Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ: xử lý thế nào?

Đó là điều quan tâm của hầu hết đại biểu (ĐB) khi thảo luận về dự án Luật sở hữu trí tuệ. Theo ĐB Dương Kim Anh (Trà Vinh), tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang là vấn đề nổi cộm, trong khi từ năm 1995 đến 2001 xảy ra hàng trăm vụ tranh chấp về quyền sở hữu nhưng xử lý rất ít. ĐB Trần Thu Hà (Hà Nội) cho rằng biện pháp chế tài đối với vấn nạn ăn cắp bản quyền, nhái nhãn hiệu, sao chép... qui định trong luật còn “quá nhẹ nhàng”.

“Nhạc sĩ sáng tác một bài hát, tiền nhuận bút được 1,5 triệu đồng, còn sau đó thì không có quyền gì nữa. Trong khi các ca sĩ hát bài hát đó có thể cả trăm lần, tiền catsê mỗi lần hát hàng triệu đồng” - nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân (Hà Tây) tỏ ra bức xúc lên tiếng. Mặt khác, có cách nào thu được tiền khi nhạc được đưa vào các quán karaoke, trên máy bay hoặc điện thoại di động? “Luật phải qui định rõ để trả lại sự công bằng cho lao động chất xám” - nhạc sĩ nói.

Phóng to Thảo luận về dự án Luật sở hữu trí tuệ, tổng giám đốc Công ty gạch Đồng Tâm ĐB Võ Quốc Thắng (Long An) nói: “Tôi băn khoăn hai vấn đề mà dự luật chưa đề cập, đó là tiêu chí đánh giá nhãn hiệu nổi tiếng và tên riêng của người nổi tiếng. Ở TP.HCM, có một cửa hàng thời trang sử dụng logo và cả nhãn hiệu của Đồng Tâm, nhiều khách hàng gọi điện chúc mừng “Đồng Tâm mở rộng kinh doanh sang lĩnh vực thời trang”. Nhưng thực tế họ chỉ lợi dụng nhãn hiệu của chúng tôi. Tương tự, có trường hợp lợi dụng tên riêng của người nổi tiếng để trục lợi như trường hợp cầu thủ Phan Văn Tài Em. Một chủ cửa hàng kinh doanh nhà hàng lấy tên của cầu thủ này để đặt tên cho nhà hàng. Người hâm mộ chúc mừng Tài Em đã có cơ sở kinh doanh riêng, nhưng không phải vậy. Tài Em bức xúc nhờ chúng tôi can thiệp, nhưng không thể làm gì khi chưa có luật”.

Ở khía cạnh khác, ĐB Trần Khánh Chương (Hà Nội) cho rằng vi phạm quyền tác giả mà giao hết cho tòa án thì không tòa án nào giải quyết nổi, vì khi có luật thì chắc chắn các vụ kiện trong lĩnh vực này sẽ tăng lên gấp nhiều lần. Lấy kinh nghiệm ở nước ngoài, khi có tranh chấp họ đều đưa ra Hiệp hội Quyền tác giả xử lý, nếu không xong mới chuyển sang tòa án - ĐB Chương đề nghị áp dụng để giảm áp lực quá tải cho tòa án.

Công cụ chuyển nhượng: nên đưa từ từ vào cuộc sống

Cho ý kiến dự án Luật các công cụ chuyển nhượng, một số ĐB cho rằng hiện nay người dân và doanh nghiệp chưa ý thức được vai trò của việc sử dụng các công cụ chuyển nhượng, cũng như tính cấp thiết và sự ra đời tất yếu của các công cụ này trong nền kinh tế thị trường, thói quen sử dụng tiền mặt hiện còn rất lớn trong xã hội.

Tuy nhiên, ĐB Đặng Ngọc Tùng (TP.HCM) lại cho rằng chính vì doanh nghiệp của ta nhỏ, thiếu vốn kinh doanh nên đưa các công cụ chuyển nhượng (trong đó có hối phiếu) vào sử dụng là cần thiết, điều này tạo thêm cho doanh nghiệp “kênh huy động vốn, tiếp cận tín dụng của ngân hàng”.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước VN Lê Đức Thúy lưu ý việc lạm dụng những công cụ chuyển nhượng cũng có thể làm cho nền kinh tế mất an toàn. Ông cho biết ở VN, tình trạng làm giả hối phiếu, thương phiếu diễn ra không ít. Ngoài ra, trong xã hội cũng có những nhận thức chưa rõ ràng, dẫn tới việc xử lý nhiều vụ việc thuộc lĩnh vực này rất khó khăn.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế ngân sách Dương Thu Hương gợi ý “nên đưa từ từ các công cụ chuyển nhượng vào cuộc sống” bởi VN chưa có nhiều kinh nghiệm kiểm soát lĩnh vực này. Trước mắt, có thể đưa qui định về các công cụ như séc, hối phiếu, thương phiếu vào luật vì đã phần nào quen với doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu, vay nợ nước ngoài, chừng nào có đủ kinh nghiệm và thị trường phát triển sẽ mở rộng phạm vi.