Cụ thể khoảng hai tháng qua, nhiều hãng truyền thông ở Mỹ đã nêu ra câu hỏi về lập trường của hai nhân vật chủ chốt trong đội ngũ lãnh đạo đối ngoại dưới quyền ông Trump ở Nhà Trắng: Phó tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio. 

Trong khi ông Rubio được cho là theo đuổi lập trường cứng rắn, thì Phó tổng thống Vance ưu tiên ngoại giao và phản đối các đợt không kích mới.

Đi tìm lối thoát ở Nhà Trắng

Ngày 8-8, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington đã đạt tiến triển trong đàm phán với Iran. "Tôi nghĩ chúng ta đã có một số bước tiến trong vài ngày qua", ông Vance nói với Đài Fox News.

"Chúng ta đang dùng mọi công cụ - ngoại giao, kinh tế, quân sự - để đạt kết quả tốt nhất cho người dân Mỹ", ông nói thêm.

Phát biểu của ông Vance được đưa ra sau khi tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, kêu gọi giới chức cấp cao chính quyền Trump tìm "lối thoát" cho cuộc đối đầu với Iran. 

Theo Đài CNN ngày 7-8, ông Caine đã nêu ý kiến này trong các cuộc trao đổi với Giám đốc CIA John Ratcliffe, Ngoại trưởng Marco Rubio và Phó tổng thống Vance.

Là quan chức quân sự cấp cao nhất nước Mỹ, ông Caine về cơ bản cảnh báo giới lãnh đạo chính trị rằng chỉ không kích thì khó đạt được mục tiêu mà Tổng thống Trump đề ra với Iran.

Trong khi đó, Nhà Trắng nhiều lần bác bỏ tin đồn về bất đồng giữa ông Vance và ông Rubio - hai người vốn có quan điểm đối ngoại trái ngược. 

"Chỉ có một phe - phe của Tổng thống Trump - và cả chính quyền đều ủng hộ nỗ lực của ông nhằm đảm bảo Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân", người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nói hồi tháng 7.

Tuy nhiên, trước khi làm Phó tổng thống, ông Vance thường xuyên chỉ trích các cuộc chiến ở nước ngoài là lãng phí sinh mạng và tiền bạc nước Mỹ. Còn ông Rubio từng nhiều năm gây dựng tên tuổi trong phe diều hâu tại Thượng viện, theo đuổi lập trường cứng rắn với Iran, Nga và Cuba.

Vấn đề càng phức tạp khi cả hai đều được xem là ứng viên kế nhiệm tiềm năng của ông Trump, mỗi người có một nhóm cử tri riêng. Ông Rubio đại diện phe "tân bảo thủ" trong đảng, ủng hộ can thiệp nhiều hơn ở nước ngoài. Ông Vance lại là tiếng nói của nhóm cử tri và chuyên gia theo đuổi chủ trương "Nước Mỹ trên hết", muốn giảm bớt các cuộc chiến tốn kém, liều lĩnh.

Giữ vai trò chủ chốt trong đàm phán với Iran thời gian qua, ông Vance cũng là người hứng nhiều chỉ trích từ các thượng nghị sĩ và phe diều hâu Đảng Cộng hòa. Họ xem thỏa thuận là sự đầu hàng trước Tehran, có thể trở thành thảm họa chính trị cho đảng này trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.

Ông Vance trở thành gương mặt công khai đại diện cho đàm phán Iran của ông Trump, sau khi Mỹ ký bản ghi nhớ 14 điểm với Iran vào tháng 6. Thỏa thuận này vấp phải chỉ trích gay gắt trong nội bộ Đảng Cộng hòa, khi một số thượng nghị sĩ có ảnh hưởng công khai phản đối, cho rằng đây là sự nhượng bộ quá mức với Iran.

Sóng ngầm chính trị

Trong số những người chỉ trích lớn tiếng nhất có các thượng nghị sĩ Cộng hòa: ông Bill Cassidy (Louisiana), ông Ted Cruz (Texas), ông Tom Cotton (Arkansas) và ông Thom Tillis (North Carolina).

Tổng thống Trump khiến tình hình thêm phức tạp khi công khai phát tín hiệu rằng cấp phó của ông sẽ phải chịu trách nhiệm nếu thỏa thuận thất bại. "Nếu nó thành công, tôi sẽ nhận công lao", ông Trump nói với các phóng viên. "Nếu không thành công, tôi sẽ đổ lỗi cho JD".

Trong khi đó, ông Rubio giữ khoảng cách với nỗ lực đàm phán với Iran. Giới phân tích cho rằng đây là bước đi chiến lược, giúp ông ở thế thuận lợi nếu thỏa thuận sụp đổ.

Chia rẽ trong nội bộ Đảng Cộng hòa xoay quanh các điều khoản chi tiết của thỏa thuận. Ông Vance lập luận thỏa thuận giúp Iran trở lại nền kinh tế toàn cầu, mở đường cho quan hệ tốt đẹp hơn. Ngược lại, phe diều hâu cho rằng Mỹ đang nhượng bộ quá nhiều.

Hình ảnh của ông Rubio - một nhân vật thân Israel, theo trường phái ngoại giao truyền thống - cũng tạo khoảng cách giữa hai nhân vật hàng đầu trong chính quyền Trump. 

Hồi tháng 7, ông Vance từng có phát biểu khá gay gắt với Israel, khi ám chỉ Tel Aviv không muốn tiến tới thỏa thuận hòa bình. "Các bạn là một quốc gia 9 triệu dân. Các bạn không thể cứ dùng việc chém giết để giải quyết mọi vấn đề an ninh quốc gia", ông Vance nói thẳng.

Về ý thức hệ, ông Vance đại diện nhánh chống tinh hoa, theo chủ nghĩa độc lập. Ông Rubio đại diện nhánh truyền thống hơn, chủ trương can dự quốc tế và xây dựng liên minh.

Cộng thêm mối kình địch ngầm cho vị trí kế nhiệm ông Trump, nếu bế tắc trong cuộc đàm phán Iran còn kéo dài, nhiều dấu hiệu rạn nứt hơn tại Nhà Trắng nhiều khả năng sẽ tiếp tục xuất hiện.

Phó tổng thống Mỹ Vance: Đàm phán Mỹ - Iran tiến triển nhưng vẫn còn bất đồng

Ông JD Vance cho biết tuần qua Mỹ đã đạt một số tiến triển trong đàm phán với Iran, nhưng hai bên tiếp tục bất đồng về điều kiện mở lại eo biển Hormuz.