Sáng 28-8, tại TP.HCM đã diễn ra tọa đàm chuyên đề "TOD: Yếu tố tái định hình lối sống và không gian đô thị". 

Đây là sự kiện thuộc khuôn khổ hoạt động trước thềm triển lãm kiến trúc, nội thất và xây dựng Việt Nam - VIBE 2026, do Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) phối hợp cùng Hội Kiến trúc sư TP.HCM tổ chức.

Khi xe máy quá tiện, metro lấy gì để "hút" khách?

Tiến sĩ, kiến trúc sư Vũ Việt Anh, Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM, nhận định xe máy đang là đại diện của văn hóa đô thị Việt Nam nhờ sự tiện lợi. Xe máy dễ luồn lách vào hẻm nhỏ, cất giữ ngay trong nhà và là phương tiện mưu sinh trực tiếp. Sự tiện lợi này chính là rào cản lớn nhất của tàu điện.

"Có metro không đồng nghĩa với hết kẹt xe. Nếu làm không đúng chuẩn TOD, rất dễ nhìn thấy cảnh trên trời tàu chạy băng băng không có người, còn dưới đất xe cộ vẫn kẹt cứng", ông Việt Anh cảnh báo.

Ông Việt Anh cho rằng để "kéo" người dân bỏ xe máy để chuyển sang đi metro, nhà ga không thể chỉ là điểm dừng đón khách đơn thuần mà phải lấy người đi bộ làm trung tâm.

Trong đó, metro phải đánh trúng "lợi ích sát sườn" vì người dân chỉ chọn metro nếu di chuyển nhanh hơn xe máy, rẻ hơn, đúng giờ và mang lại sự an toàn, tự do di chuyển hơn.

Hạ tầng metro và mọi hành trình metro đều phải bắt đầu và kết thúc bằng hình ảnh người dân đi bộ. Vì vậy, thành bại của ga metro nằm ở cảnh quan vỉa hè và quảng trường. Đường đi bộ quanh ga phải rợp bóng mát, an toàn, thân thiện để người dân tự nguyện đi bộ thay vì đi xe máy.

Chuyên gia nói kiến trúc quanh ga cần phải kết nối đa tầng, tầng hầm thông với ga ngầm, cầu đi bộ kết nối trên cao xuyên suốt từ ga vào thẳng các tòa nhà, văn phòng và trung tâm thương mại. 

Người dân có thể đi mua sắm, đi làm mà không lo mưa nắng. Cùng đó, không gian ga phải được thiết kế mở, xuyên thấu, tích hợp các tiện ích dịch vụ, ẩm thực F&B, công viên trong nhà. Chỉ khi đó, tàu điện và các phương tiện công cộng khác mới thu hút được khách.

Phải hình thành "hệ sinh thái TOD hoàn chỉnh" trong 15 phút

Tại tọa đàm, tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nói ngay: "Chúng ta hoàn thành tuyến metro số 1 nhưng cũng đừng quá vội mừng vì chỉ mới hoàn thành 1/3 chặng đường thôi, còn phải cố gắng nhiều lắm. Metro xong rồi nhưng khu đô thị hai bên chỉ có một vài khu nhà cao tầng, quỹ đất dọc tuyến metro số 1 vẫn chưa thể lấp đầy và cũng khó để lấp đầy".

Từ thực trạng trên, ông Sơn đề xuất TP.HCM cần khẩn trương xây dựng "hệ sinh thái TOD hoàn chỉnh" trong bán kính 15 phút đi bộ (khoảng 1.200m) quanh các nhà ga. 

Tại đây, người dân phải tiếp cận được mọi dịch vụ thiết yếu từ trường học, bệnh viện, công sở đến siêu thị, công viên. Chính khi có hệ sinh thái này thì tuyến metro số 1 sẽ không bù lỗ nữa. Và nếu "có 500.000 người sử dụng tuyến metro số 1 thì trên đường sẽ trống đi 500.000 xe máy", giảm kẹt xe.

Cùng đó, kiến trúc sư Nam Sơn thẳng thắn chỉ ra việc thiếu khả thi trong việc kêu gọi đầu tư tại khu vực Hàng Xanh hiện nay.

Theo ông Sơn, các đề xuất của nhà đầu tư hiện chỉ tập trung "vẽ" nhà cao tầng. Trong khi muốn dự án TOD Hàng Xanh khả thi, việc đầu tiên phải là điều chỉnh lại hướng tuyến metro kết nối (tuyến số 3, số 5) và vị trí nhà ga để có quỹ đất lớn nhất với chi phí giải tỏa đền bù thấp nhất.

"Thực tế các quy hoạch metro trước đây của chúng ta chỉ tiện kết nối giao thông chứ chưa hề có tư duy tích hợp quỹ đất TOD để đền bù giải tỏa ít nhất", ông Sơn nói.

Cấp bách kéo dài metro Bến Thành - Suối Tiên đến sân bay Long Thành

UBND thành phố Đồng Nai triển khai xây dựng công trình cấp bách đối với dự án kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến trung tâm hành chính thành phố Đồng Nai và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, theo nghị quyết của Chính phủ.