Đó là những ngày không thể nào quên của những người làm báo Tuổi Trẻ, số lượng phát hành tăng vọt, bạn đọc gửi thư tới tấp về báo, uy tín của tờ báo tăng rất mạnh, Thủ tướng gửi thư khen...

"Sống lại" Nhật ký Đặng Thùy Trâm nhờ báo Tuổi Trẻ

Trong căn nhà bên hồ nước và vườn xanh giữa lòng Hà Nội, ba em gái của liệt sĩ Đặng Thùy Trâm là Phương Trâm, Hiền Trâm, Kim Trâm cùng bồi hồi nhớ lại những ngày đặc biệt của 21 năm về trước, khi người chị thân yêu của họ "sống dậy" trở về cùng cuốn nhật ký có số phận kỳ lạ.

Bà Kim Trâm kể dịp 30-4 năm 2005, câu chuyện có một cuốn nhật ký chiến trường của một liệt sĩ được một người phía bên kia chiến tuyến gìn giữ suốt 35 năm và tìm cách trả lại cho gia đình liệt sĩ gây sự chú ý của công chúng.

Nhưng phải đợi tới khi báo Tuổi Trẻ chọn trích đăng một số đoạn trong cuốn nhật ký ấy vào những ngày tháng 7-2005 mới thật sự "bùng nổ lớn chuyện".

Bà Hiền Trâm nhớ lại lúc đó bà đang làm việc cho Bưu điện Hà Nội nên bà có cơ duyên nhìn thấy rất rõ hiệu ứng của bạn đọc khi báo Tuổi Trẻ trích đăng Nhật ký Đặng Thùy Trâm.

Sạp báo trước cửa Bưu điện Hà Nội sáng sáng người dân rồng rắn xếp hàng mua báo, khao khát chờ đợi mỗi ngày được đọc mấy trang nhật ký của người con gái Hà Nội, một nữ bác sĩ trẻ đã vào chiến trường khốc liệt và rồi hy sinh anh dũng.

Số lượng phát hành báo Tuổi Trẻ tăng vọt khiến bà Hiền Trâm, khi đó đang phụ trách công tác kế hoạch của Bưu điện Hà Nội, phải phân bổ lại nhân lực của cơ quan, bố trí thêm người cho công việc phát hành báo. "Công ăn việc làm của bưu điện sống động hẳn lên", bà nhớ lại.

Bà Kim Trâm kể thêm những ngày đó, mọi người viết thư gửi đến cho gia đình rất nhiều. Có cụ Song Vân ở phố Lò Đúc còn photocopy những trang báo Tuổi Trẻ nặng ân tình ấy, mang tới tận nhà tặng cho bà Doãn Ngọc Trâm.

"Báo Tuổi Trẻ đã huy động được lòng người ghê lắm"

Nhà báo Lê Hoàng - Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ thời kỳ ấy - nhớ lại tháng 5-2005, báo Tuổi Trẻ đã rất thành công với loạt trích đăng nhật ký Mãi mãi tuổi 20 của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, tạo nên lượng bạn đọc lớn cho tác phẩm này. Nhưng tới loạt trích đăng Nhật ký Đặng Thùy Trâm vào tháng 7 thì "bùng nổ".

"Số lượng phát hành Tuổi Trẻ tăng lên dữ lắm. Ai ngờ đăng nhật ký chiến tranh mà tăng số lượng phát hành ghê gớm như vậy. Quá trời thư bạn đọc gửi về báo", ông Lê Hoàng kể.

Tuổi Trẻ tăng con số phát hành lên trên dưới 400.000 bản. Những trang nhật ký cảm động đã đi khắp cả nước, tạo thành hiện tượng trong đời sống xã hội lúc bấy giờ, đặc biệt là trong thanh niên.

Thừa thắng, báo Tuổi Trẻ đã kết hợp với Trung ương Đoàn phát động phong trào làm theo tấm gương chị Đặng Thùy Trâm, được đoàn viên thanh niên hưởng ứng sôi nổi khắp cả nước.

Nhờ hiệu ứng xã hội to lớn ấy mà số lượng phát hành sách Nhật ký Đặng Thùy Trâm tăng vọt, tạo nên hiện tượng xuất bản với gần 400.000 bản riêng trong mấy tháng cuối năm 2005, phá kỷ lục xuất bản nhiều năm trước đó. Cho đến nay, sau hơn 20 năm, Nhật ký Đặng Thùy Trâm vẫn là cuốn bán chạy nhất của Nhã Nam, với con số cả triệu bản.

Cũng nhờ vào tình yêu và sự tin tưởng của bạn đọc cả nước dành cho tờ báo mà Tuổi Trẻ đứng ra phát động bạn đọc quyên góp để xây dựng được Bệnh xá Đặng Thùy Trâm ở Đức Phổ, Quảng Ngãi nơi chị Đặng Thùy Trâm hy sinh, trị giá cả chục tỉ đồng.

Ông Lê Hoàng còn nhớ lễ khánh thành bệnh xá tổ chức dưới mưa. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết về dự, rất cảm động. "Lúc ấy Tuổi Trẻ đã huy động được lòng người ghê lắm, uy tín Tuổi Trẻ lên cao lắm", ông Lê Hoàng nói.

Nguyễn Ngọc Tư và diễn đàn văn chương đầu thế kỷ

Tháng 11-2005, Tuổi Trẻ nhật báo khởi đăng 6 kỳ Cánh đồng bất tận của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, tạo ra một "cuộc chiến" văn chương sôi nổi chưa từng có từ cuối năm 2005 tới hết năm 2006.

Thời đó nhà báo Đinh Thúy Nga (biên tập viên của báo Tuổi Trẻ) nhận bản thảo trực tiếp từ Nguyễn Ngọc Tư, nhưng ban đầu chị chưa đọc vì truyện quá dài so với nhu cầu sử dụng (trước đó Tuổi Trẻ chưa bao giờ in truyện dài).

Tuy nhiên, dư luận quanh tác phẩm được người nọ truyền tai (và chuyền tay) người kia (Cánh đồng bất tận đã in ba kỳ trên báo Văn Nghệ từ cuối tháng 8 tới đầu tháng 9-2005) khiến chị Thúy Nga tò mò đọc.

Hay quá! Bất ngờ trước sự cuốn hút và sức nặng văn chương của một cây bút trẻ, chị đề xuất với ban biên tập in Cánh đồng bất tận trên Tuổi Trẻ nhật báo. Đây là lần hiếm hoi báo Tuổi Trẻ đăng feuilleton (nhiều kỳ) một sáng tác văn học.

Việc đăng tải tác phẩm của nhà văn trẻ đất Cà Mau và mở diễn đàn sau đó đã tạo ra một "cuộc chiến" văn chương với những ý kiến trái chiều. Ngược lại, lượng độc giả ủng hộ tăng lên rất mạnh. Tờ báo nhận được hàng chồng thư tay mỗi ngày từ bạn đọc cả nước lên tiếng bảo vệ tác phẩm.

Nhờ hiệu ứng đó, khi Nhà xuất bản Trẻ in Cánh đồng bất tận thành sách đã tạo ra một kỷ lục hy hữu cho ngành xuất bản với hơn 108.000 bản qua 24 lần in (thời điểm năm 2010). Tháng 10-2006, tác phẩm đoạt giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam.

Giờ đây Nguyễn Ngọc Tư không còn là một nhà văn "gây lạ" nữa, nhưng chắc chắn vẫn là một hiện tượng văn chương độc đáo của văn đàn Việt Nam.

"Sau này, tất nhiên cả trước đó, Tuổi Trẻ đã lên tiếng ủng hộ nhiều tiếng nói mới mẻ, những sáng tác nhân văn có giá trị dù có thể gây ra không ít tranh cãi; nhưng cuộc bàn luận văn chương sôi nổi quanh Cánh đồng bất tận với tôi vẫn hứng khởi nhất. Còn nói theo ngôn ngữ của bạn trẻ bây giờ đúng là rực rỡ", chị chia sẻ.

Nhật báo Tuổi Trẻ - ngày đặc biệt

Ngày 29-6-2026 với Tuổi Trẻ là một ngày đặc biệt: nhật báo thực hiện số cuối cùng sau hành trình 51 năm phụng sự bạn đọc.