Trả giá đắt vì 'trộm' tài sản của chính mình

ĐOÀN CƯỜNG

Tưởng rằng chỉ là lấy lại tài sản của mình, nhiều người không ngờ hành vi lén lút chiếm lại xe đang bị tạm giữ hoặc cầm cố lại có thể đối diện án tù.

Sự nhầm lẫn giữa quyền sở hữu và quyền quản lý hợp pháp đã dẫn đến những hệ lụy khó lường và phải trả giá đắt.

Lén lút lấy lại xe của mình, bị khởi tố vì trộm cắp

Cuối tháng 1-2026, Công an xã Nghĩa Hành (tỉnh Quảng Ngãi) đã khởi tố Nguyễn Khánh (30 tuổi, trú xã Phước Giang) để điều tra về tội trộm cắp tài sản. Tài sản bị lấy trộm trong vụ án này lại chính là xe máy mà Khánh đứng tên đăng ký.

Theo cơ quan chức năng, chiều 14-12-2025, Khánh điều khiển xe máy mang biển kiểm soát 76F1... đến huyện Mộ Đức cũ thăm bạn bè và có sử dụng bia, rượu. Tối cùng ngày, Khánh chạy xe máy về nhà.

Khi đến vòng xoay thuộc xã Nghĩa Hành thì bị tổ công tác của Trạm cảnh sát giao thông Đức Phổ - khu vực 4 dừng xe kiểm tra, đo nồng độ cồn. Qua đó cho thấy Khánh vi phạm quy định về nồng độ cồn. Quá trình làm việc, Khánh thừa nhận hành vi vi phạm sử dụng rượu bia khi tham gia giao thông và ký vào biên bản.

Tổ công tác đã lập biên bản vi phạm hành chính và ra quyết định tạm giữ xe máy của Khánh để xử lý theo quy định.

Khoảng 25 phút sau, khi tổ công tác đưa xe vi phạm vào khu vực tạm giữ để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát thì Khánh đã lén lút quay lại khu vực này lấy xe máy của mình đang bị tạm giữ rồi chạy về nhà cất giấu.

Ngay sau khi phát hiện vụ việc, công an đã triển khai xác minh, truy xét kẻ trộm. Sau đó công an đã làm rõ Khánh là người thực hiện hành vi lấy trộm phương tiện vi phạm hành chính, đồng thời thu giữ đầy đủ tang vật, tài liệu và chứng cứ liên quan.

Theo cơ quan điều tra, mặc dù chiếc xe đứng tên Nguyễn Khánh nhưng tại thời điểm bị tạm giữ, phương tiện này thuộc quyền quản lý hợp pháp của cơ quan nhà nước. Việc tự ý lấy xe ra khỏi khu vực tạm giữ được xác định là hành vi xâm phạm tài sản do Nhà nước quản lý, đủ yếu tố cấu thành tội trộm cắp tài sản theo quy định của pháp luật.

Còn tại Đà Nẵng, cũng vào tháng 1-2026, Công an phường An Khê đã khởi tố, bắt tạm giam Phan Hữu Trung (33 tuổi) để điều tra về hành vi trộm cắp tài sản.

Trước đó, Trung mang xe máy biển kiểm soát 43AB... (do Trung đứng tên) đến cầm cố tại cửa hàng dịch vụ cầm đồ trên đường Lê Thạch (phường An Khê) với giá 10 triệu đồng. Sau khi nhận được tiền, Trung rời đi.

Khoảng 30 phút sau Trung quay lại tiệm cầm đồ, thấy không có người trông coi nên đã nảy sinh ý định trộm cắp. Người này lén lút dắt trộm chiếc xe máy mà mình vừa cầm trước đó rồi nhanh chóng tẩu thoát, mang xe về làm phương tiện đi lại.

Đến ngày 16-1-2026, Trung đang ở nhà thì Công an phường An Khê đến mời làm việc. Công an phường thu giữ chiếc xe máy nói trên. Quá trình làm việc, Trung thừa nhận hành vi trộm cắp tài sản là xe máy của mình.

Ranh giới pháp lý giữa "của mình" và hành vi chiếm đoạt

Đề cập vấn đề trên, luật sư Trần Duyên (Công ty Luật MZI) - Đoàn luật sư TP Đà Nẵng cho biết: Tại khoản 1 điều 173 Bộ luật Hình sự quy định về hành vi trộm cắp tài sản của người khác.

Nhiều người hiểu cụm từ "của người khác" là phải thuộc quyền sở hữu của người khác thì mới phạm tội. Tuy nhiên, trong pháp luật hình sự, yếu tố quan trọng không chỉ là ai là chủ sở hữu mà còn là ai đang quản lý hợp pháp tài sản tại thời điểm xảy ra hành vi. Nói cách khác, pháp luật bảo vệ quyền quản lý hợp pháp đối với tài sản chứ không chỉ riêng quyền sở hữu.

Theo luật sư Trần Duyên, đối với tài sản bị cơ quan công an tạm giữ: Khi phương tiện bị tạm giữ, cơ quan công an có trách nhiệm bảo quản, quản lý tài sản. Nếu tài sản mất hoặc hư hỏng, họ phải bồi thường theo quy định.

Điều đó có nghĩa trong thời gian tạm giữ, cơ quan công an là chủ thể quản lý hợp pháp đối với tài sản. Việc lén quay lại lấy xe, dù mình đứng tên chủ sở hữu thì vẫn được xem là hành vi lợi dụng sự sơ hở, mất cảnh giác của người quản lý tài sản để chiếm đoạt tài sản và hành vi này vẫn cấu thành tội trộm cắp.

Còn đối với tài sản cầm cố:

Khi cá nhân cầm cố tài sản tức đã tự nguyện giao tài sản cho bên nhận cầm cố quản lý trong một thời hạn nhất định. Trong khoảng thời gian đó, bên nhận cầm cố là người đang quản lý hợp pháp tài sản. Nếu bên nhận cầm cố làm mất, thất lạc tài sản cầm cố thì phải bồi thường thiệt hại cho bên cầm cố.

Do đó khi chủ sở hữu lén lút lấy lại xe thì hành vi này không còn là "lấy lại tài sản của mình" mà là chiếm đoạt tài sản đang do người khác quản lý hợp pháp. Vì vậy cấu thành tội trộm cắp tài sản.

"Cả hai trường hợp nêu trên đều thể hiện rõ rằng chủ sở hữu đã bị hạn chế quyền của mình trong việc chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản. Cho nên hành vi nêu trên bị cơ quan có thẩm quyền điều tra, truy tố, xét xử về tội trộm cắp tài sản là đúng quy định pháp luật" - luật sư Trần Duyên cho biết thêm.

Cũng theo luật sư Duyên, theo điều 173 Bộ luật Hình sự, khung hình phạt thấp nhất đối với tội trộm cắp tài sản là phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm; khung hình phạt cao nhất đối với tội này là phạt tù từ 12 đến 20 năm.

"Đôi khi người phạm tội không phải vì cố ý xâm phạm tài sản của người khác mà vì hiểu sai quy định pháp luật.

Qua các vụ việc hy hữu nêu trên thì chủ sở hữu tài sản cần phải lưu ý rằng: Quyền sở hữu tài sản không đồng nghĩa với quyền được tự ý lấy lại tài sản do người khác đang quản lý hợp pháp bằng cách lén lút.

Khi tài sản đang được cầm cố, gửi giữ hoặc bị tạm giữ theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền thì cách duy nhất để nhận lại được tài sản hợp pháp là thực hiện thủ tục pháp lý đúng quy định của pháp luật, không được tự ý "lén lút" chiếm lại vì hành vi chiếm lại tài sản trong trường hợp này vẫn bị xem là trộm cắp tài sản và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự" - luật sư Trần Duyên khuyến cáo.a

Lãnh án vì trộm xe của mình

Không chỉ hai trường hợp trên mà có người phải lãnh án tù với hành vi tương tự. Đó là ông Bùi Việt Thắng bị TAND tỉnh Quảng Nam cũ xét xử sơ thẩm và tuyên án 7 năm tù về tội trộm cắp tài sản.

Nội dung vụ án thể hiện: Ông Thắng là chủ sở hữu ô tô mang biển số 75C... Do cần tiền nên ông mang ô tô cầm cố tại một tiệm cầm đồ ở Quảng Nam với số tiền 150 triệu đồng.

Sau khi giao và nhận quản lý tài sản cầm cố, xe được để trước tiệm cầm đồ. Vì thiếu tiền tiêu xài nên sau đó lợi dụng việc quản lý tài sản của chủ tiệm, bị cáo đã lén lút dùng chìa khóa thứ hai lấy trộm ô tô mang ra Đà Nẵng cầm được 120 triệu đồng.

Sau khi thực hiện hành vi, bị cáo đến công an đầu thú.