Hội thảo lấy ý kiến đề án Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật do Bộ Tư pháp tổ chức sáng 16-5 - Ảnh: T.L
Hai đề án được đưa ra thảo luận gồm Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Dữ liệu là nhiên liệu, AI là động cơ
Tại hội thảo, ông Nguyễn Minh Dũng - Cục Công nghệ thông tin, Bộ Tư pháp - cho biết hiện nay công tác xây dựng và thực thi pháp luật tại Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn. Dữ liệu pháp luật đang bị phân tán ở nhiều hệ thống khác nhau, thiếu chuẩn hóa và chưa hình thành được tri thức có cấu trúc.
Việc soạn thảo văn bản phần lớn vẫn dựa trên kinh nghiệm và xử lý thủ công, dẫn đến tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn hoặc tồn tại những khoảng trống pháp lý khó phát hiện.
Khi xây dựng đề án cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật, Bộ Tư pháp đặt ra quan điểm là cơ sở lớn về pháp luật được coi là hạ tầng dữ liệu quốc gia, là thành phần cốt lõi của hệ sinh thái pháp luật số. Để áp dụng nguyên tắc "AI First", ưu tiên thiết kế dữ liệu để máy có thể đọc và xử lý.
Cơ sở dữ liệu này không chỉ bao gồm văn bản quy phạm mà còn mở rộng tới 12 nhóm dữ liệu khác như bản án, án lệ, điều ước quốc tế và cả các phản ánh chính sách từ báo chí, mạng xã hội…
Dưới góc độ doanh nghiệp đồng hành, ông Trần Văn Khánh - đại diện FPT - ví cơ sở dữ liệu lớn là nhiên liệu, còn AI pháp lý chính là động cơ. Cả hai phải song hành để giải quyết bài toán một cách trọn vẹn.
Đại diện FPT đề xuất xây dựng "Đồ thị tri thức pháp luật quốc gia" để mô hình hóa các mối quan hệ phức tạp giữa hàng trăm ngàn văn bản, giúp AI có thể suy luận logic, phát hiện mâu thuẫn và truy vết nguồn gốc các điều khoản một cách chính xác.
Điểm đáng chú ý nhất của các đề án này là khả năng cá thể hóa dịch vụ pháp lý, người dân và doanh nghiệp có thể thông qua các trợ lý ảo để tra cứu, giải thích luật một cách dễ hiểu 24/7.
AI sẽ đóng vai trò như một "luật sư" tin cậy cho từng tổ chức, cá nhân, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý trong các giao dịch dân sự và sinh hoạt hằng ngày. Đối với cơ quan nhà nước, AI hỗ trợ soạn thảo, thẩm định và đánh giá tác động chính sách dựa trên dữ liệu thực tiễn, từ đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của nền hành chính.
Cần cơ chế đột phá để thu hút nguồn lực
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, các chuyên gia cho rằng cần một nguồn lực đầu tư khổng lồ và dài hạn.
Bà Nguyễn Thị Trúc Vân - Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM - đề xuất đẩy mạnh mô hình hợp tác công tư (PPP). Theo đó, Nhà nước đóng vai trò cung cấp dữ liệu chính thống và ban hành tiêu chuẩn, trong khi doanh nghiệp tư nhân đầu tư về vốn, công nghệ và vận hành.
Bên cạnh đó, việc xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn riêng cho pháp luật Việt Nam được đánh giá là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng để đảm bảo chủ quyền dữ liệu và sự phù hợp với tư duy lập pháp quốc gia.
Các cơ chế như "Sandbox" (thí điểm có kiểm soát) và quỹ phát triển AI quốc gia cũng được kỳ vọng sẽ tạo đà cho các doanh nghiệp công nghệ (LegalTech) cùng tham gia phát triển hệ sinh thái này.
Ứng dụng công nghệ là giải pháp để xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ là giải pháp căn cơ để xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, tương tự như mô hình thành công của các nước G7 hay OECD.
Nếu có AI phục vụ xây dựng và thực thi pháp luật, đây sẽ là ứng dụng hết sức hiệu quả để đạt mục tiêu hệ thống pháp luật hoàn thiện vào năm 2030.
"Chúng ta không thể đứng ngoài dòng chảy AI nếu muốn đột phá và cạnh tranh", ông Tịnh khẳng định.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận