Tòa án tối cao Mỹ bảo vệ quyền công dân theo nơi sinh

Ngày 30-6, Tòa án tối cao Mỹ đã ra phán quyết khẳng định Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ đảm bảo quyền công dân theo nơi sinh, qua đó bác bỏ sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump quy định rằng những trẻ em sinh ra tại Mỹ có cha mẹ nhập cư bất hợp pháp hoặc chỉ cư trú tạm thời sẽ không được công nhận là công dân Mỹ.

Theo Hãng tin AP, phán quyết được đưa ra với tỉ lệ 6 phiếu ủng hộ, 3 phiếu chống. 

Ý kiến đa số được Chánh án John Roberts viết cho rằng cách hiểu lâu này về Tu chính án thứ 14 xác định hầu hết người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều là công dân Mỹ, ngoại trừ con cái của các nhà ngoại giao hoặc lực lượng chiếm đóng nước ngoài.

"Quyền công dân, trước đây cũng như hiện nay, là quyền được có các quyền khác, được tự do tham gia vào cộng đồng chính trị của chúng ta. Những người soạn thảo Tu chính án thứ 14 đã mở rộng lời hứa đó tới mọi người sinh ra tự do trên mảnh đất này. Hôm nay, chúng ta giữ vững lời hứa đó", Chánh án Roberts viết.

Riêng thẩm phán Brett Kavanaugh, dù đồng tình với kết quả, song cho rằng quyền công dân theo nơi sinh hiện nay chủ yếu được đảm bảo bởi luật liên bang chứ không nhất thiết dựa trên Hiến pháp.

Trong khi đó, ba thẩm phán Samuel Alito, Neil Gorsuch và Clarence Thomas ủng hộ sắc lệnh của ông Trump. Thẩm phán Thomas cho rằng Tu chính án thứ 14 vốn được xây dựng nhằm đảm bảo quyền bình đẳng của người da màu được giải phóng sau Nội chiến Mỹ, song lâu nay lại bị sử dụng cho mục tiêu chính trị mà Quốc hội chưa từng ủng hộ.

Trước phán quyết của Tòa án tối cao, các tòa án cấp dưới đã chặn sắc lệnh này.

Phản ứng của ông Trump

Ngay sau phán quyết của Tòa án tối cao, Tổng thống Trump gọi đây là "điều tồi tệ đối với đất nước chúng ta".

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông kêu gọi Quốc hội Mỹ "bắt đầu ngay từ hôm nay" để chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh mà ông cho là "tốn kém và không công bằng với nước Mỹ".

Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng Quốc hội có thể dễ dàng giải quyết vấn đề này bằng luật pháp. Tuy nhiên do đây là phán quyết dựa trên Hiến pháp, do đó cần phải sửa đổi Hiến pháp mới có thể đảo ngược.

Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh vào năm 2025, ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống thứ hai. Đây là một phần trong chiến dịch siết nhập cư của nhà lãnh đạo Mỹ.

Ông Trump thậm chí trực tiếp tham dự phiên tranh luận tại Tòa án tối cao về vấn đề này vào tháng 4, điều mà gần như chưa tổng thống nào từng làm trước đây.

Theo nghiên cứu của Viện Chính sách di cư và Viện Nghiên cứu dân số thuộc Đại học bang Pennsylvania, hơn 250.000 trẻ em sinh ra ở Mỹ mỗi năm sẽ chịu ảnh hưởng nếu sắc lệnh hành pháp của ông Trump có hiệu lực.

Phán quyết ngày 30-6 cũng đánh dấu thất bại lớn thứ ba của ông Trump tại Tòa án tối cao trong nhiệm này, sau các phán quyết bác bỏ phần lớn chính sách thuế quan toàn cầu của ông hồi tháng 2 và ngăn ông cách chức thành viên Hội đồng thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Lisa Cook.

Ông Trump yêu cầu hạ giá xăng dầu, cảnh báo 'rắc rối lớn'

Tổng thống Mỹ yêu cầu các nhà bán lẻ xăng dầu sớm hạ giá, đồng thời nhắc thẳng bang California ngừng đánh thuế quá nặng lên xăng dầu.