Tuổi Trẻ Online có trao đổi với ông Lê Đình Quyết - Trưởng phòng dự báo Đài khí tượng thủy văn Nam Bộ - về diễn biến thời tiết TP.HCM, Nam Bộ thời gian tới.

* Thưa ông, những ngày qua sau khi mưa trái mùa vừa dứt thì nắng và lạnh đến nay, thời tiết xoay chuyển nhanh chóng có bất thường hay lưu ý gì hay không?

- Thời tiết đầu mùa khô ở khu vực Nam Bộ thường có sự đan xen liên tục giữa các hình thế thời tiết khác nhau, nên có sự thay đổi liên tục. Nhưng đây không phải là hiện tượng bất thường, vì nó thường hay xảy ra trong những năm có La Nina xuất hiện vào thời kỳ mùa khô.

Và hiện tại, ENSO đang duy trì pha La Nina yếu. Thông thường, vào những năm La Nina, mưa trái mùa sẽ diễn ra nhiều hơn với khu vực Nam Bộ, kèm theo những cơn mưa lớn do lượng ẩm từ biển được đưa vào đất liền dồi dào hơn.

Đây chính là lý do trong tháng 12 và đầu tháng 1 vừa qua, mặc dù Nam Bộ, TP.HCM đã bước vào giai đoạn mùa khô nhưng vẫn hay xuất hiện những đợt mưa trái mùa.

Đồng thời La Nina cũng làm gia tăng cường độ và sự khuếch tán của không khí lạnh từ phía Bắc xuống sâu hơn về phía Nam. Điều này gây ra các đợt giảm nhiệt sâu trên, mà cụ thể là đợt giảm nhiệt trong sáng 9-1.

Tuy không bất thường nhưng sự đổi pha liên tục của thời tiết sẽ gây ra những ảnh hưởng không tốt đối với sức khỏe và quá trình sản xuất của người dân. Mọi người cần chủ động trong các tình huống để đảm bảo sức khỏe và thành quả sản xuất trong dịp trước Tết Nguyên đán.

* Các đợt lạnh cuối năm không phải hiếm, thậm chí có những đợt lạnh mạnh hơn, nhưng đợt này Nam Bộ lại lạnh hơn các năm trước, ông có thể phân tích kỹ hơn về đường đi không khí lạnh đợt này?

- Trong thời kỳ đầu mùa khô của Nam Bộ thường xuất hiện các đợt giảm nhiệt, gây thời tiết se lạnh vào sáng sớm dưới tác động của không khí lạnh tăng cường. Và đợt giảm nhiệt sáng 9-1 kéo dài tới sáng nay được xem là sâu nhất tính từ đầu mùa khô đến giờ.

Với nhiệt độ thấp nhất ghi nhận được ở miền Đông dao động ở mức 15-18 độ C, cá biệt có Tà Lài (Đồng Nai) 14,6 độ; miền Tây 18-21 độ C, riêng Cao Lãnh (Đồng Tháp) 17,8 độ C.

Tại TP.HCM cũ (chưa tính Bình Dương và Bà Rịa Vũng Tàu), nhiệt độ thấp nhất ghi nhận tại Nhà Bè 17,8 độ C, Tân Sơn Nhất 18 độ C.

Đây chưa phải là con số chạm mốc lịch sử và cũng không hiếm gặp, nhưng cũng được xem là một trong những đợt giảm nhiệt đặc biệt trên khu vực TP.HCM và Nam Bộ.

Nguyên nhân của đợt giảm nhiệt sâu này là do tác động đồng thời của nhiều yếu tố. Trước hết là sự khuếch tán mạnh của không khí lạnh từ phía Bắc. Trong tháng 1, các khối không khí lạnh liên tục được bổ sung và tràn xuống phía Nam. Khi tới phía Nam, khối khí này đã suy yếu và ấm dần nhưng vẫn đủ sức đẩy khối khí nóng tại chỗ đi, làm hạ nền nhiệt toàn khu vực.

Yếu tố thứ hai đến từ đặc trưng mùa khô. Vào tháng 1, khu vực TP.HCM bầu trời thường rất ít mây vào ban đêm. Ban ngày, mặt đất hấp thụ nhiệt từ ánh nắng mặt trời. Ban đêm, nếu có mây, lớp mây sẽ đóng vai trò như một "tấm chăn" giữ nhiệt lại.

Tuy nhiên khi trời quang mây, toàn bộ nhiệt lượng từ mặt đất sẽ thoát nhanh vào không gian. Kết quả là nhiệt độ giảm rất sâu vào thời điểm từ 4h đến 7h sáng, khiến người dân cảm thấy lạnh rõ rệt dù ban ngày trời vẫn nắng khá gắt.

Nguyên nhân thứ ba là độ ẩm không khí thấp. Trong các đợt không khí lạnh, độ ẩm tại TP.HCM thường giảm xuống khá thấp (đa số dưới 50%). Không khí khô có đặc tính giữ nhiệt rất kém so với không khí ẩm.

Điều này làm cho quá trình thay đổi nhiệt độ diễn ra nhanh hơn: Nóng nhanh vào ban ngày và lạnh sâu vào ban đêm. Tuy nhiên, cảm giác lạnh sâu thường chỉ xuất hiện trong vài giờ ngắn ngủi trước khi mặt trời lên.

* Từ nay tới cuối năm sẽ còn mưa trái mùa, lạnh, cơ quan khí tượng có lưu ý gì cho người dân về sức khỏe, vụ mùa?

- Thời tiết có sự đổi pha liên tục cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe và sản xuất vụ mùa.

Mưa trái mùa không xuất hiện thường xuyên, nhưng bất chợt và có thể kèm theo mưa to cục bộ kèm theo dông sét. Do vậy người dân nên theo dõi sát các dự báo thời tiết và chủ động trong việc mang theo áo mưa khi ra ngoài, cũng như có biện pháp bảo vệ các vườn hoa màu, trái cây, cây cảnh đang chăm sóc dành cho dịp Tết Nguyên đán…

Trong thời điểm trước Tết, nền nhiệt thay đổi liên tục với những đợt không khí lạnh tăng cường và khuếch tán xuống phía Nam. Biên độ nhiệt lớn giữa ngày và đêm, độ ẩm cũng biến động mạnh lúc khô hanh khi có không khí lạnh, lúc ẩm ướt khi có mưa trái mùa dễ ảnh hưởng không tốt đối với sức khỏe.

Người già và trẻ em cần đặc biệt chú ý các bệnh về đường hô hấp (viêm phổi, hen phế quản). Riêng người cao tuổi cần đề phòng đột quỵ và các biến chứng tim mạch do mạch máu co lại đột ngột khi trời lạnh vào sáng sớm. Trong những đợt se lạnh, bà con không nên ra khỏi nhà ngay khi vừa thức dậy. Hãy ngồi lại trên giường, vận động nhẹ tay chân để cơ thể ấm lên.

Bên cạnh đó cần nâng cao phòng chống cháy nổ. Thời tiết chủ đạo trong thời gian tới vẫn là tình trạng nắng hanh vào ban ngày với độ ẩm giảm xuống rất thấp, gia tăng nguy cơ cháy nổ, đặc biệt là ở các khu vực đông dân cư, các cơ sở sản xuất hàng, buôn bán nhiều hàng hóa…

TP.HCM lạnh dưới 18 độ C, nhiều nơi phá mốc lịch sử 30 năm

Với sự bao trùm của khối không khí lạnh mạnh, sáng nay nhiều nơi ở Nam Bộ có nhiệt độ thấp vượt mốc lịch sử đã ghi nhận.