Phóng to

Anh Được chỉ vớt vát được một ít tôm nhỏ

TT - Chưa đầy một tháng sau khi dịch phân trắng xảy ra, con tôm sú tại Cần Giờ, TP.HCM lại bị nạn đốm trắng hoành hành. Tôm sú chết hàng loạt, hàng trăm hộ nuôi tôm điêu đứng. Đây không phải là lần đầu tiên con tôm sú tại Cần Giờ bị dịch bệnh tấn công, nhưng năm nay lan rộng, gây tổn thất nặng nề làm nhiều người nuôi tôm lao đao.

Hết “phân trắng” lại tới “đốm trắng”

Khác hẳn với vẻ nhộn nhịp vẫn thường thấy, dọc con đường đất đỏ chạy vào Lý Nhơn và An Thới Đông - khu nuôi tôm công nghiệp lớn nhất Cần Giờ - những ngày gần đây im vắng khác thường. Hàng loạt trại nuôi tôm tại khu Cá Cháy và dọc con rạch Ba Gậy cửa đóng then cài, máy bơm và dàn máy tạo oxy ngổn ngang. Hàng trăm ao tôm được tháo cạn nước để phơi đáy, dù đây là cao điểm của mùa nuôi tôm nghịch vụ.

Khi chúng tôi ghé vào trại nhà anh Được, anh đang nằm thất thần trên giường sau một đêm thức trắng đánh vật với con tôm. Toàn bộ số tôm 35 ngày tuổi trong ao, cũng là tài sản mà anh đã vay hơn 20 triệu đồng tiền vốn đầu tư, coi như mất trắng. “Không cứu được con nào, thấy xót của quá nên cả đêm hôm qua tui canh lưới xả ao, bắt được con nào hay con đó. Rồi không biết lấy gì để trả nợ vay đây...” - anh Được thẫn thờ nói.

Đây không phải là trường hợp cá biệt, hàng trăm hộ dân nuôi tôm đã bị mất trắng tiền đầu tư, thấp nhất cũng hơn 20 triệu đồng và cao nhất lên tới hơn 100 triệu đồng, sau khi dịch tôm bắt đầu xảy ra từ cuối tháng 1-2004.

Theo số liệu của Phòng Kinh tế huyện Cần Giờ, trong số hơn 960ha nuôi tôm hiện nay đã có gần 570ha tôm bị dịch bệnh. Tuy nhiên, nhiều người nuôi tôm tại Cần Giờ cho rằng con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều. Anh Trần Văn Long - một chủ trại tôm bị thiệt hại tới 200 triệu đồng trong đợt dịch này - cho biết mọi năm dịch đốm trắng vẫn hay xảy ra vào thời điểm này, nhưng chưa năm nào con tôm Cần Giờ lại bị tàn phá lớn như năm nay.

Thông thường các chủ trại tôm đều theo dõi sức khỏe con tôm 24/24 mỗi ngày, nhưng chỉ cần một vài con tôm trong ao bị đỏ thân, trên lớp vỏ có những đốm trắng nhỏ... là bó tay, toàn bộ số tôm trong ao sẽ bị chết sạch trong vòng 1-3 ngày.

“Bệnh đốm trắng vẫn chưa có thuốc trị, có kêu thầy kêu thợ và cho thuốc gì đi nữa cũng không cách gì cứu được. Ai đầu tư lớn bị thiệt hại nhiều, đầu tư ít thì thiệt hại nhỏ...” - anh Long khẳng định.

Theo một số hộ nuôi tôm, sở dĩ hầu hết trại tôm tại Cần Giờ năm nay gặp “hạn” nặng là do con tôm không chỉ bị dịch đốm trắng hoành hành mà trước đó đã trải qua đợt dịch phân trắng. Vào khoảng cuối tháng 1-2004, tại hầu hết ao tôm 45-50 ngày tuổi, con tôm đột nhiên xuất hiện hiện tượng mềm thân và cho phân trắng. Bệnh này có thể trị được nhưng sau đó tôm ăn bao nhiêu cũng không lớn, càng cho ăn càng mau chết!

Bảo vệ nguồn nước: “bài ca”... hi vọng!

Phóng to

Số tôm chết được anh Mách cho đem chôn để tránh lây lan dịch

“Tôi cho rằng nguồn nước đang bị ô nhiễm nặng chính là thủ phạm. Nếu không sớm có biện pháp xử lý nguồn nước, chuyện nuôi tôm tại Cần Giờ có lẽ sẽ không còn tồn tại lâu...” - anh Nguyễn Thành Mách, một chủ trại tôm tại khu vực Doi Lầu, An Thới Đông, nhận định.

Anh Mách cho biết trước khi thả tôm, anh đã xử lý nguồn nước trong các ao theo một qui trình kỹ thuật chặt chẽ. Đầu tiên anh sử dụng túi lọc bốn lớp để lấy nước từ sông vào ao lắng. Nước trong ao lắng sau đó được xử lý các loại thuốc diệt khuẩn trước khi đưa vào ao nuôi - công đoạn lấy nước vào ao nuôi cũng sử dụng túi lọc.

Nước trong ao nuôi cũng được xử lý sạch và gây màu trước khi thả con giống. Ngay cả khâu chọn giống và đưa con tôm giống vào ao nuôi cũng được tuân thủ đúng qui trình kỹ thuật đã được các nhà chuyên môn hướng dẫn.

Anh Mách chỉ chọn mua con giống đã được cơ quan chức năng địa phương và Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 2 xác nhận sạch bệnh. Trước khi đưa con giống vào ao nuôi, anh Mách đưa vào ao thuần để kiểm tra độ thích nghi và tỉ lệ mặn trong ao nuôi cho thật phù hợp, tránh cho tôm bị “sốc”. “Nhưng tất cả đều công cốc. Hơn 500.000 con tôm giống thả chưa được 30 ngày thì lăn đùng ra chết gần hết...” - anh Mách ngao ngán nói.

Tương tự là trường hợp anh Thành - người cũng đã mất trắng 500.000 con tôm giống. Theo lời anh Thành, không chỉ thực hiện các công đoạn xử lý đúng yêu cầu kỹ thuật, trong quá trình nuôi anh chỉ cho đánh thuốc ngừa định kỳ, cho ăn tự nhiên chứ không cho con tôm ăn thêm thuốc bổ - thuốc kích thích tôm lớn nhanh - để tránh cho con tôm dễ bị nhiễm bệnh, nhưng rồi cũng không giữ được số tôm này.

Một số hộ nuôi tôm có những ao tôm chưa bị dịch đốm trắng tấn công cũng đang... hồi hộp. Ông Bảy Tỏi - một trong số ít chủ trại tôm còn cầm cự được đến ngày hôm nay - lo lắng cho biết mực nước trong ao nuôi đang cạn dần, tôm có biểu hiện chậm lớn, nhưng ông không dám thay nước dù đã cho nước vào ao lắng để xử lý.

“Không thay nước, tôm không thay vỏ được thì chậm lớn, nhưng nếu thay nước vào có lẽ chỉ vài ngày sau tôm sẽ chết sạch. Thôi thì để nó chậm lớn, mình đầu tư thêm chi phí để xử lý ao, còn hơn là mất cả chì lẫn chài...” - ông Tỏi nói.

Theo lời những hộ nuôi tôm, do thiếu một hệ thống lấy nước và xổ xả nước riêng biệt, người nuôi tôm bắt buộc phải lấy nguồn nước chung, do đó nếu lấy nhằm nguồn nước xả ra từ ao bệnh là lãnh đủ, con tôm sẽ bị nhiễm bệnh dù nước đã qua xử lý.

Một số chủ trại tôm cho biết thêm hiện tượng sử dụng thuốc trừ sâu để đánh cá và lịch (một loại thủy sản sống trong bùn có hình dạng như lươn, được mua với giá 200.000-300.000 đồng/kg) đang bùng phát cũng là nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước.

Anh Võ Anh Tuấn - một chủ nuôi tôm người địa phương - cho biết những người đánh cá bằng thuốc trừ sâu thường chọn đầu nguồn nước và đánh vào thời điểm nước “sát” - nước cạn, thuốc bị lưu cữu đến khi nước lên, người nuôi tôm lấy nước là dính thuốc trừ sâu.

Trao đổi với Tuổi Trẻ về hiện tượng tôm sú chết hàng loạt hiện nay, một quan chức UBND huyện Cần Giờ nhận định do người dân mua tôm giống trôi nổi hoặc nuôi không đúng kỹ thuật. Hơn nữa đây là mùa nuôi tôm nghịch vụ nên không tránh khỏi dịch bệnh xảy ra với con tôm. Chẳng hạn biên độ dao động nhiệt độ giữa ban ngày và ban đêm khá lớn (lớn hơn 100C) hoặc đáy ao bị lạnh vào ban đêm, con tôm bị sốc. Theo vị quan chức này, ngoài việc khuyến cáo người dân không nuôi tôm nghịch vụ, địa phương này đang triển khai phương án chuyển đổi cơ cấu con giống thủy sản, khuyến khích người dân nuôi cá kèo, cua, cá chẽm... thay vì nuôi tôm. Đối với hiện tượng đánh bắt thủy sản bằng thuốc trừ sâu, địa phương đã nghe thông tin và đang yêu cầu lực lượng kiểm ngư phối hợp với các cơ quan chức năng đi kiểm tra và xử lý. Còn phản ảnh của người dân về tình trạng ô nhiễm nguồn nước, ông Nguyễn Văn Cảnh - trưởng Phòng Kinh tế huyện Cần Giờ - cho biết một dự án “xử lý lớp bùn đáy” tại các khu vực nuôi tôm đã được địa phương bắt đầu triển khai trong năm 2003, và một dự án khác là “xử lý nước thải qua rừng ngập mặn” cũng sẽ được triển khai trong năm nay nhằm hạn chế phần nào tình trạng ô nhiễm nguồn nước nuôi tôm. Tuy nhiên ông Cảnh thừa nhận hệ thống thủy lợi, đặc biệt là hệ thống xả - lấy nước riêng biệt tại một số khu vực vẫn chưa làm được, do đó người nuôi tôm vẫn phải sử dụng nước ô nhiễm.