Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân xúc động kể lại hành trình đáng nhớ nhất cuộc đời mình 46 năm trước: Người đầu tiên của Việt Nam và người đầu tiên của châu Á bay vào vũ trụ.

Phạm Tuân kể trong buổi khai mạc trưng bày “Chuyến bay Liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga” ngày 10-4, tại trụ sở Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước ở Hà Nội.

Trưng bày do Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) phối hợp với Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam, Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga, Lưu trữ Viện hàn lâm Khoa học Nga, Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, Bảo tàng Phòng không - Không quân tổ chức nhân kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12-4-1961 - 12-4-2026).

Hồi hộp nghẹt thở

Tháng 7-1980, chuyến bay Soyuz 37 - Liên hợp 37 đã ghi dấu son đặc biệt, khi lần đầu tiên một người Việt Nam - phi hành gia Phạm Tuân, cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô Viktor Gorbatko bay vào vũ trụ.

Trung tướng Phạm Tuân xúc động kể gần nửa thế kỷ qua, mỗi lần nhớ lại quãng thời gian chuẩn bị, huấn luyện để bay vào vũ trụ, đặc biệt là quá trình bay trong vũ trụ, ông vô cùng xúc động và tự hào.

“Trước hết là cảm xúc hồi hộp, có phần lo lắng bởi sự mạo hiểm. Thí dụ khoảnh khắc ngồi vào con tàu chờ quả tên lửa phóng lên, hồi hộp lắm. Khẩu lệnh “năm bốn ba hai một không” làm chúng tôi rưng rưng, rất xúc động. Đến lúc hai con tàu trong không gian tiến lại gần nhau lắp ghép lại, cũng rất nguy hiểm.

Chúng tôi vừa theo dõi vừa điều khiển, có gì đó rất hồi hộp. Ở tốc độ 28.000 cây số/giờ, hai con tàu tiếp cận với nhau để lắp ghép không sai một ly, đó là một nhiệm vụ hết sức khó khăn”, Trung tướng Phạm Tuân kể.

Ông đặc biệt nhớ khoảnh khắc con tàu trở về Trái đất. Con tàu ba khoang, chuẩn bị về Trái đất nó đứt thành ba phần, hai khoang cháy trong không trung, chỉ còn khoang giữa có phi công là đáp xuống Trái đất.

Trong lúc con tàu rơi, cọ xát không khí ở ngoài nhiệt độ hàng ngàn độ, bốc cháy đùng đùng. Hai phi công ngồi trong chờ đợi cánh dù mở, rất hồi hộp. Giây phút con tàu rơi, tiếp đất, quay lông lốc hàng chục vòng trên sa mạc Kazakhstan, hai thầy trò ngồi bên trong vẫn chờ đợi.

“Đấy là những cảm xúc hồi hộp tội độ trước sự nguy hiểm, nhưng đội bay đã vượt qua”, Trung tướng Nguyễn Tuân nhớ lại.

Và “hạnh phúc cực kỳ”

Nhưng cảm xúc trong chuyến bay lịch sử đó không chỉ có hồi hộp, lo lắng. Còn có những cảm xúc rất thú vị mà người ở Trái đất khó có thể được trải nghiệm. “Giây phút đầu tiên đội bay được ở trong điều kiện không trọng lực, tất cả đều bay, con người bay. Ở dưới đất không có cảm giác đó.

Trời sáng, cái nhìn đầu tiên xuống Trái đất, chúng tôi thấy Trái đất hình cầu, đường chân trời nhiều màu như cầu vồng, đẹp lắm”, Phạm Tuân kể.

Hay cảm xúc lúc con tàu lắp ghép xong, mở ra, hai phi công vũ trụ ở trạm chào mừng, gặp nhau qua cửa sổ, cầm miếng bánh mì và muối, chúc mừng nhau trong vũ trụ, cũng là một giây phút “cực kỳ hạnh phúc”.

Giây phút đáp xuống Trái đất cũng vậy, đội cứu hộ đến mở cửa, đưa các phi công ra khỏi con tàu, gặp nhau giữa sa mạc Kazakhstan, là giây phút vô cùng hạnh phúc với các phi công.

Và một việc khiến phi công Phạm Tuân cảm động đặc biệt trong chuyến du hành vào vũ trụ 8 ngày: trong một buổi con tàu vũ trụ bay qua bầu trời Việt Nam, ông đã mang ra những gì đem theo để đóng dấu, ký tên và quay video gửi về Trái đất.

Những hiện vật thiêng liêng ông mang theo gồm: lá cờ Tổ quốc, nắm đất Ba Đình lịch sử, bản Tuyên ngôn Độc lập Bác Hồ từng đọc tại Ba Đình, di chúc của Bác, ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và ảnh Tổng Bí thư Lê Duẩn, hai huy hiệu bằng vàng in hình Bác Hồ…

“Bằng những hình ảnh ấy, chúng ta tuyên bố với thế giới rằng ngọn cờ của Việt Nam đã có mặt trong vũ trụ”, Trung tướng Phạm Tuân nói.

Amanda Nguyễn chia sẻ bằng tiếng Việt về cuộc gặp với Trung tướng Phạm Tuân

Amanda Nguyễn chia sẻ hình ảnh từ bài viết của Tuổi Trẻ Online và những cảm xúc của cô trong cuộc gặp với Trung tướng Phạm Tuân và các sĩ quan trẻ của Quân chủng Phòng không - Không quân tại Việt Nam.