TS NGUYỄN THỊ MINH HIỀN (Trưởng khoa quan hệ công chúng và quảng cáo, Học viện Báo chí và Tuyên truyền):

Thay đổi, đổi mới, và thích ứng

Tuổi Trẻ nhật báo đã gắn với ký ức và thói quen đọc báo của nhiều thế hệ trong suốt 51 năm qua, nên việc dừng in chắc chắn tạo ra một khoảng trống tâm lý nhất định, đặc biệt với những bạn đọc lớn tuổi đã quen thuộc và gắn bó với báo giấy từ rất lâu.

Tôi cho rằng quyền lực định hình dư luận của một tờ báo lớn không nằm ở việc có báo giấy hay không, mà nằm ở giá trị thông tin và chiến lược nội dung cũng như uy tín và thương hiệu mà tờ báo đã được xây dựng qua nhiều năm.

Thách thức của báo Tuổi Trẻ khi chỉ còn bản điện tử là làm sao để tờ báo vừa giữ được giá trị nội dung thông tin chất lượng, có tính thời sự, có sự kiểm chứng cao, khách quan, chính xác, vừa theo kịp được tốc độ cập nhật tin tức, mức độ tương tác để thu hút được công chúng trẻ và công chúng mục tiêu của tờ báo. 

Từ đó tạo ra một thương hiệu riêng biệt của cơ quan báo chí chuyên nghiệp so với các sản phẩm báo chí khác, vừa có thể là nguồn tin đáng tin cậy mà công chúng luôn ưu tiên chọn đọc giữa một không gian mạng tràn ngập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.

Muốn làm được điều này, tòa soạn cần xác định rõ chiến lược phát triển, đẩy mạnh chiến lược nội dung thông qua nghiên cứu toàn diện nhu cầu, thị hiếu công chúng và đổi mới tư duy quản trị theo hướng chuyển đổi số, đồng thời chuẩn hóa nhận diện thương hiệu trên mọi nền tảng số.

Xu hướng báo chí giải pháp và báo chí kiến tạo sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới tại Việt Nam. Độc giả số hiện nay có dấu hiệu mệt mỏi với những dòng tin tiêu cực liên tục, nên những bài viết có hướng giải quyết vấn đề và tạo cơ hội đồng kiến tạo cho công chúng sẽ giúp giữ chân người đọc lâu hơn. Tuy nhiên để làm tốt, tòa soạn cần tránh biến nội dung giải pháp thành một chiều, thiếu phản biện, vì điều đó sẽ làm giảm giá trị thông tin thực chất mà công chúng cần.

Nhìn về tương lai, nếu phải chọn một yếu tố để nhấn mạnh, tôi chọn thay đổi tư duy con người. Công nghệ và mô hình kinh doanh đều là công cụ, chỉ phát huy hiệu quả khi lãnh đạo tòa soạn và đội ngũ làm báo thực sự đổi mới tư duy làm báo, có khả năng thích ứng cao trong bối cảnh công nghệ liên tục thay đổi, bám sát tôn chỉ mục đích và đẩy mạnh thương hiệu của tờ báo, lấy người đọc làm trung tâm, hiểu và thích ứng với cách công chúng tiếp nhận thông tin hôm nay.

TS TRẦN DUY (phụ trách bộ môn báo chí số, Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông):

Chuyên sâu và đồng cảm với con người

Một tờ báo tồn tại và xây dựng được thương hiệu của mình trong hơn 50 năm là minh chứng rõ ràng nhất cho chất lượng đã được kiểm chứng qua thời gian.

Báo Tuổi Trẻ đã và đang là người bạn đồng hành đáng tin cậy của độc giả, luôn mang đến những câu chuyện nóng hổi, giàu cảm xúc cùng những phân tích chuyên sâu, sắc sảo về các vấn đề cấp thiết của xã hội.

Về vai trò của báo chí, khi muốn tìm hiểu sâu về những vấn đề đang nổi cộm trong xã hội hoặc cần lời giải thích cho những điều chưa hiểu, công chúng sẽ luôn tìm đến các nguồn tin báo chí chất lượng.

Nội dung báo chí sẽ luôn giữ được tính "chính thống" cao hơn so với thông tin từ các nhà sáng tạo nội dung độc lập vì họ sẽ chịu ít ràng buộc về mặt pháp luật và đạo đức nghề nghiệp hơn so với các nhà báo. Đó cũng chính là thế mạnh cần được khai thác của báo chí. Bên cạnh đó, tính chuyên sâu và sự đồng cảm với con người sẽ là những từ khóa giúp báo chí thật sự chạm đến mọi tầng lớp độc giả trong xã hội.

Theo tôi, báo chí thời kỳ "hậu báo in" sẽ chuyển từ giai đoạn "đại chúng hóa" sang "cá nhân hóa" và "chuyên biệt hóa". Công chúng báo chí sẽ ngày càng khó tính hơn trong việc lựa chọn nội dung để xem. Họ sẽ chỉ xem nội dung họ cảm thấy thực sự dành cho họ. Để "phụng sự công chúng" không đơn thuần là câu khẩu hiệu.

Các nhà quản lý báo chí, nhà báo sẽ cần đặt mình nhiều hơn vào vị trí của độc giả để lắng nghe mọi tiếng nói trong xã hội, để không thành viên tích cực nào của xã hội bị thiếu cơ hội xuất hiện trên báo chí.

Nhà báo THÙY MINH (cựu Giám đốc nội dung Vietcetera):

Hai lối đi cho nhà báo tương lai

Tôi cho rằng có hai lối đi cho nhà báo tương lai: hoặc là người giám tuyển thiết kế "thực đơn dinh dưỡng" giữa biển thông tin, hoặc là nhà nghiên cứu giải mã các mô thức hành vi xã hội. Tôi nghĩ chúng ta cần thực hiện cả hai vai trò nhưng theo quy trình và các công cụ khác nhau.

Về mặt nghiên cứu, tôi tạm phân loại nội dung thành ba lớp.

Lớp thứ nhất là tin tức nhanh chóng, chính xác.

Lớp thứ hai là phân tích nghiên cứu tin tức này quan trọng với xã hội hay cá nhân ra sao.

Lớp thứ ba là lưu giữ nó lại thành dữ liệu để rút ra các mô thức về sự lặp lại hay sẽ tạo phản ứng mới của độc giả.

Về mặt giám tuyển, tôi nghĩ các nhà báo nên tạo ra các tuyến nội dung "evergreen" (mãi xanh) - đó là những câu chuyện không lỗi thời, luôn có giá trị và tác động lớn với mọi thời cuộc và cá nhân.

Còn về mô hình thu phí bạn đọc, tôi thấy rất khó để chúng ta thu phí nội dung ở thời điểm này khi mọi thứ đã được miễn phí từ rất lâu. 

Vì thế đây là một bài toán tổng hợp của truyền thông trong thị trường Việt Nam: Bạn chỉ có thể thu phí khi người đọc nhìn thấy quyền lợi không nằm ở những bài báo mà là những "sản phẩm phái sinh" khác. Nó có thể là một bài phân

tích chuyên sâu của một chuyên gia hàng đầu (kiểu của The New Yorker). Nó có thể là một dữ liệu khổng lồ mà tòa soạn đó đã lưu trữ hàng năm (Bloomberg). Hoặc nó có thể là… vé của một cuộc chạy marathon hay một cuộc họp cấp cao quy tụ các nhà lãnh đạo. Người đọc sẽ trả tiền cho những sản phẩm đó.

TS TRIỆU THANH LÊ (Trưởng khoa báo chí và truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV TP.HCM):

Giáo dục về tin tức chính thống

Một yếu tố quan trọng cần quan tâm để phát triển thương hiệu và ảnh hưởng lâu dài của báo Tuổi Trẻ cho nhiều thế hệ mai sau là giáo dục tin tức và truyền thông quảng bá.

Tuổi Trẻ và các tờ báo chính thống, có uy tín khác nên phối hợp cùng các cơ sở giáo dục ở nhiều cấp để thực hiện các chương trình giáo dục giúp học sinh - sinh viên hình thành thói quen tiếp cận thông tin chính thống, nhận diện tin giả, đồng thời hiểu và ghi nhớ các thương hiệu báo chí đáng tin cậy.

Trong bối cảnh đó, nếu các cơ quan báo chí không chủ động duy trì sự hiện diện của mình trong đời sống xã hội tập thể thông qua giáo dục, các hoạt động cộng đồng hay các chương trình truyền thông thương hiệu thì nguy cơ bị suy giảm mức độ nhận diện trong các thế hệ công chúng tương lai là hoàn toàn có thể xảy ra.

Trên chặng đường phát triển mới, tôi mong Tuổi Trẻ giữ vững các giá trị cốt lõi thông qua việc sản xuất các nội dung báo chí chất lượng, đáng tin cậy, có ảnh hưởng đến xã hội. Tôi tin là chất lượng nội dung, uy tín của báo sẽ giúp báo đứng vững trong bối cảnh nội dung số đa dạng hiện nay.

PATPON SABPAITHUNE (cựu Tổng biên tập báo Nation Thailand):

Nghề kể chuyện chính xác và liêm chính

Chúng ta đang sống trong một thế giới ngập tràn thông tin. Giữa dòng chảy thông tin với tốc độ chưa từng có, ranh giới giữa sự thật và hư cấu nhòe đi một cách nguy hiểm.

Dù các cơ quan truyền thông có thể thịnh rồi suy, nhu cầu thông tin vẫn sẽ luôn thắng thế. Sứ mệnh của báo chí sẽ luôn có chỗ đứng trong xã hội: phục vụ công chúng và nói lên sự thật, dù khó khăn đến đâu, một cách khách quan nhất có thể.

Khi nhiều tòa soạn lao theo nội dung và lượt xem để giành lấy sự chú ý, những cơ quan báo chí đáng tin cậy cần đứng vững và tự hào với nghề kể chuyện bằng sự chính xác và liêm chính. Mọi thứ còn lại chẳng qua chỉ là hình thức.

Trên chặng đường phía trước, tôi mong Tuổi Trẻ sẽ không chạy theo cơn say tương tác và không bị lung lay bởi gánh nặng lợi nhuận. Hãy là tiếng nói mà công chúng có thể đặt niềm tin trong thời đại đầy biến động, ngờ vực và bất an này.

Một buổi cà phê đặc biệt ở tòa soạn Tuổi Trẻ

Sáng 30-6 tại trụ sở tòa soạn ở TP.HCM, Tuổi Trẻ gặp lại những gương mặt quen có, lạ có trong sự kiện quá đỗi đặc biệt: tạm biệt các ấn phẩm báo giấy, đón chào phiên bản báo điện tử Tuổi Trẻ mới mẻ hơn, đặc sắc hơn.