Sáng 25-2, Tổng Bí thư Tô Lâm đã phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, thực hiện 2 nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước và nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Kinh tế nhà nước là điểm tựa về điều tiết, ổn định và sức chống chịu

Với nghị quyết 79, Tổng Bí thư nhấn mạnh kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh "những cao điểm chiến lược chỉ huy" của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành "điểm tựa quốc gia" trong kỷ nguyên mới.

Để thực sự chiếm lĩnh được những cao điểm chiến lược của nền kinh tế, theo Tổng Bí thư, khu vực kinh tế nhà nước phải được cơ cấu lại một cách mạnh mẽ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, những địa bàn trọng yếu, có tính chiến lược và có sức lan tỏa cao.

Vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, bằng hiệu quả, bằng đóng góp thực chất vào ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế và phát triển trung, dài hạn. Đây là nhiệm vụ rất quan trọng của kinh tế nhà nước.

Lĩnh vực nào nhà nước cần nắm giữ để đảm bảo chủ quyền và ổn định phải nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh. Lĩnh vực nào nhà nước chỉ nên giữ vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng, mở đường phải thiết kế cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh, cùng phát triển.

Lĩnh vực nào nhà nước không cần thiết làm hoặc làm không hiệu quả phải kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, chống lợi ích nhóm, chống sân sau, chống thao túng, chống trục lợi chính sách.

Trong giai đoạn tới, theo Tổng Bí thư khu vực kinh tế nhà nước được định hướng phát triển, hiện thực hóa dựa trên 5 điểm tựa chính.

Theo đó, kinh tế nhà nước phải nắm giữ và làm chủ các "huyết mạch" và "xương sống" quốc gia từ năng lượng, hạ tầng chiến lược, tài chính - tín dụng, logistics then chốt, dữ liệu và nền tảng số thiết yếu…

Tổng Bí thư cho hay, nắm giữ không phải để độc quyền, mà để bảo đảm chủ quyền, tránh lệ thuộc, chủ động trước biến động và bảo vệ lợi ích quốc gia trong mọi tình huống, và có sức lan tỏa cho cả nền kinh tế.

Kinh tế nhà nước là điểm tựa về điều tiết, ổn định và sức chống chịu. Trong thời kỳ nhiều cú sốc đan xen thì kinh tế nhà nước phải đóng vai trò giữ ổn định những thị trường thiết yếu, đảm bảo cung ứng các dịch vụ công ích thiết yếu...

Câu chuyện sân bay Long Thành và tính hiệu quả của kinh tế nhà nước

Một trong những hạn chế của kinh tế nhà nước, theo Tổng Bí thư, là tính hiệu quả không cao, làm cho vị thế của kinh tế nhà nước rất yếu, rất hạn chế.

Tổng Bí thư nhắc đến 3 vấn đề nhà nước phải chịu trách nhiệm.

Thứ nhất, phải có quy hoạch để định hướng phát triển nhưng quy hoạch phải đồng bộ, tránh dàn trải.

Thứ hai, phải tính đến tiêu chuẩn, chất lượng tránh tình trạng doanh nghiệp vào xin dự án, ví dụ như cấp phép xây nhà chỉ hướng tới mục tiêu bán thu tiền mà không lo đến môi trường, hạ tầng xã hội, thoát nước; hay như hạ tầng giao thông, phải có tiêu chuẩn, chất lượng để tránh việc "nhập khẩu" những công nghệ đã lạc hậu.

Tổng Bí thư cũng dẫn ví dụ 3 tuyến đường sắt trên cao của Hà Nội không kết nối được với nhau vì mỗi tuyến một tiêu chuẩn.

Vấn đề thứ ba được Tổng Bí thư nhắc đến là "phải có hạch toán". Tổng Bí thư nhận thấy hình như các doanh nghiệp nhà nước, các đơn vị nhà nước lâu rồi không tính đến tính hạch toán của nền kinh tế mà chỉ trọng tâm chủ yếu đến vấn đề giải ngân.

Theo Tổng Bí thư, doanh nghiệp chỉ quan tâm nếu Nhà nước, Chính phủ cấp cho 10.000 tỉ đồng, doanh nghiệp giải ngân hết 10.000 tỉ đồng là hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng khi hỏi doanh nghiệp "nhận 10.000 tỉ đồng thì bao lâu thu hồi và trả lại đủ vốn cho nhà nước", câu trả lời lại chưa rõ. Đó chính là lãng phí vì không hạch toán.

Tổng Bí thư nhắc câu chuyện sân bay Long Thành 16 tỉ USD trong khi các nước khác chỉ đầu tư khoảng "chục tỉ USD". Vì thế, khi sang một số nước nhìn thấy con số của sân bay Long Thành "người ta rất ngại".

Tổng Bí thư cho biết đã hỏi có vượt trội hơn được Malaysia và Singapore thì không chứng minh được.

"Tôi hỏi bao lâu thu hồi được vốn cho nhà nước cũng không trả lời được. Sân bay Long Thành này mỗi năm đóng góp cho sự tăng trưởng của kinh tế, của quốc gia là bao nhiêu cũng không tính toán được", Tổng Bí thư nói điều này làm nảy sinh lãng phí, tiêu cực, thậm chí có thể thất thoát.

Từ đó, Tổng Bí thư nhấn mạnh mọi công trình, mọi dự án của nhà nước rất quan trọng, khi xây dựng phải có yếu tố hạch toán. Phải lập lại trật tự về việc này.

Tổng Bí thư dẫn thêm ví dụ tư nhân hạch toán rất nhanh. Có người nói, cùng xây 2 khách sạn, của nhà nước 5 năm chưa xong, trong khi tư nhân họ làm 1 năm đã xong, có 4 năm để thu hồi vốn. Lúc đó, công trình của nhà nước đã đội vốn gấp đôi rồi...

Do vậy yêu cầu về hạch toán kinh tế là yêu cầu rất quan trọng và đây phải là một điểm rất nòng cốt.

Tổng Bí thư chỉ rõ, kinh tế nhà nước mạnh không phải để lấn át, mà trở thành "bệ đỡ", "mở đường" và "tiếp sức" để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỉ lệ nội địa hóa, từ đó hình thành những cụm liên kết ngành với những "đầu tàu" đủ sức cạnh tranh khu vực và toàn cầu.

Kinh tế nhà nước là điểm tựa về chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước phải là nơi kỷ luật, minh bạch, cùng trách nhiệm giải trình cao nhất.

Tổng Bí thư lưu ý, không thể để tồn tại tình trạng "lợi ích nhóm", "sân sau", đầu tư theo nhiệm kỳ, thua lỗ kéo dài nhưng không rõ trách nhiệm.

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị quán triệt nghị quyết 79, 80 của Bộ Chính trị

Tuổi Trẻ Online xin giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị quán triệt nghị quyết 79, 80 của Bộ Chính trị ngày 25-2.