một hình mẫu phát triển mà bóng đá Việt Nam hướng tới. Từ bóng đá học đường, đào tạo trẻ, mô hình bóng đá chuyên nghiệp cho đến phong cách chơi bóng.

Tuy nhiên, điều khá nghịch lý là những HLV Nhật Bản đã và đang làm việc tại Việt Nam lại chưa tạo được dấu ấn, nếu như không nói là thất bại nặng nề. 

Từ những HLV đã nói lời chia tay như Toshiya Miura (đội tuyển U23 và đội tuyển Việt Nam), Norimatsu Takashi (đội tuyển nữ Việt Nam), Akira Ijiri (U17 và U20 nữ) đến các HLV vẫn còn đang làm việc như Okiyama Masahiko (U17 và U20 nữ) và Yutaka Ikeuchi đều không thành công dù có bảng CV (lý lịch) khá hoành tráng. 

Vậy "Tại sao các HLV Nhật Bản lại chưa thành công?". Câu trả lời là HLV giỏi thì chưa chắc là HLV phù hợp với bóng đá Việt Nam.

Các HLV Nhật Bản khi sang Việt Nam làm việc đều gần như đưa nguyên mô hình và phương pháp huấn luyện của bóng đá Nhật Bản. Và đó là nguyên nhân lớn nhất cho thất bại. 

Nhật Bản có cơ sở vật chất cùng hệ thống bóng đá rất phát triển. Cầu thủ Nhật Bản có chất lượng tốt và được huấn luyện thống nhất một cách chơi xuyên suốt từ các tuyến, tính chuyên nghiệp cao. Nhưng cơ sở vật chất, cầu thủ Việt Nam không thể sánh bằng để các HLV Nhật Bản có thể áp đặt nguyên xi "tiêu chuẩn Nhật Bản". 

Để có thể nhìn rõ hai khía cạnh này, có thể nhìn sang trường hợp của HLV Akira Ijiri. Sáu năm làm việc với các đội tuyển nữ trẻ quốc gia Việt Nam, HLV Akira Ijiri đều không tạo dấu ấn nào. Nhưng khi quay lại Nhật Bản, ông đã đưa U20 nữ Nhật Bản vô địch U20 châu Á 2026.

Điều này cho thấy môi trường, hệ thống cầu thủ và điều kiện làm việc ảnh hưởng cực lớn đến thành công của một HLV Nhật Bản.

Nhiều lý do cho thất bại của HLV Nhật Bản 

Thành công trong bóng đá hội tụ rất nhiều yếu tố, trong khi thất bại đôi khi chỉ cần một yếu tố không phù hợp.

Tại sao HLV Hàn Quốc như Park Hang Seo và Kim Sang Sik thành công rực rỡ với bóng đá Việt Nam? Rõ ràng, đó là sự thích nghi.

Người Hàn Quốc coi trọng quan hệ, thứ bậc, tình cảm và tinh thần tập thể. Vì thế, các HLV Hàn Quốc khi sang Việt Nam có thể nhanh chóng làm quen và tạo sự gần gũi với cầu thủ. Hơn nữa, HLV Hàn Quốc thường có thế mạnh trong quản lý tâm lý cầu thủ.

Anh Lê Huy Khoa - cựu trợ lý ngôn ngữ của HLV Park Hang Seo - cho rằng đây là điều cực kỳ quan trọng trong bóng đá. Bởi cầu thủ không chỉ cần nghe chiến thuật mà còn phải tin vào người đang dẫn dắt mình.

Một nguyên nhân khác là tính cách. Nếu như người Nhật Bản kiên trì xây dựng hệ thống và sẵn sàng chờ có kết quả sau vài năm, thì người Hàn Quốc thường quyết liệt và muốn thấy kết quả sớm. Điều này khá phù hợp với tâm lý bóng đá Việt Nam, nơi người hâm mộ thường chỉ "yêu bóng đá chiến thắng".

HLV Nhật Bản thường làm việc theo một quy trình rất rõ ràng, đó là ưu điểm lớn. Nhưng môi trường bóng đá Việt Nam không phải lúc nào cũng có một hệ thống hoàn chỉnh để vận hành. 

Sân tập hạn chế, chất lượng cầu thủ không đồng đều và những vấn đề ngoài chuyên môn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Trong môi trường như vậy, khả năng ứng biến và xoay xở đôi khi quan trọng không kém chiến thuật. Nhưng các HLV Nhật Bản lại không có được điều đó. 

Quan trọng hơn, các HLV Nhật Bản hầu như không có sự giúp đỡ của các trợ lý đồng hương chứ chưa nói đến mức độ "thiện chiến". 

Trong khi đó, HLV Park Hang Seo và Kim Sang Sik tạo được dấu ấn ở Việt Nam vì có đội ngũ trợ lý đồng hương giỏi. Một HLV giỏi nhưng không có đội ngũ trợ lý phù hợp thì cũng rất khó biến triết lý thành kết quả trên sân.

Các HLV Nhật Bản đã thất bại thế nào với bóng đá Việt Nam?

Tính thêm HLV Yutaka Ikeuchi vừa thất bại với lứa U19/U20 Việt Nam, bóng đá Việt Nam đã có nhiều lần thất vọng với các HLV đến từ Nhật Bản.