Vì sao Bộ Công Thương đề xuất tách EVNNPT ra khỏi EVN?

Ông Bùi Quốc Hùng - Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) - đã trả lời và thông tin cho Tuổi Trẻ tại cuộc họp báo thường kỳ quý 3-2026 khi được hỏi về đề án tái cơ cấu ngành điện và EVN. 

Tách riêng EVNNPT để đảm bảo tính độc lập?

Theo đó, Bộ Công Thương đề xuất trong đề án tái cơ cấu ngành điện sẽ sớm tách Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) ra khỏi EVN để chuyển về bộ chuyên ngành quản lý, nhằm phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh cũng như đảm bảo tính đồng bộ nguồn - lưới trong việc triển khai Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia.

Không nêu rõ kế hoạch dự kiến thực hiện việc tách EVNNPT, song theo ông Hùng, việc thực hiện tách bạch sẽ theo lộ trình từng bước, để đảm bảo khả năng tài chính cho các đơn vị này ký kết các hợp đồng quản lý rủi ro với các đơn vị phát điện.

Trong cơ cấu hiện nay, EVNNPT đang là đơn vị thành viên của EVN nhưng hạch toán độc lập, có vai trò là doanh nghiệp nhà nước duy nhất phát triển, vận hành hệ thống truyền tải điện toàn quốc. 

Vì thế hệ thống truyền tải điện Việt Nam trực thuộc EVNNPT mang tính chất "độc quyền tự nhiên" khi hầu hết các dự án có nguồn vốn đầu tư lớn, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo vận hành hệ thống điện quốc gia, đảm bảo an ninh năng lượng.

Phân tích các lý do đề xuất tách EVNNPT ra khỏi EVN, một chuyên gia ngành điện cho rằng việc phân tách riêng khâu truyền tải điện khỏi khâu phát điện và mua buôn, bán lẻ điện để đảm bảo tính công bằng, minh bạch, không phân biệt trong việc tiếp cận dịch vụ truyền tải điện. 

Cùng đó, EVNNPT sẽ tạo được tín nhiệm về tài chính từ các nhà đầu tư trong việc cạnh tranh với các đơn vị thuộc EVN, đặc biệt là các đơn vị phát điện, phân phối điện. Tổng công ty cũng sẽ đảm bảo năng lực tự chủ tài chính, quản trị và trách nhiệm giải trình, khả năng tiếp cận đa dạng nguồn vốn đầu tư 

Giải bài toán thách thức vốn đầu tư quy mô lớn

Đặc biệt, đặt trong bối cảnh EVNNPT cần nguồn vốn lớn để triển khai khoảng 220 dự án lưới điện truyền tải theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Theo đó, EVNNPT dự kiến cần vay khoảng 204.000 tỉ đồng, tương đương 7,8 tỉ USD đến năm 2030. Áp lực đầu tư đang đặt ra yêu cầu cho doanh nghiệp này phải đa dạng nguồn vốn, chuẩn bị dự án theo tiêu chuẩn quốc tế khi khả năng thu xếp vốn mỗi năm chỉ khoảng 40%.

Báo cáo tài chính EVNNPT đến tháng 6-2026 ghi nhận lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh là 2.476 tỉ đồng so với mức lỗ 742,2 tỉ đồng của năm trước; lợi nhuận sau thuế là 2.415 tỉ đồng. 

Tuy nhiên huy động vốn của EVNNPT đang bị ràng buộc bởi giới hạn tín dụng và mức độ rủi ro tài chính hợp nhất từ Tập đoàn EVN. Do đó việc cơ cấu khâu truyền tải nhằm đảm bảo tính tách bạch, trung lập và nâng cao khả năng huy động nguồn lực đầu tư là yêu cầu khách quan, phù hợp thực tiễn. Việc tách bạch cũng thể chế hóa định hướng tái cơ cấu của Luật Điện lực, Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh năng lượng.

Dù vậy, những bài toán đặt ra trong việc tách EVNNPT ra khỏi EVN, đó là vấn đề thủ tục pháp lý, sắp xếp tài sản, đặc biệt là xử lý các khoản nợ vay mà hiện nay EVN đang bảo lãnh hoặc cho vay lại. Đặc biệt khi nhu cầu đầu tư truyền tải theo Quy hoạch điện VIII là rất lớn nên cùng với việc tách EVNNPT, cần có cơ chế giá truyền tải minh bạch, đủ hấp dẫn cho nhà đầu tư để bù đắp các chi phí và đảm bảo tài chính bền vững. 

Bộ Công Thương: Xem xét lập Tổng công ty Phát điện chiến lược quốc gia

Đề án tái cơ cấu thị trường điện cạnh tranh gắn với tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được Bộ Công Thương thông tin.