Phóng to

Đếm tiền bán vé xe buýt tại công ty vận tải ở thành phố Hải Khẩu, tỉnh Hải Nam hôm 17-4 - Ảnh: Reuters

Bắt đầu từ hôm qua 20-7, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã kết thúc kiểm soát lãi suất ngân hàng và hủy bỏ mức sàn cho vay (bằng 70% lãi suất cơ bản do nhà nước ấn định) nhằm tạo ra một hệ thống kinh tế theo định hướng thị trường, góp phần giữ vững tăng trưởng kinh tế. Nhưng mức 70% vẫn áp dụng cho những khoản vay đầu tư bất động sản để bảo vệ thị trường bất động sản khỏi tình trạng đầu cơ.

“Việc cải cách này nhằm đẩy mạnh vai trò của thị trường trong việc phân bổ các nguồn lực, một biện pháp quan trọng nhằm hỗ trợ tài chính trong việc phát triển nền kinh tế thực” - PBoC tuyên bố.

Tín hiệu tốt

Hãng tin AP đánh giá đây là bước cải cách kinh tế lớn đầu tiên kể từ khi Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường nhậm chức. Khi đảm nhận chức vụ thủ tướng vào tháng 3 năm nay, ông Lý Khắc Cường từng ví von việc hạn chế sự tác động của chính phủ đối với nền kinh tế “đau đớn hệt như ai đó tự cắt cổ tay của mình”. Đúng như lời ông Lý, đây là một quá trình đầy khó khăn.

Theo Trung Tân xã, lâu nay các doanh nghiệp nhà nước nhận được rất nhiều ưu đãi vay vốn, trong khi các doanh nghiệp tư nhân mới chính là lực lượng tạo ra của cải và công ăn việc làm cho người dân. Việc chính phủ chấm dứt chi phối lãi suất ngân hàng cho phép các doanh nghiệp có thể vay vốn với lãi suất thấp hơn và góp phần thúc đẩy tăng trưởng.

Trước kia, các ngân hàng Trung Quốc không được phép cho vay dưới mức sàn lãi suất, tức dưới mức 70% lãi suất cơ bản (6%) do nhà nước ấn định. Việc hủy bỏ mức sàn lãi suất cho vay đồng nghĩa với việc các ngân hàng sẽ hạ lãi suất cho vay để cạnh tranh với nhau. Đồng thời, quyết định trên còn cho phép người đi vay tiếp cận được nhiều nguồn vay nếu chấp nhận lãi suất cao hơn. Điều này có thể giúp họ giảm bớt sự phụ thuộc vào các tổ chức tín dụng đen với mức lãi suất cắt cổ.

“Đây là sự phát triển quan trọng trong lĩnh vực tài chính của Trung Quốc theo hướng để thị trường quyết định lãi suất ngân hàng. Về nguyên tắc, cải cách này sẽ giúp giảm được lãi suất đi vay, đặc biệt cho phép ngân hàng đưa ra những mức lãi suất hấp dẫn cho khách hàng có tín dụng tốt” - Hãng tin Reuters dẫn nhận định của ông Mark Williams, kinh tế trưởng về mảng châu Á của Công ty tư vấn Capital Economics có trụ sở tại London.

Dù vậy, đây không hoàn toàn là tín hiệu đáng mừng đối với các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ. Báo Wall Street Journal dẫn lời giám đốc điều hành cao cấp của một ngân hàng quốc doanh ở Bắc Kinh cho biết các tập đoàn nhà nước sẽ là những chủ thể hưởng lợi nhiều nhất, “bởi vì các ngân hàng vẫn chưa sẵn sàng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ vay vốn”.

Có thả nổi lãi suất huy động?

Việc thả nổi lãi suất cho vay không đồng nghĩa với tự do hóa lãi suất huy động vốn.

Mặc dù tỏ ra rất lạc quan trước việc để thị trường quyết định lãi suất cho vay, nhưng chính PBoC thừa nhận tác động của giải pháp trên chỉ ở mức độ hạn chế. Vấn đề thả nổi lãi suất huy động vốn mới là điểm mấu chốt.

PBoC cho biết Trung Quốc hiện vẫn chưa sẵn sàng thả nổi lãi suất huy động vốn, phần “mạo hiểm” nhất trong việc tự do hóa lãi suất ngân hàng, do thiếu hệ thống bảo hiểm tiền gửi.

Theo AP, tại Trung Quốc, người dân luôn nhận lãi suất rất thấp khi gửi tiền vào ngân hàng, không theo kịp tỉ lệ lạm phát. Điều đó khiến người dân không đủ khả năng chi trả cho việc mua nhà, chăm sóc sức khỏe, giáo dục. Thay vì chi tiêu, người dân sẽ tiết kiệm tiền. So với các nước khác, chi tiêu gia đình của Trung Quốc đóng góp ít nhất cho nền kinh tế.

Do đó, nhiều gia đình tại Trung Quốc đã chọn thị trường chứng khoán, bất động sản hoặc các kênh đầu tư ngoài luồng thay vì trông chờ vào lãi suất ngân hàng. Chính điều này đã tạo nên cơn sốt chứng khoán và nhà đất, đồng thời góp phần khiến các tổ chức tín dụng đen tại Trung Quốc phát triển ngoài tầm kiểm soát.