Buổi tư vấn đặc biệt đầu tiên dành cho học sinh khu vực vùng sâu, vùng xa được tổ chức tại Trường THPT Võ Văn Kiệt (xã Ea Khăl, tỉnh Đắk Lắk) chiều 10-1.

Chọn ngành giữa đam mê và nỗi lo thất nghiệp

Sân trường sôi nổi với hàng loạt câu hỏi thể hiện rõ trăn trở của học sinh trước ngưỡng cửa chọn ngành, chọn tương lai. Nhiều câu hỏi xoay quanh việc chọn ngành sao cho phù hợp sở thích, năng lực nhưng vẫn bảo đảm tính thực tế.

Học sinh Nguyễn Thị Thanh Phương (lớp 12 Trường THPT Võ Văn Kiệt) nói bị giằng co giữa đam mê và nỗi lo thất nghiệp.

Bạn thích ngành điều dưỡng vì mong muốn chăm sóc, giúp đỡ người bệnh nhưng lại lo ngại sau khi ra trường khó xin việc.

"Các thầy cô thường khuyên theo đuổi đam mê nhưng cũng có cảnh báo rằng theo đam mê có thể thất nghiệp. Vậy giữa đam mê và thực tế thì nên chọn thế nào?", Phương đặt câu hỏi.

Giải đáp băn khoăn này, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Y Dược TP.HCM - cho rằng lo lắng của học sinh là hoàn toàn dễ hiểu trong bối cảnh nhiều trường cùng đào tạo ngành điều dưỡng.

Tuy nhiên, đam mê và sự quyết tâm chính là nền tảng quan trọng dẫn đến thành công. Thầy Khôi nói nếu thực sự yêu nghề, học nghiêm túc và trở thành một điều dưỡng giỏi thì không có chuyện thất nghiệp.

"Chỉ những người học cho xong, không yêu nghề, không giỏi mới khó xin việc. Hiện nay ngành điều dưỡng đang rất cần nhân lực, không chỉ trong nước mà còn có cơ hội làm việc tại Nhật Bản, Đức…", thầy Khôi thông tin.

Có được lấy chồng khi đang học đại học?

Trước câu hỏi khá nhạy cảm của một nữ sinh rằng đang học đại học có được lấy chồng hay không, thầy Khôi cho biết quy chế đào tạo hiện không cấm sinh viên lập gia đình.

Trên thực tế, không ít sinh viên nữ vừa học vừa lập gia đình, thậm chí sinh con. Tuy nhiên, nếu có thêm trách nhiệm gia đình trong quá trình học, sinh viên có thể gặp khó khăn và chậm tiến độ học tập.

Băn khoăn khác đến từ Ksơr H Djú, học sinh Trường THPT Trường Chinh. Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, Djú dự định đi làm vài năm sau khi tốt nghiệp THPT rồi mới học đại học.

Bạn nói muốn theo học ngành luật và tâm lý vì từ nhỏ từng trải qua bạo lực học đường nên muốn học luật để bảo vệ công lý. Ngoài ra, bạn cũng muốn học tâm lý để hiểu con người hơn và giao tiếp tốt hơn.

Theo ThS Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), khát vọng theo đuổi ngành luật để bảo vệ công lý của Djú là rất đáng trân trọng.

Ngành luật có phạm vi rộng, cơ hội việc làm đa dạng, từ luật sư, thẩm phán, kiểm sát viên đến làm việc tại các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, bộ phận pháp chế, văn phòng công chứng hay công ty tư vấn luật.

"Nếu có đam mê cả luật và tâm lý, bạn có thể chọn học luật trước, sau đó học thêm tâm lý để phát huy tốt nhất sở trường của mình", ông Tiến gợi ý.

Ông Tiến nói hằng năm báo Tuổi Trẻ có học bổng Tiếp sức đến trường hỗ trợ tân sinh viên khó khăn, và nhiều trường có chính sách miễn, giảm học phí cho sinh viên khó khăn.

Cơ hội rộng mở nhưng không thiếu thách thức

Ở nhóm ngành công nghệ thông tin, học sinh Tăng Thanh Thúy (Trường THPT Võ Văn Kiệt) quan tâm tỉ lệ sinh viên có việc làm trước khi tốt nghiệp và khả năng đăng ký tín chỉ linh hoạt để vừa học vừa làm.

PGS.TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) - cho biết ở một số ngành, đặc biệt là công nghệ thông tin, sinh viên thường được doanh nghiệp tuyển dụng ngay từ khi thực tập. Không ít trường hợp sinh viên ở lại làm việc luôn, thậm chí quên cả việc hoàn tất thủ tục tốt nghiệp.

"Tuy nhiên, sinh viên cần biết cân bằng giữa học và làm. Việc làm thêm trong quá trình học chỉ nên giúp tăng trải nghiệm thực tế và trang trải một phần chi phí sinh hoạt, không nên đánh đổi bằng việc bỏ bê học tập", ông Thắng khuyến cáo.

Bổ sung, ThS Phùng Quán - chuyên gia tư vấn Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - cho biết các trường đại học hiện đào tạo theo học chế tín chỉ, cho phép sinh viên linh hoạt đăng ký môn học theo năng lực.

Thời gian tốt nghiệp có thể sớm hoặc muộn hơn 4 năm tùy từng người. Riêng với ngành công nghệ thông tin, thầy Quán lưu ý sinh viên cần đặc biệt chú trọng cân bằng giữa học tập, giải trí và đời sống tinh thần.

"Nếu biết sắp xếp thời gian hợp lý, sinh viên có thể đi làm thêm. Nhưng không nên quá ham kiếm tiền mà bỏ qua việc học, bởi bằng tốt nghiệp vẫn là nền tảng để phát triển và thăng tiến lâu dài", thầy Quán nhấn mạnh.

Một số hình ảnh tại buổi tư vấn chiều 10-1:

Báo Tuổi Trẻ khởi động chương trình tư vấn tuyển sinh hướng nghiệp 2026 tại Đắk Lắk, Gia Lai

Chuỗi tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026 của báo Tuổi Trẻ sẽ chính thức bắt đầu với ba chương trình tại Đắk Lắk và Gia Lai ngày 10, 11-1.