Đây là hoạt động hướng tới kỷ niệm 60 năm thành lập Trường đại học Điện lực (1966-2026) và 128 năm truyền thống đào tạo kỹ thuật (1898-2026).

Ưu thế của truyền tải điện một chiều cao áp

Hội thảo quy tụ khoảng 200 đại biểu là đại diện các cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), các tổng công ty thành viên của EVN, Viện Năng lượng, các Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 1, 2, 3, 4 (PECC1, PECC2, PECC3, PECC4)…

Ngoài ra, còn có đại biểu từ Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Trường đại học Công nghiệp TP.HCM...

Theo PGS TS Đinh Văn Châu - Hiệu trưởng Trường đại học Điện lực, việc phát triển lưới điện thời kỳ mới cần nâng cao tư duy từ "đáp ứng nhu cầu truyền tải" lên "kiến tạo không gian phát triển nguồn điện, thị trường điện và chuyển dịch năng lượng".

Hiện hệ thống điện xoay chiều cao áp (HVAC) - đang là nền tảng chủ đạo của lưới điện Việt Nam cũng như thế giới. Song nhu cầu truyền tải công suất lớn trên khoảng cách dài tăng lên hay phải kết nối các nguồn điện xa bờ, điều khiển dòng công suất chính xác giữa các vùng, truyền tải điện một chiều cao áp (HVDC) bắt đầu thể hiện những ưu thế riêng.

HVDC, theo PGS TS Đinh Văn Châu, không nên được hiểu là sự thay thế đơn giản cho HVAC. Cách tiếp cận phù hợp là xây dựng một hệ thống truyền tải lai AC/DC, trong đó HVAC bảo đảm cấu trúc lưới truyền thống, còn HVDC bổ sung các "hành lang công suất lớn" có khả năng điều khiển cao.

"Hệ thống HVDC hiện đại đòi hỏi kiến thức liên ngành: hệ thống điện, điện tử công suất, điều khiển, bảo vệ rơle, thiết bị cao áp, mô phỏng số, an ninh mạng công nghiệp, kinh tế năng lượng và quản trị dự án hạ tầng lớn. 

Điều đó đặt ra yêu cầu mới cho các trường đại học là chương trình đào tạo phải cập nhật nhanh hơn, phòng thí nghiệm phải gắn với mô phỏng và dữ liệu vận hành thực tế hơn.

Nghiên cứu khoa học cũng phải hướng nhiều hơn tới các bài toán của hệ thống điện Việt Nam và hợp tác với doanh nghiệp phải đi vào các chủ đề cụ thể như mô hình hóa trạm chuyển đổi, điều khiển VSC, bảo vệ lưới DC, đánh giá ổn định hệ thống lai AC/DC, tối ưu truyền tải liên vùng và đào tạo nhân lực vận hành", ông chia sẻ.

Bốn nhóm câu hỏi về công nghệ HDVC

Tại hội thảo, GS.TS Trần Quốc Tuấn - GS Đại học Paris Saclay, giám đốc nghiên cứu CEA (Pháp), giáo sư danh dự Trường đại học Điện lực - chia sẻ công nghệ truyền tải điện một chiều đang trở thành một lĩnh vực phát triển bùng nổ trên thế giới. 

Sự phát triển thúc đẩy từ tiến bộ trong công nghệ điện tử, nhu cầu tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, đổi mới hệ thống lưới điện…

Tại Việt Nam, GS.TS Trần Quốc Tuấn lấy ví dụ 1 đường dây HVDC có thể truyền tải tương đương 3 đường dây AC 500kV, tiết kiệm diện tích sử dụng đất, giảm tác động môi trường, tăng ổn định hệ thống, tích hợp được các nguồn năng lượng tái tạo…

Song theo ông Tuấn, công nghệ HVDC đòi hỏi đầu tư lớn, tiêu chuẩn kỹ thuật cao, nguồn nhân lực chất lượng cao. Do vậy, ông kỳ vọng sự tham gia vào đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, thiết kế, vận hành, bảo trì của ngành điện, các cơ sở đào tạo như Trường đại học Điện lực, Đại học Bách khoa Hà Nội…

Trong hội thảo, các đại biểu đã tập trung làm rõ 4 nhóm câu hỏi:

Một là, Việt Nam nên xem xét HVDC ở những hành lang truyền tải nào: truyền tải Bắc - Trung - Nam công suất lớn, kết nối các cụm điện gió ngoài khơi, liên kết nhập khẩu - xuất khẩu điện, hay các tuyến tăng cường liên vùng có nguy cơ nghẽn mạch trong tương lai?

Hai là, lựa chọn công nghệ nào là phù hợp: LCC-HVDC cho truyền tải điểm - điểm công suất rất lớn trên nền lưới xoay chiều mạnh; VSC-HVDC cho kết nối nguồn tái tạo, cáp ngầm, cáp biển và hệ thống cần điều khiển linh hoạt; hay tiến tới các mô hình đa cực, đa đầu cuối trong tương lai?

Ba là, cần chuẩn bị khung tiêu chuẩn, quy chuẩn, mô hình tính toán, cơ chế đấu nối, cơ chế điều độ và cơ chế thị trường như thế nào để HVDC không chỉ là một dự án thiết bị, mà là một phần của kiến trúc vận hành hệ thống điện?

Bốn là, Việt Nam cần chuẩn bị nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu, năng lực thiết kế, mô phỏng, thử nghiệm, vận hành và bảo trì như thế nào để không bị phụ thuộc hoàn toàn vào nhà thầu nước ngoài trong các công nghệ lõi?

Tổng công ty Điện lực TP.HCM: Tự động hóa 100% lưới điện toàn thành phố vào năm 2027

Sau sáp nhập, chất lượng lưới điện tại khu vực TP.HCM có độ chênh giữa địa bàn TP.HCM cũ với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Yếu tố này khiến chỉ số độ tin cậy cung cấp điện bị giảm.