Sáng 13-4, phát biểu tại Hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện nghị quyết Hội nghị Trung ương 2, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải nhận thức đầy đủ, sâu sắc các quy định của Đảng là thể chế bản lề bảo đảm Đảng vận hành như một khối thống nhất trong toàn bộ hệ thống chính trị.

"Không được phép hiểu khác, làm khác, càng không được vận dụng theo hướng thuận lợi cho riêng mình", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Đổi mới căn bản tư duy phát triển

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định phải đổi mới căn bản tư duy phát triển, khai thác hiệu quả mọi nguồn lực và vốn để tăng trưởng bền vững.

Trong một thời gian dài, ở không ít nơi, không ít cấp vẫn tồn tại tư duy phát triển chủ yếu dựa vào cái sẵn có, lấy ngân sách nhà nước, đất đai và đầu tư công làm trụ cột chính. Nếu không được điều chỉnh kịp thời, tư duy này sẽ trở thành lực cản lớn đối với quá trình phát triển trong giai đoạn mới.

Một nền kinh tế muốn tăng trưởng cao, bền vững và có khả năng bứt phá, không chỉ vận hành trên nền tảng một nguồn lực đơn nhất, càng không thể đặt toàn bộ gánh nặng phát triển lên vai Nhà nước.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trung ương đã tính toán trong giai đoạn phát triển mới, nguồn lực tài chính cần bao nhiêu tiền, khả năng có đáp ứng được hay không. Con số thống kê khoảng 38 triệu tỉ đồng, trong khi đó vốn, ngân sách Nhà nước chỉ có khoảng 8,5 triệu tỉ đồng, còn lại phải huy động nguồn lực khác.

"Nếu chỉ trông chờ vào Nhà nước không đáp ứng được yêu cầu. Đây cũng là bài học rất nhiều nhiệm kỳ đã rút ra được", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ yêu cầu đặt ra không đơn thuần là điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn, mà là chuyển đổi căn bản tư duy phát triển từ phân bổ nguồn lực sang kiến tạo, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực.

Nhà nước cần dịch chuyển từ vai trò nhà đầu tư trực tiếp sang vai trò thiết kế và tạo lập môi trường để mọi nguồn lực trong xã hội được huy động và phân bổ theo tín hiệu thị trường, dưới khuôn khổ thể chế minh bạch, ổn định.

Trên nền tảng đó, cần định vị lại vai trò của các nguồn vốn trong một cấu trúc phát triển mới, nơi các dòng vốn không tồn tại biệt lập mà tương tác, khuếch đại và dẫn dắt lẫn nhau.

Vốn nhà nước phải được định vị đúng bản chất là vốn mồi, vốn kiến tạo để định hình không gian phát triển, giảm thiểu rủi ro ban đầu, từ đó dẫn dắt và kích hoạt hiệu quả các dòng vốn ngoài nhà nước.

Vốn doanh nghiệp, bao gồm khu vực tư nhân và FDI, cần được định hướng vào các ngành sản xuất giá trị gia tăng cao, các dự án đổi mới sáng tạo và các chuỗi giá trị tri thức.

Nguồn vốn vay nước ngoài phải được sử dụng theo nguyên tắc chọn lọc chiến lược, gắn với năng lực hấp thụ và khả năng trả nợ trong dài hạn, ưu tiên cho các dự án hạ tầng then chốt và các lĩnh vực có khả năng lan tỏa cao.

"Chúng ta phát triển nhưng phải gắn liền với tự chủ chiến lược. Nên tất cả các vấn đề đều phải được tính toán kỹ lưỡng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói.

Thị trường tài chính, bao gồm thị trường vốn, tín dụng và trái phiếu, phải thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế thực. Trọng tâm là hướng dòng vốn vào các ngành sản xuất, đổi mới sáng tạo và hệ thống hạ tầng thiết yếu, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Đặc biệt phải coi trọng việc khơi thông vốn của nhân dân, xem đây là đột phá chiến lược trong giai đoạn mới...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu kiên quyết khắc phục tư duy cục bộ địa giới hành chính, cục bộ ngành, cục bộ nhiệm kỳ trong quy hoạch phát triển.

Quy hoạch là tư duy phát triển được không gian hóa. Vì thế, quy hoạch phát triển tổng thể phải thể hiện được tư duy tích hợp, đa mục tiêu, dài hạn. 

Tạo ra được cấu trúc phát triển hợp lý hơn, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, phân bố không gian phát triển cân đối hơn, kết nối các vùng tốt hơn và mở ra dư địa tăng trưởng lớn hơn cho tương lai...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu chúng ta có Luật Quy hoạch, phải bám theo quy hoạch nhưng nếu quy hoạch không tốt thì chính quy hoạch đó kìm hãm sự phát triển.

"Quy hoạch phải rất cụ thể, hình dung ra được chúng ta phải làm những gì và huy động được sức mạnh của cả hệ thống chính trị, toàn dân để thực hiện đúng quy hoạch đó. Đồng thời, không được tùy tiện.

Quy hoạch ngắn hạn nên hết một nhiệm kỳ đến nhiệm kỳ sau lên lại phá quy hoạch này, làm lại cái khác, rất tốn kém mà không có sự kế thừa, không có sự kết nối", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Không thể xây dựng hôm nay mà ngày mai đã lạc hậu

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu mỗi quy hoạch phát triển địa phương, quy hoạch ngành phải được nhìn trong cấu trúc tổng thể, gắn với liên kết vùng, gắn với tầm nhìn hướng Đông - tỏa Tây, trục Bắc - Nam liền dải...

Không được để quy hoạch trở thành nơi phát sinh các lỗ hổng, khoảng trống hoặc mâu thuẫn lợi ích giữa các địa phương, các ngành, các cấp. Trong quy hoạch tổng thể phải đặc biệt chú trọng hơn nữa quy hoạch năng lượng.

Đi liền với quy hoạch là phát triển dự án. Theo đó, phải dứt khoát chấm dứt tình trạng đầu tư theo phong trào, theo mong muốn chủ quan, theo cơ chế xin - cho, theo nhiệm kỳ, theo hình thức bề ngoài.

Mọi dự án muốn triển khai đều phải được đặt trong quy hoạch tổng thể, được xem xét một cách rõ ràng, nghiêm túc.

Các dự án cần theo một tiêu chuẩn chung, có thể hợp tác rộng rãi với nhiều quốc gia nhưng phải hình thành hệ tiêu chuẩn theo Việt Nam.

"Không thể để con đường này, dự án này của nước này, dự án kia lại của nước kia làm các dự án không kết nối được với nhau. 

Tình trạng từng khu đô thị không kết nối được với nhau, không đồng bộ, nhà thì có nhưng không có chỗ để xe, đường không có, trường học, bệnh viện, khu vui chơi không có... Những sinh hoạt của người dân không có, chủ yếu là có nhà", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dẫn chứng.

Cùng với đó, không thể đầu tư lớn mà tiêu chuẩn thấp, làm nhanh mà chất lượng không bảo đảm. Càng không thể xây dựng hôm nay mà ngày mai đã lạc hậu, thiếu đồng bộ, khó kết nối, khó khai thác. Phải đưa tầm nhìn hàng thế kỷ vào quy hoạch tổng thể.

Tuyệt đối không lấy quy mô vốn thay cho hiệu quả, không lấy số lượng dự án thay cho chất lượng tăng trưởng, càng không lấy tốc độ giải ngân bề ngoài thay cho hiệu quả dài hạn... 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Thủ tướng dự hội nghị quán triệt nghị quyết Hội nghị Trung ương 2

Sáng 13-4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng nhiều lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự hội nghị quán triệt nghị quyết Hội nghị Trung ương 2.