Kim cương tổng hợp là kim cương được con người tạo ra trong phòng thí nghiệm bằng các quy trình công nghệ kiểm soát, thay vì hình thành tự nhiên trong lòng đất. Nó còn được gọi là kim cương nhân tạo, kim cương nuôi cấy (lab-grown diamond).

Trong nửa đầu năm 2026, kim cương thô sản xuất trong nước của Trung Quốc xuất khẩu qua sàn giao dịch kim cương Thượng Hải đạt 1,41 tỉ nhân dân tệ (khoảng 209 triệu USD). Con số này tăng 65,3% so với cùng kỳ, xuất đi 14 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo tạp chí Hoàn Cầu ngày 24-6, Trung Quốc hiện chiếm khoảng 63% công suất sản xuất kim cương thô nuôi cấy toàn cầu. Riêng tỉnh Hà Nam chiếm hơn 80% công suất của cả nước.

Từ huyện trồng ớt thành thủ phủ kim cương

Theo tờ Dương Tử Vãn Báo ngày 13-8, một trong những trung tâm lớn nhất của ngành sản xuất kim cương nuôi cấy nằm tại huyện Chá Thành, thuộc thành phố Thương Khâu, tỉnh Hà Nam.

Vốn là huyện nghèo cấp quốc gia, Chá Thành trước đây là vùng đồng bằng nông nghiệp, ít núi, ít khoáng sản, nổi tiếng với nghề trồng ớt lâu đời.

Hiện huyện có hơn 200 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vật liệu siêu cứng. Chá Thành chiếm hơn 90% sản lượng và kim ngạch xuất khẩu bột kim cương của Trung Quốc; riêng kim cương tổng hợp tại đây chiếm gần một nửa tổng sản lượng cả nước.

Ngành kim cương tại đây bắt đầu hình thành từ đầu những năm 1980, khi kỹ sư Phùng Kim Chương từ Viện Nghiên cứu vật liệu mài và công nghệ mài Trịnh Châu - nơi chế tạo viên kim cương nhân tạo đầu tiên của Trung Quốc - trở về quê. 

Ông tham gia thành lập nhà máy kim cương đầu tiên của huyện và đào tạo một lớp nhân lực kỹ thuật. Từ đó các cơ sở sản xuất dần mở rộng thành một mạng lưới doanh nghiệp.

Tại các nhà máy địa phương, khối tổng hợp than chì dạng trụ được đưa vào máy ép sáu mặt, chịu nhiệt độ và áp suất cao trong 7 đến 15 ngày để tạo thành kim cương thô có độ tinh khiết cao.

Nhờ công nghệ tổng hợp ngày càng hoàn thiện, có ý kiến trong ngành cho rằng kim cương tổng hợp không chỉ có màu sắc và độ tinh khiết tốt hơn kim cương tự nhiên, mà giá cũng chỉ bằng khoảng 1/5, thậm chí 1/10.

Chuyển từ sản xuất sang bán lẻ

Dù sở hữu sản lượng và xuất khẩu lớn, việc chủ yếu bán kim cương thô vẫn mang lại biên lợi nhuận thấp, bởi phần lợi nhuận lớn hơn nằm ở các khâu cắt mài, thiết kế, xây dựng thương hiệu và bán lẻ.

Một số doanh nghiệp tại Chá Thành do đó đã bắt đầu mở rộng sang những khâu mang lại lợi nhuận cao hơn.

Theo khảo sát của đơn vị cung cấp dịch vụ kế hoạch đám cưới The Knot Worldwide trên hơn 10.000 cặp đôi tại Mỹ, kim cương tổng hợp hiện xuất hiện trong 61% số nhẫn đính hôn, tăng 239% so với năm 2020.

Tháng 6-2026, thương hiệu ZG Diamond của Trung Quốc chào bán trên toàn cầu một viên kim cương rời 85,54 carat, giá khởi điểm 900.000 nhân dân tệ (khoảng 133.000 USD).

Viện Đá quý học quốc tế IGI kiểm định, xác nhận các thông số vật lý của viên kim cương này tương đồng hoàn toàn với kim cương khai thác tự nhiên.

Nhờ cắt giảm các khâu trung gian, hãng có thể bán kim cương trắng cấp màu D, độ tinh khiết VVS với giá dưới 10.000 nhân dân tệ/carat, trong khi các thương hiệu xa xỉ quốc tế thường định giá sản phẩm cùng chất lượng từ hàng trăm nghìn đến hơn 1 triệu nhân dân tệ/carat.

Sau khi mở kênh đăng ký mua kim cương màu cỡ lớn trên toàn cầu, lượng khách tư vấn trên JD.com và Taobao của ZG Diamond tăng gấp 5 lần. Đơn hàng quốc tế chiếm gần 15% tổng số, trải rộng tới các thị trường như Dubai, New York và London.

Khi khâu giám định trở thành ‘tử huyệt’ của ngành kim cương

Quy trình giám định kim cương của đơn vị giám định nổi tiếng thế giới GIA thế nào? Đơn vị này cũng từng gặp bê bối, bị kiện và phải sa thải người.